پانزدهمین جشنواره‌ی هنر محیطی ایران در خلیج فارس با محور "مخالفت با جنگ و نظامی شدن منطقه خلیج فارس" برگزار می‌شود.

۴۰ هنرمند منتخب داخلی و خارجی، ششم بهمن‌ماه جاری عازم جزیره‌ی هرمز می‌شوند تا با همراهی حدود ۳۰ هنرمند بومی پانزدهمین جشنواره‌ی هنر محیطی در ایران را در جزیره هرمز خلیج فارس برگزار كنند.

باربارا راکس هنرمند زیست محیطی و شاعر آمریکایی، زیبیل کالف هنرمند و آهنگ‌ساز آلمانی و بنجامین هیوت - هنرمند زیست محیطی و مجسمه‌ساز انگلیسی - که هم اکنون در ایران به‌سر می‌برد، با ارایه طرح‌هایشان در این جشنواره شركت دارند.

احمد نادعلیان مسوولیت انتخاب هنرمندان شرکت‌کننده در این جشنواره را به‌عهده داشته است.

تاکنون هشت جشنواره محیطی در پردیس پلور، سه جشنواره در شهرهای کرمان، شاهرود، زاهدان و سه جشنواره در بندر عباس، جزایر هرمز و شیخ اندر آبی برگزار شده، حالا این جشنواره، پانزدهمین جشنواره‌ی هنر محیطی در ایران است.

قرار است در جشنواره‌ی جاری کارهای متفاوتی ارایه شود. هنرمندان کارهای خود را به‌صورت مستقل ارایه می‌دهند؛ كارهایی هم به‌صورت جمعی ارایه خواهد شد. اما محور اصلی کارهای گروهی "مخالفت با جنگ و نظامی شدن خلیج فارس است."

احمد نادعلیان در این باره به خبرنگار ایسنا گفت: در طول سه دهه گذشته و پس از جنگی که در سال ۱۹۸۱ به ما تحمیل شد و حضور مستمر آمریکا و دول غربی و پیامد آن حمله کشور عراق به کویت در سال ۱۹۹۱ و در نهایت حمله آمریکا و هم پیمانانش را به عراق در سال ۲۰۰۳ شاهد بودیم؛ در این جنگ‌ها چند میلیون انسان بی‌گناه جان خود را از دست دادند.

این هنرمند كه عنوان "هنرمند هنر محیطی سال دنیا" به وی اطلاق شده است، عنوان كرد: در طی جنگ هشت ساله تحمیلی و هجوم عراق به ایران، از صلاح‌های شیمیایی استفاده شد که هنوز اثرات آن در زندگی و جسم رزمندگانی که از کشور ما در مقابل رژیم بعث عراق دفاع می‌کردند و یا حتا مردم عادی ما محسوس است.

وی افزود: موجودات زنده‌ی منطقه خلیج فارس و آبزیان نیز از بلایای این جنگ‌ها بی‌نصیب نبوده‌اند. بیماری و مرگ میر موجودات زنده به‌صورت غیرمستقیم جان انسان‌ها را تهدید می‌کند و تاثیرات منفی بر اقتصاد مردم منطقه خواهد داشت.

ناعلیان گفت: در این جنگ‌ها خلیج فارس گذرگاه ناوهای جنگی بوده است و در طول سه دهه ناوها و کشتی‌های بسیاری منهدم شدند که پیامدش سرازیر شدن نفت و آلاینده‌های شیمیایی به دریا بوده است. نفت بسیاری به آتش کشیده شدند.

این مدرس دانشگاه تصریح كرد: در دوران جنگ اول خلیج فارس اورانیوم خام مورد استفاده قرار گرفت. فقط در جنگ دوم خلیج فارس بیش از ۱۰ میلیون بشكه نفت، آب‌های منطقه را آلوده كردند. چاه‌ها و سکوهای نفتی بسیاری به آتش کشیده شدند. سوختن چاه‌های نفت كویت به‌شدت منطقه را آلوده کرد. بارها شاهد آن بوده‌ایم که دود سکوهای نفتی آتش گرفته آسمان منطقه را سیاه کرده است.

