اخیرا مصوبه‌ای قدیمی كه چندسالی بود اجرا نمی‌شد دوباره در عرصه هنرهای تجسمی كشور ظاهر شده است، مصوبه‌ای كه طبق آن مركز هنرهای تجسمی گالری‌دار‌ها را به این دستور ملزم كرده است: <هرچه به دیوار می‌آویزید قبلا‌ مجوز نمایش آن را از ما بگیرید>! طی این مصوبه كه مربوط به قبل از روی كار آمدن سیدمحمد خاتمی در خرداد سال ۱۳۷۶ است، گالری‌دارها باید ضمن مطلع كردن مركز هنرهای تجسمی از برپایی نمایشگاه‌هایشان، عكس آثاری كه قرار است روی دیوار بروند را هم به مسوولا‌ن این مركز نشان دهند. شماری از منتقدان و گالری‌داران عقیده دارند مطرح كردن دوباره این مصوبه، بازگشت به نقطه صفر در عرصه‌هنرهای تجسمی كشور است، هنرهایی كه چندی است شاهد رونق و اعتلا‌ی آنها در عرصه جهانی هستیم.

● به ما اعتماد كنید

هرچند مصوبه ارائه عكس آثار نمایشگاه‌ها به وزارت ارشاد، مصوبه جدیدی نیست؛ با این حال این عطاءالله مهاجرانی وزیر دولت اصلا‌حات بود كه در زمان تصدی خود بر مدیریت فرهنگی و هنری كشور اعلا‌م كرد دیگر نیازی نیست گالری‌دارها عكس آثار نمایشگاه‌های خود را به وزارت ارشاد بیاورند و تنها كافی است هر سه ماه یك بار بیلا‌ن نمایشگاه خود را برای این وزارتخانه بفرستند. می‌توان چنین ارزیابی كرد كه استدلا‌ل مهاجرانی این بوده كه باید به مدیر گالری اعتماد كرد و از این رو دیگر نیازی به چنین مصوبه‌هایی نیست. این روزها شمار زیادی از صاحبان گالری‌ها از تصمیم جدید وزارت ارشاد در سختگیری بر سر این مصوبه ناراضی‌اند. یكی از این گالری‌دارها كه نمی‌خواهد نامش برده شود، در این باره به اعتماد ملی می‌گوید: <به نظر من اصلا‌ درست نیست كه برای برپایی یك نمایشگاه عكس آثار را به مركز هنرهای تجسمی ارسال كنیم؛ چرا كه جو عدم اعتماد به وجود می‌آید. ما طی سال‌هایی كه در عرصه گالری‌داری فعال بوده‌ایم رعایت همه جوانب را كرده‌ایم. ما خودمان می‌دانیم كه در مملكتی اسلا‌می زندگی می‌كنیم و چارچوب‌هایی هم وجود دارد.> به اعتقاد این گالری‌دار، چنین تصمیمی دلسردی ایجاد می‌كند. او در توضیح بیشتر صحبت خود می‌افزاید: <الا‌ن گالری‌ها فعالیت خوبی دارند و بار عمده هنرهای تجسمی را بر دوش می‌كشند.

چرا باید به سمت ناامیدی و دلسردی برده شوند؟ چرا باید جلوی پای تعدادی جوان كه سراغ هنر می‌روند چنین موانعی ایجاد و آنها را اذیت كنیم؟> گالری‌دار دیگری هم ضمن تایید وجود این مصوبه در سال‌های قبل می‌گوید: <سابق بر این وقتی می‌خواستیم نمایشگاهی دایر كنیم باید اطلا‌ع می‌دادیم. قبل از دوره مدیریت آقای سمیع‌آذر بر مركز هنرهای تجسمی، باید عكس آثار را تحویل وزارت ارشاد می‌دادیم. در دوره سمیع‌آذر این مصوبه برچیده شد. در هر صورت به نظر می‌رسد احیای دوباره این مصوبه، مشكل‌ساز است؛ چرا كه بسیاری از گالری‌دارها تا لحظات آخر برپایی نمایشگاه مشغول تدارك مقدمات برپایی آن هستند و از این رو برای آنها سخت است كه عكس آثار را به سرعت تهیه كرده و در اختیار وزارت ارشاد قرار دهند.> از سوی دیگر، با توجه به تفاوتی ماهوی كه بین شاخه‌های مختلف هنرهای تجسمی (نقاشی، مجسمه‌سازی، گرافیك و...) و دیگر هنرها از جمله سینما و تئاتر وجود دارد به نظر می‌رسد قرار دادن <ممیزی> قبل از نمایش آثار هنری بیشتر نوعی تنگ كردن حلقه فعالیت هنرمندان و گالری‌دارها است. یك گالری مانند یك سینما یا تالا‌ر نمایش نیست كه مخاطب عام فراوانی داشته باشد. مخاطبان گالری‌ها عمدتا مجموعه‌داران، هنرمندان و یا آدم‌های خاصی هستند كه گاهی سر به این مكان‌ها می‌زنند و از این نظر هم به لحاظ كثرت و هم به لحاظ طبقه، قابل مقایسه با مخاطبان سینما و تئاتر نیستند.

● یك گام به عقب

مصوبه وزارت ارشاد قرار بود در دوران مدیریت حبیب‌الله صادقی بر مركز هنرهای تجسمی عملی شود كه گویا با مخالفت صادقی مواجه شده بود. حبیب‌الله صادقی كه یكی از معدود مدیران هنرمند این مركز بود، می‌دانست كه گالری‌ها برای شروع فعالیت خود مجوز لا‌زم را از وزارت ارشاد گرفته‌اند و بنابراین قرار دادن موانعی از قبیل مصوبه مزبور بر سر راه صاحبان آنها، دردی را دوا نخواهد كرد، از این رو در زمان تصدی او بر این مركز گالری‌دارها ملزم به ارائه عكس آثار نمایشگاهشان نبودند. از زمان آغاز فعالیت مدیر جدید مركز هنرهای تجسمی، این مصوبه دوباره احیا شده و این روزها شاهد سختگیری‌هایی بر كار و بار گالری‌دارها هستیم. معصومه مظفری (رئیس هیات‌مدیره انجمن هنرمندان نقاش) این تصمیم وزارت ارشاد را گذاشتن یك قدم به عقب می‌داند. او در این باره می‌گوید: <ما راجع به نمایشگاه خودمان در خانه هنرمندان هم شاهد این موضوع بودیم. به هر حال منتظر جلسه شورای عالی خانه هنرمندان هستیم. این نوعی پسرفت است. باید ببینیم نظر شورای عالی هنرمندان در مورد این تصمیم مركز هنرهای تجسمی چیست. اگر لا‌زم باشد هنرمندان به این قضیه واكنش نشان خواهند داد.

او در ادامه اضافه می‌كند: <من فكر می‌كنم این امر یك گام به عقب نه از جانب هنرمندان كه از جانب دولت است. طی این سال‌ها همه گالری‌دارها نكاتی را رعایت كرده‌اند، اینكه عكس اثر را به وزارت ارشاد تحویل بدهیم چه معنایی دارد؟ من معتقدم خود گالری‌دارها تا به حال رعایت چارچوب‌ها را كرده‌اند و این یك كار اضافه است.