وزیر نیرو که برای ارائه گزارشی از وضعیت آب کشور روز گذشته در جلسه علنی مجلس حاضر شد ضمن هشدار نسبت به کاهش آب پشت سدها از نمایندگان خواست از انتقال آب بین حوضه یی حمایت کنند. پرویز فتاح درباره دلیل آن، این گونه گفت؛ به دلیل پراکندگی بارش در کشور یک جای کشور کم آب و جای دیگر پرآب است و آب در جایی قرار گرفته است که باید برای دستیابی به آن ارتفاعات و مسائلی را پشت سر بگذاریم تا بتوانیم آب را به جاهای پست منتقل کنیم، از این رو انتقال آب حوضه یی لازم است و ما بیشتر موارد را در حال مطالعه داریم.

او درباره وضعیت حوضه آب کارون گفت؛ تمام طرح های ما فعلاً مطالعاتی است و ما طرح انتقال از حوضه کارون به جای دیگر را در ردیف بودجه نداریم چون مطالعات تمام نشده است ولی اگر تمام شود حتماً با هماهنگی مجلس و دولت در صورت صلاحدید وزارت نیرو این اقدام را انجام خواهد داد.

او در بخشی از گزارش ۱۸ صفحه یی اش به مجلس بحث ۵/۲۶ درصد هدر رفت آب در شهر را مطرح و اظهار کرد؛ باید برای هدر رفت آب چاره یی اساسی بیندیشیم. آبی که با هزینه بالا تامین می شود متاسفانه در کانال های آب شهری هدر می رود و عدد ۵/۲۶ درصد رقم بسیار بالایی است و این در واقع هزینه ها و سرمایه های ما است که در جلوی چشمان ما هدر می رود و راه حل اصلاح شبکه های آب شهری و روستایی است و ما حتماً باید در این زمینه در بودجه اعتباری را لحاظ کنیم اما از قدیم نظر مجلس و دولت این بوده است که دولت یک بار باید این هزینه را انجام دهد.

وزیر نیرو همچنین در این گزارش به وضعیت خشکسالی و بارش ها اشاره کرد و با بیان اینکه در سال آبی ۸۷-۸۶ که در آخر شهریور به پایان رسید، بارندگی متوسط سالانه به ۱۳۸ میلی متر کاهش پیدا کرد، متذکر شد؛ اثرات این کاهش را در همه جای کشور در عرصه تولید کشاورزی، تامین آب شرب و آب صنعت احساس کردیم.

او درباره توزیع اعتبارات خشکسالی نیز خاطرنشان کرد؛ از مجموع مصوباتی که مجلس داشته است، ۴۵۰ میلیارد تومان در اختیار وزارت نیرو قرار گرفت که این معادل ۹ درصد اعتبارات مربوط به خشکسالی بوده که با توجه به اثرات و وسعت خشکسالی بین ۳۰ استان توزیع شد و این عدد در رابطه با مسوولیتی که وزارت نیرو در این عرصه داشته، قابل توجه نبوده است.

وزیر نیرو در ادامه ارائه گزارش از وضعیت آب در جلسه علنی نمایندگان با اشاره به اینکه در حال حاضر با افقی که پیش رو داریم، در زمستان و بهار سال آینده با هماهنگی که با هواشناسی به عمل آمده، در حالت نا اطمینانی قرار گرفته ایم، تصریح کرد؛ از یکسو پیش بینی ها بر ادامه خشکسالی است، به ویژه در حوزه کارون بزرگ که این پیش بینی از طرف هواشناسی صورت گرفته و فکر می کنیم که با آن خشکسالی پیش بینی شده با توجه به تجربه مان، وضعیت بسیار حساسی را برای سال آینده پیش رو خواهیم داشت.

وزیر نیرو افزود؛ مجموع سدهایی که در کشور تاکنون به بهره برداری رسیده است، سال گذشته در همین زمان ۱۷ میلیارد متر مکعب آب داشته اند و امروز به ۱۳ میلیارد متر مکعب کاهش پیدا کرده و بارندگی های اخیر متاسفانه چاره ساز نبوده است تا بتواند کمبود ما را جبران کند.

فتاح به طور نمونه به چند سد اشاره کرد و یادآور شد؛ سد کارون ۳، سد برقابی دو هزار مگاواتی است و امروز ورودی سد ۹۲ متر مکعب در ثانیه است. حجم کارون ۳ امروز ۱/۵ میلیارد متر مکعب است و سال قبل ۱/۸۵ میلیارد متر مکعب بوده است. ورودی سد شهید عباسپور نیز که برای آب و برق کشور حساس است، امروز ۶۳ متر مکعب است، در حالی که ورودی آن در سال قبل ۳۳۰ متر مکعب بوده است که کمتر از ۲۰ درصد ورودی این سد در سال گذشته است.