برگزاركننده‌ی پانزدهمین جشنواره‌ی هنر محیطی در ابراز كرد: برخی كارشناسان محیط زیست، خلیج فارس را آلوده‌ترین دریای جهان می‌دانند. آمارها نشان می‌دهند، طی سال‌های گذشته به دلیل آلودگی زیاد، مرگ و میر ماهی‌ها چند برابر شده است و مرگ دسته جمعی دلفین‌ها علامت سوال بزرگی هستند.

نادعلیان تاكید كرد: تخریب محیط زیست یعنی تخریب سلامت روحی و روانی انسان و تنزل اشتغال. در حال حاضر کارشناسان تولد کودکان ناقص الخلقه، بسیاری از بیماری‌های انسان را به این آلودگی ها نسبت می‌دهند.

او با اشاره به اینكه جنگ در افغانستان و عراق هنوز پایان نیافته است، متذكر شد، انگیزه اولیه دسترسی به سلاح‌های دسته جمعی بود، و حالا استقرار دمکراسی (؟!) و یا مبارزه با تروریسم که خود نتیجه حضور دول بیگانه در منطقه بوده است.

نادعلیان گفت: کشمکش‌ها در این دو کشور افغانستان و عراق که با ما همسایه هستند و اشتراکات فرهنگی دینی و زبانی دارند ما را ناخواسته درگیر کرده است. آشوب در افغانستان و آدم ربایی‌ها تا بلوچستان پیش‌روی کرده، از کشور عراق سلاح وارد کشور ما شده و شاهد سرقت مسلحانه هستیم، و...

این مدرس دانشگاه در ادامه با ارایه‌ی آماری چنین استدلال كرد:روند آلوده‌سازی محیط ادامه دارد و مهم‌تر از آن تهدید جنگ نیز وجود دارد. به نقل از منابع خبری از سال ۶۶ در منطقه خلیج فارس کشورهای بیگانه حضوری گسترده داشته اند. امریکایی ها در سال ۹۱ در جنگ دوم خلیج فارس ۳۲۷ فروند ناو جنگی در خلیج فارس داشتند و اکنون ۱۰۴ ناو جنگی از کشورهای مختلف در خلیج فارس حضور دارند. از این تعداد ۷۸ فروند متعلق به آمریکایی‌ها، ۱۲ فروند انگلیسی، ۳ فروند فرانسوی، ۲ فروند استرالیایی، یک فروند کانادایی و ۸ فروند مربوط به کشورهای مختلف است.

نادعلیان گفت: این باعث تاسف است که بعضی از سیاست‌مداران غربی و آمریکایی واژه جنگی دیگر را به زبان می‌آورند. هیچ هنرمند و اندیشمندی را نمی‌شناسم که باور کند آمریکایی و غربی حضورشان در منطقه خلیج فارس نتیجه‌اش دموکراسی خواهد بود. آنها ناوهایشان در کرانه بسیاری از کشورها که حتا نمی‌دانند دموکراسی چیست، لنگر انداخته و کنگر سلاح جنگی را به قیمت چپاول منابع نفتی به شیوخ منطقه می‌دهند.

او تصریح كرد: نسل جوان ایران که طعم تلخ جنگ را نچشیده است، نمی‌دانند که هدف گیری یک هواپیمای غیرنظامی یعنی چه؟ آن‌ها از چنین فاجعه‌ی انسانی اطلاع درستی ندارند. وضعیت در جامعه جهانی بسیار بدتر است. رسانه‌های غربی بسیاری از خبرها را نادیده می‌گیرند.

نادعلیان معتقد است، هنر جدید ایران خصوصا هنر محیطی این توانایی را دارد با زبانی رسا در بزرگراه رسانه‌های جدید این خطرها و بی‌عدالتی‌ها را یادآور شود."

او گفت: جشنواره‌های قبلی، در صدر اخبار هنر زیست محیطی بوده است. ما حضور گسترده‌ای در موتورهای جست‌وجو داریم. روزانه هزاران نفر در هزاران پایگاه اینترنتی کار ما را می‌بینند. ما با فن‌آوری امروزی می‌دانیم با چه لغات کلیدی مخاطب به پایگاه ما رجوع می‌کند و اطلاعات مربوط به جشنواره را در بهترین صفحه قرار می‌دهم. حالا فکر می‌کنم زمان آن فرا رسیده که از این امکان بزرگ استفاده کنیم و علیه پدیده شوم جنگ اقدام كنیم.

