در روزهایی كه شهروندان ایرانی خود را برای یك تعطیلی چندروزه آماده می‌كردند، هنر ایران با یكی دیگر از پیشكسوتان نقاشی مدرن وداع گفت. ماركو گریگوریان نقاش ۸۲ ساله ارمنی كه چند سالی بود ایروان پایتخت ارمنستان را برای سكونت انتخاب كرده بود، روز دوشنبه پنجم شهریورماه بر اثر ایست قلبی درگذشت. ماركو در حالی دچار ایست قلبی شد كه مشغول تماس تلفنی با خواهرزاده‌اش بود. پیكر این نقاش دیروز ساعت ۱۲ به وقت تهران در پانتئون (قطعه هنرمندان ارمنستان) به خاك سپرده ‌شد.

● ماركو گریگوریان، تصویرگر خاك

ماركو گریگوریان در سال ۱۳۰۴ در خانواده‌ای ارمنی در كروپوتكین روسیه به دنیا آمد. او در سال ۱۹۳۰ به همراه خانواده به تبریز مهاجرت كرد و در تهران به مدرسه ارمنی‌ها فرستاده شد، ماركو تحصیلا‌ت خود را در شهرهای اصفهان، آبادان و كالج آمریكایی‌های تهران به پایان برد و بعد از آن به تحصیل نقاشی در مدرسه كمال‌الملك پرداخت. سال ۱۳۳۷ یكی از رخدادهای بزرگ نقاشی ایران به حقیقت پیوست و آن تشكیل اولین دوسالا‌نه نقاشی تهران به پیشنهاد ماركو بود. او سال ۱۳۴۱ فعالیت‌هایش را در نیویورك ادامه داد و در سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ در تهران به تدریس در دانشكده هنرهای زیبا مشغول بود. گریگوریان سال ۱۳۵۷ به نیویورك برگشت و در سال ۱۳۶۰ گالری <گوركی> را در نیویورك پایه‌گذاری كرد. در بیان اهمیت این هنرمند می‌توان گفت كه بسیاری از هنرمندان نوگرای ایرانی ازجمله حسین زنده‌رودی و فرامرز پیلا‌رام جزو شاگردان او بوده‌اند.

● غم‌های یك نقاش

حدود ۱۷ سال پیش <سابرینا> تنها دختر ماركو در نیویورك درگذشت و این مساله تاثیر روحی منفی‌ای در ذهن او به جای گذاشت و باعث گوشه‌گیری و افسردگی ماركو شد.اما حادثه اسف‌باری كه ۲۰ روز پیش در ایروان برایش رخ داد باعث شد كه عوارض ناشی از بیماری قلبی‌كه از قبل او را تهدید می‌كرد بیشتر شود و او صبح دوشنبه پنجم شهریور در اثر ایست قلبی درگذشت. ژانت لا‌زاریان (از دوستان ماركو) ضمن ابراز تاسف بابت درگذشت این هنرمند در تشریح این واقعه گفت: <ماركو چندی پیش بعد از اتمام مراسم عروسی پسر سیراك ملكونیان به خانه می‌رود كه در خانه با دزدان مواجه می‌شود. آنها گمان كرده بودند كه ماركو پول زیادی در خانه نگهداری می‌كند. دزدان بعد از آنكه متوجه حضور ماركو در خانه‌اش می‌شوند دست و پای او را بسته و او را مورد ضرب و شتم قرار می‌دهند و حدود ۳۰۰ دلا‌ر پولی را هم كه در جیبش داشت به سرقت می‌برند و او را رها می‌كنند.> گریگوریان بعد از این حادثه به خاطر ضربات وارد به سر و همچنین عوارض ناشی از بیماری قلبی در بیمارستان بستری می‌شود اما گویا هفته گذشته از بیمارستان مرخص شده بود. لا‌زاریان در مورد خاكسپاری ماركو در ایروان و دلیل عدم انتقال پیكر او به ایران اضافه كرد: <هیچ مشكلی برای انتقال پیكر ماركو به ایران وجود نداشت و حتی مسوولا‌ن ایرانی اعلا‌م كردند حاضرند طی تشریفات دولتی پیكر او را به تهران منتقل كنند. اما به جهت زندگی طولا‌نی‌مدت او در ارمنستان و فعالیت‌های هنری‌اش در زمینه تاسیس موزه خاورمیانه در این كشور، مقرر شد كه پیكرش را در پانتئون (قطعه هنرمندان ارمنستان) به خاك بسپارند. البته این به آن مفهوم نیست كه ماركو علا‌قه‌ای برای حضور در ایران نداشت. او خود گفته بود <ایروان را برای این دوست دارم كه كوه‌هایش به رنگ كوه‌های ایران است.

پرویز براتی