بعد از اتفاقاتی که در برگزاری دوسالانه نقاشی در چند سال اخیر رخ داد، به نظر می رسد پای همان حاشیه ها به حراج بزرگ هنری سال (آرت اکسپو) هم باز شده است.

خبر ساده است، «دومین نمایشگاه فروش آثار هنری، بهمن امسال از سوی موسسه فرهنگی و هنری صبا برگزار می شود.»

در حال حاضر مساله آرت اکسپو برگزار شدن و در کنارش گرفتن بهترین نتیجه ممکن و فروش بالای آثار مطرح است. این اتفاقی است که در اولین دوره افتاد. در آن دوره آرت اکسپو با شرکت گالری های تهران و تعدادی گالری از شهرستان ها در تالار وحدت برگزار شد و بعد از حرف و حدیث های مختلف در نهایت کلیه آثار شرکت کننده (بنا به روایتی به سه برابر قیمت اصلی و کارشناسی شده) فروش رفت و چنین شد که حراج بزرگ هنری، حراج موفقی در فروش شد؛ آن هم در فروش دولتی و نه فروش خصوصی. اتفاق بعدی در سال ۸۵ افتاد و آن حذف تبصره مربوط به خرید آثار هنری از محل نیم درصد بودجه عمرانی (قبل از آن این بودجه یک درصد بود) توسط کمیسیون فرهنگی مجلس بود.

این موضوع اعتراض بسیاری به همراه داشت و هنرمندان در اسفند همان سال در موزه هنرهای معاصر جمع شدند تا در نشستی مطبوعاتی اعتراض خود را اعلام کنند. با این شرایط کاملاً طبیعی بود که در سال ۸۵ از حراج بزرگ آثار هنری خبری نباشد. در آن روزها هیچ وقت این مساله مطرح نشد که می توان به جای این بودجه، جایگزین های دیگری پیدا کرد. دامنه اتفاقات سال ۸۵ در مورد اکسپو به سال ۸۶ هم کشیده شد و در فاصله یی سه ماهه گردشی اساسی در سیاست برگزاری آرت اکسپو اتفاق افتاد. حبیب الله صادقی اخیراً به مهر گفته است؛ «برنامه یی که برای اکسپوی امسال گذاشتیم این است که از سبد مردم آثار خریداری شود.» صادقی در ادامه گفته هایش از تغییر رابطه مردم و دولت در خریدهای هنری صحبت کرده؛ «فکر می کنم سهمی که برای خرید دولتی گذاشته ایم قبلاً رابطه ۸۰ درصد دولت و ۲۰ درصد مردم بود و اگر این رابطه را عوض کنیم چه می شود؟ ملت پولداری داریم و قیمت اثر را جامعه می شناسد.»

صادقی در خردادماه امسال بعد از اشاره و تاکید بر لزوم بازخوانی پرونده بودجه هنرهای تجسمی از سوی مسوولان فرهنگی گفته بود؛ «چرا نباید بتوانیم اکسپوی ملی برگزار کنیم؟ چرا نمایندگان مجلس هنرمندان را به بحث و بررسی این مساله دعوت نکردند و ما هیچ پاسخی از سوی آنان دریافت نکردیم؟ چرا در بحث خرید آثار هنری و برگزاری اکسپو سهم ما از یک درصد به نیم درصد و سپس در سکوت گذشت؟ و...» با چنین تغییر موضعی یکی از فرض های احتمالی را می توان چنین در نظر گرفت که به سوال اکسپو (جدا از سوالات دیگر مطرح شده) هیچ جوابی داده نشده است و با این چرخش می توان امید برگزاری را بیشتر کرد. حالا سوال اینجاست وقتی قرار نیست دولت بودجه یی را در نظر بگیرد آیا مردم خواهند توانست چنین قیمتی را برای آثار هنری ارائه شده (باز برگردید به تجربه اکسپوی اول و قیمت آثار در آن) پرداخت کنند؟ با خبرهایی که از فروش های خصوصی گالری ها در تابستان امسال شنیده می شود به نظر می رسد که چنین امکانی برای آرت اکسپو نیز وجود داشته باشد. اگر به اکسپو اول با در نظر گرفتن شکل فروش دولتی آن برگردیم امکان شکست چنین تجربه یی در فروش خصوصی اش هم قابل پیش بینی است. البته هیچ چیز قابل پیش بینی نیست، اما نتیجه هر چه باشد در جهت گیری اجتماعی هنرهای تجسمی بسیار تاثیرگذار خواهد بود.

علی مطلب زاده