نقاشان نوگرای استان مازندران آثارشان را تا پایان شهریورماه سال جاری در نگارخانه ملی ایران واقع در مركز فرهنگی هنری صبا به نمایش گذاشته اند.

پس از سلسله نمایشگاه های هنرمندان نوگرای ۸ استان كردستان، كرمان، قزوین، آذربایجان شرقی (تبریز) ، فارس، اصفهان و سیستان وبلوچستان این بار نوبت به نقاشان استان حاشیه خزر رسید تا هنرشان را در معرض دید عموم قرار دهند.نگارخانه ملی ایران كه میزبان نهمین دوره از نمایشگاه های استانی است با هدف معرفی گنجینه های هنر ملی و میراث هنرهای سنتی، بومی، محلی و قومی نقاط مختلف كشور فعالیت می كند. این نگارخانه با تمركز ویژه در احیا و اشاعه هنر حوزه تمدن ایران، مكانی جهت ارائه آثار هنرمندان سنتی و نوگرای ایرانی است.

ذكر این مطالب از آن روست كه بدانیم برپایی نمایشگاهی از هنرمندان یك استان از كشور در مكانی كه داعیه معرفی گنجینه های هنر ملی را دارد، امر بزرگی است كه نتایج مثبت بسیاری را می تواند به همراه داشته باشد.برپایی جشنواره های فجر در گرایش های فیلم و تئاتر، برپایی بینال های گرافیك و نقاشی، نمایشگاه های متعدد عكاسی، اینستالیشن، سفالگری و بسیاری دیگر ازگردهمایی های هنری سبب شده است تا شهر تهران را به عنوان قطب هنری كشور بپذیریم. سیاست مسئولان نگارخانه ملی ایران در اختصاص فضای خود به معرفی آثار شهرستانی؛ گامی است موثر در جهت افزایش تعاملات هنری مابین هنرمندان استان های كشور با یكدیگر و خروج ایشان از انزوا.عنوان نمایشگاه حال حاضر، عنوانی قابل تامل است: «نمایشگاه نقاشان نوگرای مازندران». نوگرایی در هنر نقاشی به معنای شناخت سنت ها و مكاتب، تجربه آنها و در نهایت گذر از فضای ایشان و رسیدن به مفهومی نو و بیانی تازه است كه با چاشنی خلاقیت هنرمند در مفهوم «نوگرایی» نمود می یابد.

در گذر تاریخی تمام مكتب های هنری از دوره ای به دوره بعد «مفهوم نوگرایی» وجود داشته است. در حقیقت عنصر «نوگرایی» در مقایسه و برابر با مكتب پیشین است كه معنا می یابد. مكتب كوبیسم كه در زمانی مكتبی نوگرا به شمار می رفت، با پیدایش هنر مفهومی، نوگرایی خود را به مكتب تازه متولد شده بخشید و این اتفاقی است كه نسل به نسل برای تمام شاخه های هنری تكرار شده است. در عصری كه ویدئو آرت در مفهوم زبان هنر انسان معاصر به كار برده می شود و بسیاری قالب های هنری تازه در حال شكل گیری اند؛ اعطای عنوان «نوگرایی» به آثار نقاشانی كه تجربه های پیكاسو، شاگال و بسیاری از هنرمندان دیگر را از نو تكرار كرده اند امری ناآگاهانه به نظر می رسد.

در نمایشگاه نقاشان نوگرای مازندران، شاهد آثاری هستیم كه تجربه های مكاتب مدرنیسم، پست مدرنیسم، كوبیسم و... را با رنگ های خود بر بوم تكرار كرده اند. با حذف لفظ نوگرایی از این مجموعه شاید بتوان نگاه هوشمندانه تری را به آثار این نمایشگاه داشت.بار دیگر به عنوان نمایشگاه باز می گردیم؛ با حذف موقت واژه نوگرایی از آن: «نمایشگاه نقاشان مازندران». این طور به نظر می رسد؛ زمانی كه سرزمینی را به پیشینه هنری هنرمندی پیوند می زنیم انتظار می رود كه رد پای فرهنگ و سنت آن خاك در رنگ و بوم نقاش و هنرمند دیده شود. مازندران سرزمین افسانه هاست. قصه های خیال انگیزی كه در پشت سلسله جبال البرز و در كرانه خزر پنهان شده اند.

روایت گری بخشی از فرهنگ این سرزمین است و هنرمند، راوی این روایات. آثار ارائه شده در بخش پیشكسوتان هنر نقاشی مازندران، خصیصه روایتگری را با خود همراه دارند. ولی هرچه از آثار ایشان فاصله گرفته و به آثارنقاشان جوان تر این خطه می رسیم درگیری و اغتشاش ذهن؛ در فضای مكاتبی كه خوب هستند ولی نه برای انعكاس هنر پیچیده در تار و پود این خاك؛ به چشم خورد. هنگامی كه نام مازندران بر مجموعه آثار هنرمندانی كه همه برآمده از آن سرزمین هستند سایه افكنده؛ شاید توقع بی جایی نباشد كه مخاطب انتظار دیدن آثاری را داشته باشد كه یادآور فرهنگ و سنت این نام باشند.آثارمرحوم مكرمه قنبری در این زمینه كلاس درسی است برای یادگیری عنصرروایت گری و بومی بودن هنر. نقاشی های این هنرمند فقید كه با تكیه بر عنصر خیال و با اتكا به دنیای ذهنی خالق اثر بر بوم نقش بسته اند، نمونه بسیار خوبی از پیوند فرهنگ سرزمین و ذهن هنرمند است۱۳۰. هنرمند مازندرانی با ۳۵۰ اثر مهمان نگارخانه ملی ایران هستند. این مهمانی فرصت مغتنمی است در شناخت نقاط ضعف و قدرت هنرهای بومی ایران كه در صورت توجه به آنها می توان نتایج مثبتی را در نهایت برای معرفی هنر ایرانی در جهان از آن استنتاج نمود.

س.منصوری