ایران در ظرفیت نصب شده نیروگاهی در خاورمیانه اول و در جهان نیز دارای رتبه هجدهم است و هم اکنون نیز ۵۱ هزار مگاوات ظرفیت نصب شده نیروگاهی دارد که قرار است تا تابستان سال ۸۸ به ۵۵ هزار مگاوت برسد.

صنعت برق به عنوان یک صنعت زیر بنایی نقش مهمی در ایجاد زیر ساخت های توسعه کشور دارد به نحوی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران این صنعت در کشور از رشد قابل قبولی برخوردار شده است و یک نگاه به فعالیتهای قبل از انقلاب نشان می دهد که در آن مقطع وضعیت میزان تولید برق، وضعیت شبکه های انتقال و توزیع به هیچ وجه مناسب نبوده و تعداد بسیار محدودی نیز شرکتهای تولیدی پیمانکار وجود داشت که آنهم وابسته به کشورهای خارجی بوده است.

به گزارش خبرنگار اقتصادی برنا در سالهای گذشته صنعت برق جهان شاهد تحولات خوبی در بخش های توسعه علمی، آزادسازی و خصوصی سازی تولید برق، رشد بازارهای ملی و منطقه ای بوده که کشور ما نیز در این راستا با تکیه بر سند چشم انداز و سیاستهای اصل ۴۴ قانون اساسی به مرحله نوینی در صنعت برق گام نهاده است.

● رتبه اول ایران در خاورمیانه در نصب ظرفیت نیروگاهی

در تبیین صنعت برق کشور باید گفت که ایران در حال حاضر از نظر ظرفیت نصب شده در جهان مقام هجدهم را داراست که این رتبه در منطقه خاورمیانه اول است و همچنین ظرفیت نصب شده نیروگاهی در کشور در حال حاضر ۵۱ هزار مگاوات است که با افزایش ۴ هزار مگاوات تا تابستان سال آینده این رقم به ۵۵ هزار مگاوات افزایش خواهد یافت که از این ظرفیت موجود نیروگاهی ۳۲ درصد بخار، ۲۹ درصد گازی، ۲۲ درصد سیکل ترکیبی، ۱۵ درصد برقابی و مابقی نیز دیزل و تجدید پذیر است.

همچنین ،در سالهای ۸۶ و ۸۵ شبکه های انتقال و فوق توزیع به میزان ۷ هزار و ۴۱۷ کیلومتر، مدار و پستهای انتقال و فوق توزیع به میزان ۱۸ هزار و ۲۵۷ مگاوات آمپر رشد داشته اند و در حال حاضر ۱۰۰ درصد جمعیت شهری و تمام روستاهای بالای ۲۰ خانوار کشور از نعمت برق برخوردار هستند.

لازم به ذکر است در حال حاضر ۱۰۰ درصد تجهیزات بخش انتقال، توزیع و فوق توزیع و ۹۵ درصد تجهیزات نیروگاهی تولید داخل کشور است و طی سالهای گذشته نیز شبکه برق ایران به کشورهایی نظیر آذربایجان، ارمنستان، ترکمنستان، ترکیه، عراق، پاکستان و افغانستان متصل شده و میزان ظرفیت برق قابل مبادله با کشورهای یاد شده نیز حدود هزار و ۹۰۰ مگاوات است و قرار است با برنامه ریزی های صورت گرفته این شبکه در حال توسعه به کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای غیر همسایه متصل شود.

● رشد سالانه مصرف برق ایران بیش از دوبرابر نرخ جهانی

این گزارش می افزاید طی سالهای اخیر میزان تقاضای برق در کشور رشد زیادی یافته به نحوی که رشد مصرف برق سالانه در ایران به طور متوسط سالانه ۸ تا ۷ درصد است که این رقم در جهان حدود ۳ درصد اعلام شده است ولی با این حال بر اساس آمار ۵۱ درصد برق کشور در حوزه خانگی و تجاری صرف می شود که در این رابطه حدود ۳۳ درصد مصرف برق نیز در بخش صنعت اتفاق می افتد و مابقی نیز در سایر بخش ها است.

بر پایه این گزارش وزارت نیرو و دولت نهم با استفاده از توان بالای نیروهای متخصص و با حمایت قانونی مجلس شورای اسلامی اقداماتی را انجام داده که از آن میان می توان به ایجاد تغییرات ساختاری در صنعت برق و ایجاد معاونتهای جدید اشاره کرد.

از اقدامات دیگر دولت نهم در بخش برق می توان به قانون استقلال شرکتهای توزیع نیروی برق پرداخت که طی آن تاکنون ۴۲ شرکت توزیع نیروی برق مستقل در استانها فعال شده و خرید انرژی از بازار برق و فروش آن به مشترکین توسط این شرکتها انجام می شود.

از برنامه های مهم دیگری که در این حوزه صورت گرفته فراهم شدن زمینه خصوصی سازی در صنعت برق است که در این راستا فعالیتهای انحصاری از فعالیتهای رقابتی و تجاری صنعت برق تفکیک شده و قوانین لازم برای جلب مشارکت بخش خصوصی تدوین و ابلاغ شده است.

اقدام اخیر دولت برای افزایش توان تولیدی نیروگاههای تجدید پذیر نیز حائز اهمیت است به نحوی که با افزایش قیمت خرید برق تولیدی از منابع انرژیهای تجدید پذیر و برقابی این نیروگاهها را نیز وارد عرصه رقابتی نموده است.

