نمایشگاهی از آثار نقاشی پشت‌ شیشه «محمدعلی ذوالقدر» از هنرمندان دو دهه اخیر در زمینه نقاشی پشت شیشه، جمعه ۲۳ آذرماه در فرهنگسرای نیاوران به نمایش درمی‌آید.

در این نمایشگاه ۳۷ تابلوی نقاشی پشت شیشه با موضوع‌های طبیعت، شكارگاه زمان قاجار، امامزاده نوركاشان، منارجنبان اصفهان، ورودی شهر تبریز و ... ارائه می شود.

"ذوالقدر" سالهاست در زمینه مینیاتور سبك صفوی و قاجار و همچنین طراحی و ساخت قاب آئینه و قلمدان فعالیت می‌كند و شماری از آثار او در دایره المعارف ابن سینا و موزه نقاشی پشت شیشه نگهداری می‌شود.

«ذوالقدر»، همواره در پی تجارب تازه در زمینه نقاشی پشت شیشه بوده كه در این نمایشگاه نمونه‌هایی از آن را می‌توان دید.

نقاشی پشت شیشه ایران یكی از شیوه‌های مهم فرهنگ تصویری این سرزمین محسوب می‌شود كه باید مورد توجه بیشتری قرار گیرد.

بر اساس این گزارش، تاریخ پیدایش نقاشی پشت شیشه در ایران چندان روشن نیست‏ ولی از دوره زندیه (قرن ۱۸ میلادی) به بعد این شیوه نقاشی در ایران رواج یافته و در دوران قاجار به اوج اعتلادی خود رسیده است.

مضمون نقاشی‌های پشت شیشه، گل و مرغ، پرتره، خط- نقاشی و روایت‌های مذهبی بوده كه در این میان شمایل‌ها و خط- نقاشی‌ها به دلیل دارا بودن مفاهیم مقدس و سنتی اهمیت ویژه‌ای دارند.

شمایل‌های پشت شیشه تلفیق درخشانی است از روایت‌های مذهب تشیع و فرهنگ ایران قبل از اسلام و بدین جهت دارای اعتبار و ارزش والایی است.

این شمایل‌ها نذر سقاخانه‌ها و امامزاده‌ها می‌شد و یا به دست شمایل گردان‌ها برای ذكر مصائب امامان معصوم در ایام عزاداری و هم چنین همراه دراویش برای تبرك به میان مردم برده می‌شد.

نحوه اجرای نقاشی پشت شیشه برعكس نقاشی روی بوم بوده و نگارگران برای تزئین آنها از موادی مانند آئینه، نخ ابریشم و كاغذ‌های رنگی و براق استفاده می‌كردند.

بیشتر این آثار بدون امضاست زیرا نقاشان فروتن آنها از نوشتن نام خود نیز اجتناب می ورزیدند.

همراه با دگرگونی‌های اجتماعی ایران و تغییر حكومت از قاجار به پهلوی، فرهنگ و هنر هم دستخوش تحولات عمده شد و خواستاران نقاشی پشت شیشه هم به تدریج كمتر شدند تا جایی كه این هنر از مفاهیم والای خود تهی شده و اندك هنرمندان علاقه‌مندی به آن می پرداختند.در مقابل نقاشی‌هایی با مضامین تزیینی و با كیفیت نازلی به وجود آمد كه فاقد ارزش‌های قبل بود و در عین حال مواد و تركیباتی هم كه در این دوره به كار می رفت، كیفیت خوبی نداشت و رنگها پس از چند سال شروع به ریزش می‌كرد.

از نقاشان معروف این تكنیك در دوره زندیه آقا‌صادق، آقا‌نجف، آقا‌زمان و در دوره قاجاریه مهرعلی، استاد احمد و از دوره پهلوی عبدالجلیل، عبدالخلیل، عبدالنبی، عبدالحمید، فتح‌اله آغاسی، حسین همدانی و بیوك احمدی و در دو دهه اخیر امیر رحیمی، مهین عظیما، عفت رحیمی، محمدعلی ذوالقدر و... را می‌توان نام برد.

موزه «نقاشی پشت شیشه» در خیابان سعدی تهران نیز مجموعه‌ای از آثار هنرمندان معاصر این نوع نقاشی را در اختیار دارد.

سلحشور و كازرونی زوج هنرمند و مجموعه‌دار ایرانی نیز مجموعه‌ای غنی از نقاشی‌های پشت شیشه را طی سالها از سراسر ایران گردآوری كرده‌اند كه هر چند گاهی آنها را به نمایش می‌گذارند.

نمایشگاه نقاشی پشت شیشه «محمدعلی ذوالقدر» ساعت ۱۶ روز جمعه ۲۳ آذرماه درفرهنگسرای نیاوران گشایش می‌یابد و تا دوم دی‌ماه دایر خواهد بود.

علاقه‌مندان می‌توانند همه روزه از ساعت ۱۰ تا ۱۹ (روزهای تعطیل ۱۴ تا ۱۹) از این آثار دیدن كنند.