وی اضافه كرد:‌ ملت ایران در این جنگ‌ها بیشترین آسیب را، بدون اینکه مقصر باشد، دیده است. "پرواز شماره ۶۵۵" ایران‌ایر نمونه‌ای بارز از قربانی شدن مردم بی‌گناه در این جنگ‌ها بوده است، در طول جشنواره هنرمندان شرکت کننده چند اثر مشترک را با موضوع "پرواز شماره ۶۵۵" خلق می‌کنند.

او افزود:‌ پرواز مسافربری شماره ۶۵۵ شرکت هواپیمایی ایران‌ایر با شناسه ۰۳۹;IR۶۵۵۰۳۹; از بندر عباس به مقصد دبی، در تاریخ ۳ ژوییه ۱۹۸۸ میلادی برابر با ۱۲ تیرماه ۱۳۶۷ با شلیک موشک هدایت شونده کروز از کشتی جنگنده یو اس. اس. جک وینسنس متعلق به نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا بر فراز خلیج فارس سرنگون شد و تمامی ۲۹۰ مسافر آن جان باختند. در جمع مسافران ۶۶ کودک (۵۷ کودک ۲ تا ۱۲ ساله و ۸ کودک زیر دو سال) ۴۲ مسافر با ملیت غیر ایرانی و ۱۶ نفر خدمه پروازی وجود داشتند.

وی گفت:‌ هیچ‌کدام از خدمه جنگی ناو متخاصم آمریکایی تحت پیگیرد قرار نگرفتند و حتا فرمانده ناو نیز در پایان خدمت خود مدال گرفت. ایالات متحده آمریکا هیچ‌گاه به‌خاطر این حادثه تاسف‌بار رسما از مردم ایران و جامعه جهانی عذرخواهی نکرد.

اما حالا هنرمندان شرکت کننده در پانزدهمین جشنواره محیطی با استفاده از خاک قرمز جزیره هرمز تصویر شهدای این واقعه را بر بستر ساحل هرمز و دیواره‌های جنوبی جزیره که به محل سقوط واقعی هواپیما نزدیک است، نقاشی خواهند کرد. همچنین با استفاده از سنگ‌های رنگین جزیره تصویر هواپیمای Airbus A۳۰۰B۲ را بر ساحل جنوبی جزیره هرمز نقش می‌زنند.

احمد نادعلیان درباره‌ی ارایه‌ی آثار هنرمندان بین‌المللی در جشنواره توضیح داد: اساس کار ما تعامل و همفکری است. هنرمندان بین‌المللی طرح‌هایی را ارایه دادند که با هم‌فکری آن‌ها طرح‌ها اجرا می‌شوند.

هنرمند آمریکایی باربارا راکس که با اثرش در این جشنواره شرکت دارد تصویر پرنده‌ای را برای اجرا ارسال کرده تا با خاک‌های رنگی هرمز اجرا شود.

زیبیل کالف - هنرمند و آهنگ‌ساز آلمانی - تصویر فرشته صلح و قطعه موسیقی را اجرا و برای جشنواره ارسال کرده است.

بنجامین هیوت - هنرمند انگلیسی هم نقش دیو کریهی را ارایه داده و آن‌را دیو جنگ نام‌گذاری کرده است.

طرح‌های این هنرمندان با خاک‌های رنگی در جزیره هرمز تصویر می‌شود.

نادعلیان درباره‌ی انتخاب عنوان خلیج فارس برای جشنواره به ایسنا گفت: هدف اصلی مقابله با تحریف نام خلیج فارس بود؛ در این زمینه هم بسیار موفق بودیم. حالا در کنار هنر ما که بازتاب وسیعی در رسانه‌ها داشته، نام خلیج فارس نیز دیده می‌شود. دفاع از نام خلیج فارس برای ما ایرانی‌ها یک حرکت ملی است. بسیاری از سایت‌های ایرانی تبار در خارج از ایران با افتخار کارهای جشنواره را در سایت‌هایشان ارایه می‌دهند.