او افزود؛ حجم مخزن سد شهید عباسپور هم در حال حاضر ۸۲۰ میلیون متر مکعب است و سال قبل یک میلیارد و ۳۵۰ میلیون متر مکعب بوده است. ورودی کرخه به عنوان بزرگ ترین مخزن آبی کشور هم امروز ۴۵ متر مکعب و سال قبل ۹۵ متر مکعب بوده که حجم آن به کمتر از حدود ۵۰ درصد نسبت به سال گذشته رسیده است. حجم کرخه نیز امروز یک میلیارد و ۲۷۰ میلیون متر مکعب است، اما سال قبل بالای دو میلیارد متر مکعب بوده است.

وزیر نیرو تصریح کرد؛ سد لار که برای تهران بسیار حساس و تعیین کننده است، شرایط بدتری دارد و ورودی آن امروز پنج متر مکعب و سال قبل نیز حدوداً همین میزان بوده است، در حالی که حجم سد لار امروز ۱۳ میلیون متر مکعب است و سال گذشته ۷۰ میلیون متر مکعب بوده و کاهش بسیاری داشته است. ورودی سد امیرکبیر هم که برای تامین آب تهران مهم است، ۳/۵ متر مکعب برثانیه است و سال گذشته ۷/۵ متر مکعب بوده که حجم این سد امروز ۱۰۰ میلیون متر مکعب و سال قبل ۱۲۰ میلیون متر مکعب بوده است.

فتاح به سد درودزن که برای تامین آب شهر شیراز بسیار مهم است، اشاره کرد که ورودی آن امروز پنج متر مکعب است و سال گذشته ۱۷ متر مکعب بوده است. همچنین حجم سد درودزن نیز امروز ۳۳۰ میلیون متر مکعب است، در حالی که سال گذشته ۴۱۳ میلیون متر مکعب بوده است. سد زاینده رود نیز که برای تامین آب شهرهای اصفهان و یزد به عنوان منطقه مرکزی کشور بسیار حائز اهمیت است، ورودی ۱۰ متر مکعب داشته و سال ۸۶، ۱۷ متر مکعب بوده و حجم سد زاینده رود سال گذشته، ۶۵۰ میلیون متر مکعب بوده در حالی که امسال ۲۹۰ میلیون متر مکعب شده است.

وزیر نیرو ورودی سد سفیدرود را ۲۵ متر مکعب اعلام کرد و با بیان اینکه ورودی این سد در سال ۸۶ ، ۵۵ متر مکعب بوده است، خاطرنشان کرد؛ حجم مخزن سد سفیدرود که برای منطقه گیلان بسیار حائز اهمیت است، ۱۶۰ میلیون متر مکعب است، در حالی که سال گذشته ۲۸۰ میلیون متر مکعب بوده است. وی با بیان اینکه این آمارها نمونه یی از آمارها بوده است، اما مابقی سدها نیز با همین شرایط روبه رو هستند، اظهار کرد؛ ما به دولت پیشنهاد کرده ایم که برای حل این مشکلات، ستاد خشکسالی همچنان کار خود را ادامه داده و تشکیل جلسه دهد، تا مافات آبی که متاسفانه نمی توانیم به کشاورزی پاییزه، زمستانه و بهاره در برخی مناطق اختصاص دهیم، جبران شود و حتماً باید پیشنهاد جبرانی به مجلس شورای اسلامی همچون سال ۸۷ ارائه شود.

فتاح در ادامه با بیان اینکه سالانه حدود ۵۴ میلیارد متر مکعب از آب مصرف شده در کشور از آب زیرزمینی است، گفت؛ برآورد می کنیم ذخایر آب زیرزمینی ما که ذخایر استراتژیک بسیار مهم و حساس هستند، بالغ بر ۵۰۰ میلیارد متر مکعب باشد.

وی خطاب به نمایندگان با اشاره به اینکه پهنه کشور به ۶۰۹ نوع دشت از نظر آب تقسیم شده است، اظهار کرد؛ از این تعداد دشت ۲۳۰ مورد با کمبود آب زیرزمینی و افت سطح آب روبه رو شده اند و در برخی مواقع متاسفانه شاهد فرو نشست زمین هستیم که این امر برای برخی از دشت ها ما سالانه بالغ بر ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر را ثبت کرده ایم.

وزیر نیرو افزود؛ چنانچه این فرونشست به همین روال ادامه یابد، ذخایر آب زیرزمینی چون سدهای ما با رسوب پر می شوند. حجم مخازن سدهای زیرزمینی یا منابع آب زیرزمینی ما می تواند سال به سال کاهش پیدا کند و متاسفانه نسل های آینده با مشکل بسیار اساسی روبه رو شوند.

وی افزود؛ الزام برنامه توسعه این بوده است که ما هر سال بتوانیم بخشی از این افت را جبران کنیم که مقداری سخت گیری چون بستن چاه و گرفتن چاه های غیرمجاز و محدود کردن آب چاه ها به پروانه و آبی که تخصیص یافته است نیاز دارد، البته درست است که مسائل اجتماعی را در پی دارد، ولی ما حتماً هماهنگی و همکاری نمایندگان را نیازمند هستیم.