● واگذاری ۱۰ نیروگاه با ظرفیت ۷ هزار مگاوات به بخش خصوصی تا پایان سال

دولت در واگذاری نیروگاهها به بخش خصوصی نیز اقداماتی داشته که می توان به واگذاری ۸ نیروگاه حرارتی و ۲ نیروگاه بادی با ظرفیت مجموع ۷ هزار مگاوات برق تا پایان سال جاری اشاره کرد و از سویی احصاء و درج نرخ تمام شده برق در لایحه بودجه سالهای ۸۷ و ۸۶ نیز صورت گرفته که هم اکنون در قبض های برق صادره اعلام می شود.

بر اساس این گزارش توسعه عملکرد بازار عمده فروشی برق و زمینه سازی جهت راه اندازی بورس کالائی برق نیز از اقدامت دیگری است که در حوزه نیروی برق توسط دولت نهم صورت گرفته است که با ابلاغ آئین نامه اجرایی بند ب ماده ۲۵ قانون برنامه چهارم، بخش خصوصی می تواند برق خود را به انواع روشها عرضه کند که می توان به فروش به نرخهای تضمینی، عقد قرارداد بلند مدت با توانیر و یا مدیریت شبکه، استفاده از امکانات شبکه برق برای فروش به مصرف کنندگان مورد نظر و یا عرضه به بازار عمده فروشی برق کشور برای خرید آن توسط مدیریت شبکه اشاره کرد.

برنامه ریزی برای توسعه مولدهای پراکنده و تولید همزمان برق و حرارت نیز اقداماتی را شامل شده که وزارت نیرو برای ترغیب و تسهیل بخش خصوصی در احداث مولدهای پراکنده برق، بسته حمایتی خود را در چند بخش ارائه نموده که تشکیل واحدهای جلب مشارکت در احداث مولدهای مقیاس کوچکف تضمین خرید برق، حمایت مالی، پیش خرید برق، حمایت از تولید همزمان برق و حرارت و حمایت از مشارکت بخش تعاون در احداث مولدهای مقیاس کوچک از آن جمله هستند.

● تلاش برای همکاری با سایر کشورها برای مبادله برق/ توزیع ۵۰ میلیون رشته لامپ کم مصرف تا پایان سال جاری

تلاشهایی نیز در توسعه همکاریهای بین المللی در عرصه برق و تبادلات آن و همچنین انجام خدمات فنی و مهندسی صورت گرفته که در بخش داخلی باید به انجام اقداماتی در مدیریت مصرف برق کشور با استفاده از روشهای سازه ای و غیر سازه ای در حد وسیع اشاره کرد.

از اقدامات مهم صورت گرفته در سالهای اخیر در کنترل و کاهش میزان مصرف برق در کشور باید به توزیع وسیع و گسترده لامپ های کم مصرف پرداخت که قرار است تا پایان سال جاری به ۵۰ میلیون رشته لامپ کم مصرف بالغ شود.

در این ارتباط تلاشهایی هم برای مدیریت در مصرف برق صنایع از طریق انجام ممیزی انرژی، برنامه تعمیرات و تعطیلات صنایع، تدوین و اجرای استاندارد مصرف انرژی برخی فرایندهای صنعتی پر مصرف قابل ذکر است که باید به آن انجام ممیزی ساختمانهای دولتی و ملزم شدن آنها به رعایت میزان مصرف را نیز اضافه نمود.

اقدامات وزارت نیرو برای افزایش تعرفه های آب و برق/ تدابیر پیشگیرانه برای جلوگیری از خاموشی ها در تابستان آینده

یکی از مهم ترین سیاستهایی که توسط دولت نهم و وزارت نیرو برای منطقی کردن تعرفه های برق صورت گرفته همانا حرکت به سوی واقعی شدن قیمت فروش برق است که بارها از سوی مسئولان وزارت نیرو و شخص وزیر به عنوان یکی از مهم ترین برنامه های وزارت نیرو اعلام شده است که دستیابی به آن در قالب طرح هدفمند کردن یارانه ها توسط دولت به مجلس ارائه خواهد شد.

در سال گذشته به دلیل وقوع خشکسالی در کشور بیش از ۵ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی از مدار تولید خارج شد که مسئولان وزارت نیرو را بر آن داشت تا برای به وجود نیامدن مشکل خاموشی ها در تابستان آینده دست به اقداماتی بزنند که افزایش ظرفیت تولید، افزایش بهره وری نیروگاهی، کاهش تلفات برق از طریق شبکه توزیع؛ انجام برنامه های مدیریت مصرف انرژی، خرید برق اضافی نیروگاههای واحدهای صنعتی از آن دسته است.

با توجه به توضیحات ارائه شده عرصه جدید صنعت برق با نگاه به آینده و جایگاه بخش خصوصی در تولید، توزیع و تامین برق نیازمند نگاه هوشمندانه در شناسایی و تبیین مشکلات احتمالی و ارائه راهکار برای آنها است که باید در این مجال روند رو به رشد مصرف برق در کشور و نیاز به تغییر الگوی مصرف و بازنگری در سیاستهای فعلی واردات تجهیزات پر مصرف که نیازمند همکاری و تلاش متخصصان و صنعت گران عرصه برق کشور است را نیز مد نظر قرار داد.

با توجه به رشد میزان مصرف برق در کشور و نیاز صنایع به این انرژی مهم و حیاتی لازم است تا با برنامه ریزی، تولید انرژی از منابع گوناگون و متنوع توسعه یابد که در این مسیر نقش انرژی های نو و تجدید پذیر بسیار پررنگ است.

وزارت نیرو در سالهای اخیر تامین مالی پروژه های بخش برق را از برنامه های اولویت دار خود قرار داده که در این خصوص نیز تنوع بخشی به راههای تامین منابع مالی برای صنعت برق کشور مورد توجه است.