به‌زعم او، تردیدی نیست که تغییر نام پیامدها و ادعاهای دیگری را نیز به‌دنبال خواهد داشت. تاریخ نام خلیج فارس به دوره هخامنشی باز می‌گردد و بارها در کتاب‌های تاریخی شرق، خاورمیانه و غرب استناد شده است. به‌همین دلیل برای همیشه خلیج فارس باقی خواهد ماند.

وی همچنین عنوان كرد:‌ در شرایط کنونی خلیج فارس یكی از مهم‌ترین مناطق جهان است: در بازرگانی دریایی جهان اهمیت زیادی دارد، چون آسیا را به اروپا و آفریقا وصل می‌كند. بزرگ‌ترین و مهم‌ترین انبار انرژی دنیاست. معادن و ثروت سرشاری را در دل خود دارد.

‌● انتخاب جزیره‌ هرمز

او تاكید كرد: دلیل انتخاب جزیره هرمز برای اثر "پرواز شماره ۶۵۵" این بوده است که خصوصا این واقعه در نزدیکی جزیره هرمز اتفاق افتاده است. انتخاب جزیره هرمز بی‌ارتباط با اهمیت سیاسی آن نیست. حساس‌ترین منطقه خلیج فارس تنگه‌ی هرمز است. مهم‌ترین گذرگاه نفتی جهان است، چون در صورت قطع صدور نفت از این راه ـ حتا برای مدتی كوتاه ـ حیات اقتصادی كشورهای صنعتی و همچنین صادركنندگان حاشیه خلیج فارس به خطر می‌افتد. جزیره هرمز را به علت موقعیت جغرافیایی آن و مجاورت با تنگه هرمز، کلید خلیج فارس می‌دانند.

نادعلیان اعلام كرد: حضور ما در این جزیره خصوصا سلسله نشست‌هایی که در طول جشنواره در قلعه پرتغالی‌ها خواهیم داشت، نمادین است. این قلعه نشان می‌دهد که روزگاری این بخش از ایران زمین در تصرف بیگانه بوده است. در دوره صفویه از سلطه بیگانه آزاد می‌شود. از این جهت که هدف ما صیانت از آب خاک ایران است حضور در این قلعه معنا‌دار است.

وی در عین حال گفت:‌ برای هنرمندان از منظر تنوع رنگ و ماده کار برای هنرمندان خصوصا هنرمندان محیطی بهشت است.

به‌گمان نادعلیان، گرایش شدیدی در بین جوانان وجود دارد و جوانان بسیاری از گوشه و کنار ایران خواهان شرکت در این جشنواره‌ها هستند یا دوست دارند در شهرشان چنین جشنواره‌ای برگزار شود. جشنوراه کنونی هنوز در سایت ما اعلام نشده است. زمانی‌که برگزار می‌شوند و گزارش آن منتشر می‌شود، هنرمندان جوان بسیاری تماس می‌گیرند و گلایه می‌کنند که چرا ما با خبر نشدیم. در توان من نیست که هم‌زمان برای آن‌ها برنامه‌ریزی کنم. استان هرمزگان دانشکده هنری که کارشناسی داشته باشد، ندارد.

او افزود: اما هنرمندان جوانان فوق‌العاده هستند و در حوزه هنر محیطی مسیر خودشان را پیدا کردند. جشنواره خیابانی آن‌ها که خودشان ساماندهی کردند‌، فوق‌العاده بوده است. به نظر من حالا هرمزگان و خصوصا جزیره هرمز یک قطب مهم هنر محیطی است. در جشنواره‌ی گذشته من به عنوان یک هنرمند شرکت کردم همه برنامه‌ریزی‌ها کار خودشان بود و بسیار هم عالی بود.

وی در پایان ابراز كرد:‌ آرزو دارم روزی در کشور در هر روز یک جشنواره برگزار شود. ما در طبیعت و شبکه اینترنت کار می‌کنیم. در این دو مکان برای همه جا هست که هنرشان را انجام و ارایه دهند.