باستان شناسان می گویند که مهمترین مجموعه نقاشی های انسان باستان روی دیوار غارها به دلیل رویش نوعی قارچ در معرض خطر نابودی قرار دارد. پس از آنکه یک سیستم تهویه هوا برای حفاظت از این مجموعه با ارزش تاریخی - که بزرگ ترین مجموعه نقاشی های قبل از تاریخ شمرده می شوند- نصب شد این نوع قارچ در غار رشد کرد.

مجموعه نقاشی های روی دیوارهای این غار که به «کلیسای دوران قبل از تاریخ» شهرت دارند قدمتی هفده هزار ساله دارند، در غارهای لاسکو در منطقه دوردون در جنوب فرانسه واقع هستند. با رشد قارچ ها که دانه های سیاهی تشکیل داده اند برخی از نقاط این نقاشی ها تغییر رنگ پیدا کرده اند و برخی نقاط هم دچار ریزش شده اند. پس از آنکه باستان شناسان فرانسوی در مورد احتمال نابودی این مکان هشدار دادند یونسکو گروهی متخصص را به این منطقه فرستاد تا در مورد این اتفاق و راه های حفظ این نقاشی های بسیار با ارزش چاره یی بیندیشند.

این نقاشی ها در سال ۱۹۴۰ توسط چهار نوجوان که به دنبال سگ گمشده خود می گشتند، کشف شد. این نوجوانان سگ خود را در داخل حفره یی کنار یک درخت عظیم پیدا کردند و با وارد شدن به این حفره با مجموعه یی از غارهای تودرتو و نقاشی های عظیم روی آنها روبه رو شدند. این نقاشی های عظیم از گاوها، خرس ها و اسب ها متعلق به دوران قبل از آخرین یخبندان است و در تمام این سال ها از انواع و اقسام مسائل طبیعی جان به در برده اند اما ممکن است اسیر دخالت انسان در محیط طبیعی شوند و از بین بروند.

در مجموع در کل این غارها، که حالا براساس تقسیم بندی های باستان شناسی به دو گالری (سالن بزرگ گاوها و گالری نقاشی ها) تقسیم شده اند، حدود هزار و پانصد طرح و پانصد نقاشی وجود دارد. در این نقاشی انسان باستان رنگ های قرمز، زرد و سیاه روی دیوارها را شکل داده است. یونسکو از گروه متخصصان خود خواسته اعلام کنند که آیا این مکان، که یکی از آثار تاریخی ثبت شده در فهرست «میراث باستانی بشر» است نیازمند عنوان «در خطر» هست یا نه. در حال حاضر یونسکو بیش از ۶۶۰ مکان و اثر تاریخی را در فهرست «میراث باستانی بشر» جای داده که حدود ۳۰ تا از آنها در فهرست اماکن در خطر قرار دارند. دکتر بان، باستان شناسی که یکی از اولین اخطاردهنده ها به یونسکو در مورد این منطقه بود، می گوید؛ «اگر سریعاً اقدامی در زمینه حفظ این غارها از خطر قارچ ها و سایر میکروارگانیسم ها صورت نگیرد امکان از بین رفتن تمام این نقاشی های باارزش وجود دارد. در واقع اگر اقدام سریع و مناسبی صورت نگیرد این میراث با ارزش بشری خواهد مرد. به نظر من در آن صورت دولت فرانسه باید پاسخگوی نابودی این اثر بسیار مهم تاریخی باشد.»

اما لورنس لااسیلی مدیرمرکز مراقبت از لاسکو می گوید که دانشمندان و باستان شناسان فرانسوی معتقدند که مساله حمله قارچ ها به دیوارهای غارها حل شده و بحران پایان یافته است.» براساس مطالعات دانشمندان فرانسوی دیوارهای غارها در وضعیت مناسبی قرار دارند و قارچ ها در حال نابودی هستند، البته این به آن معنا نیست که باید مساله را پایان یافته در نظر بگیریم. دقت نظر ما در مورد این مکان تاریخی باید همیشگی باشد. به نظر ما مشکل اساسی این غارها، بوروکراسی است. این ناحیه مثل هواپیمایی بدون خلبان است و برای همین در مواقع بحرانی مشخص نیست که چه معنایی باید در مورد آن تصمیم بگیرد و عمل کند.»

● میراث باستانی در خطر

افغانستان؛ باقی مانده های مجسمه های غول پیکر بودا که در سال ۲۰۰۱ توسط نیروهای طالبان تخریب شدند حالا در وضعیت نامناسبی قرار دارند.

آذربایجان؛ دیوارهای قدیمی شهر باکو پس از زلزله سال ۲۰۰۰ صدمات بسیاری دیده اند و یونسکو وضعیت نگهداری این دیوارها را نامناسب توصیف کرده است.

مصر؛ بسیاری از غارها و تونل های بازشده در شهر ابومنا در شمال غرب مصر در خطر ریزش هستند و یونسکو از مقامات مصر خواسته برای حفظ آنها ورود افراد به آنها را ممنوع کند.

پرو؛ آثار باستانی موجود در منطقه تاریخی چان چان به دلیل فرسایش عوامل محیطی و طبیعی در خطر نابودی است.

یمن؛ شهر تاریخی زوبیر، پایتخت یمن در قرن های سیزدهم تا پانزدهم میلادی در وضعیت بسیار بدی است.

انگلستان؛ یونسکو منطقه تاریخی و باستانی استون هنگ را به خاطر ترافیک در مناطق نزدیک به آن در خطر نابودی می داند.