فتاح به نامه یی که دو سال پیش به مقام معظم رهبری نوشته بود، اشاره کرد و یادآور شد؛ ایشان در این زمینه دستور بسیار صریح و روشنی را مبنی بر استفاده از این ذخایر استراتژیک طبق قوانین و مقررات ملی و کشوری ارائه کردند.

وی در مورد سدها با بیان اینکه مخازنی که تاکنون توانسته ایم ایجاد کنیم، به ۳۴ میلیارد متر مکعب رسیده است، خاطرنشان کرد؛ در حال حاضر در حال ساخت ۹۳ سد همزمان هستیم که در لایحه بودجه نیز ردیف اعتباری دارند، بنابراین با ساخت این سدها ۲۴ میلیارد متر مکعب به ذخایر مخازن آب کشور اضافه کرده ایم.

وزیر نیرو خطاب به نمایندگان تصریح کرد؛ در حال مطالعه ۱۷۸ سد به طور همزمان هستیم که برخی از آنها در مطالعه فاز اول، برخی در فاز دوم و برخی ها نیز در ردیف اخذ ماده ۳۲ هستند که احداث آنها برای کشور لازم است و فکر می کنیم در افق ۱۰ تا ۱۵ ساله باید این منابع آبی و روان آب ها مهار شوند.

در زمینه برقابی باید بگوییم هفت هزار و ۴۰۰ مگاوات ظرفیت برقابی در کشور است که ۱۰ درصد انرژی برق کشور را از اینها در سال های ۸۵ و ۸۶ گرفته ایم و در حال حاضر حدود شش هزار مگاوات در دست احداث داریم و مجموعاًٌ ظرفیت برقابی کشور را ۲۶ هزار مگاوات مطالعه و برآورد کرده ایم که امیدواریم به این هدف بسیار مهم و استراتژیک برسیم و کمتر به منابع انرژی های فسیلی متکی باشیم.

وی درخصوص آب های مرزی گفت؛ ۲۸ رودخانه بزرگ مرزی و مشترک داریم و با رویکردی که شورای امنیت ملی، مجلس و دولت داشتند اقداماتی را انجام می دهیم به طوری که اخیراً سد بزرگ و حساس خودآفرین در شمال غرب کشور روی ارس را توانستیم آبگیری کنیم و سد استراتژیک و بسیار مهم «چارمینه ۴» آماده آبگیری در زابل است و در بقیه موارد امیدواریم با حمایت مجلس و دولت بتوانیم از حقوق مسلم کشور به درستی استفاده و ضمن آن تلاش کنیم پروتکل های بین المللی و حساسیت همسایه را مدنظر داشته باشیم.

وی یکی از مهم ترین مسائل را حفظ کیفیت به ویژه آب شرب و محیط زیست رودخانه ها عنوان کرد و گفت؛ با وزارت جهاد کشاورزی، بهداشت و درمان و سازمان محیط زیست هماهنگی جدی و نزدیک داریم. در بعضی جاها عنوان می شود که آب نیتراتی و آلوده شده است، پساب کارخانجات برای ما الان تعیین کننده است و ما الزامات و سختگیری در این باره را حتماً لازم داریم و الا منابع آب موجود دریاچه ها و رودخانه ها حتماً در معرض تهدید جدی قرار می گیرد.

وی با اشاره به اینکه در حال حاضر فروش آب تقریباً یک سوم قیمتی است که برای دولت تمام شده است، گفت؛ شرکت های آب و فاضلاب متاسفانه با زیان انباشته یی روبه رو هستند که در طرح تحول اقتصادی ما موضوع قیمت آب را مثل برق لحاظ کرده ایم.

وزیر نیرو گفت؛ شاید اصلی ترین بحث ها در شرایط کنونی قیمت تمام شده آب است که ما در روستاها در هر متر مکعب آب به ۲۵۰ تومان رسیدیم و در شهرها این عدد ۱۵۰ تومان به ازای هر متر مکعب آب است که ما در حال حاضر به طور متوسط در شهرها آب را ۶۰ تومان و در روستاها کمتر از ۴۰ تومان می فروشیم و امیدواریم این نقیصه بزرگ ملی برای صنعت آب و فاضلاب کشور برطرف شود. وزیر نیرو درباره اعتبارات اظهار کرد؛ اعتبارات بخش آب و آب و فاضلاب کشور در مجموع امروز ۳۱ هزار میلیارد ریال است یا ۳ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان است که توزیع آن به این صورت است که در سال۸۷ ، ۱۳۰۰ میلیارد تومان در بخش سد و شبکه، ۵۵۰ میلیارد تومان در بخش آبرسانی، ۴۱۰ میلیارد تومان برای مهار آب های مرزی مشترک و ۲۲۰ میلیارد تومان برای احداث نیروگاه های برقابی هزینه و ۴۸۰ میلیارد تومان برای احداث سامانه های پساب و فاضلاب و ۱۲۰۰ میلیارد تومان برای بهبود بهره وری و حفاظت از منابع آب زیرزمینی اختصاص داده شده است. وی اعتبار مورد نیاز برای پاسخگویی به روند اجرایی و نیاز اجتماعی و اقتصادی کشور را سه برابر ارقام فعلی عنوان کرد.