بهترین مقدمه برای گفتن از اتفاقی که برای هفتمین دوسالانه نقاشی تهران در ماه های اخیر رخ داده و بررسی آنچه میان خبرها، نشست های خبری و اعلان ها دیده شده است. مروری بر حوادث دوره قبلی همین رویداد هنری است، بی ینالی که با چهار سال وقفه در سال ۸۲ به عنوان ششمین دوره برگزار شد و خبرها، تبلیغات و واکنش های متفاوتی به دنبال داشت و مهمترین نکته اش حضور انجمن نقاشان برای اولین بار به عنوان متولی این دوسالانه بود.

هر چند عنوان اولین بار در آن زمان زیاد مورد توجه قرار نگرفت چرا که انجمن نقاشان مدت زیادی از فعالیتش نمی گذشت اما شکل برگزاری ششمین دوسالانه با همه نوآوری ها و حاشیه هایش در آن زمان موفق بود. پیشنهاد و انتخاب «فرح اصولی» به عنوان دبیر انتخاب اعضای شورای انتخاب و داوری نمایشگاه، آمار منتشر شده از شرکت کنندگان و پذیرفته شدگان همه و همه از طرف انجمن نقاشان انجام گرفت و بر این نکته هم تاکید شد که تا قبل از آن همه این موارد توسط مرکز هنرهای تجسمی و موزه هنرهای معاصر صورت می گرفت. همه این موارد بخشی از حاشیه های پیش از دوسالانه ششم نقاشی بود و حالا بعد از گذشت ۴ سال و بعد از دوره یی طولانی و فرسایشی در فرآیند انتخاب ها و انتصاب های پیش از بی ینال هفتم همه آنچه که در بی ینال قبلی به عنوان نقطه قوت ذکر شده بود کارکرد و مفهومی دوگانه پیدا کرده است.

اولین واکنش ها و موضع گیری ها در مورد نهاد برگزارکننده بی ینال هفتم نقاشی، پیشنهاد انجمن نقاشان مبنی بر انتقال محل دبیرخانه از موزه هنرهای معاصر به ساختمان انجمن نقاشان و مهمتر از آن پرداخت بودجه دوسالانه بود. مشکل این پیشنهاد در همین مورد آخر نهفته بود و آن منع قانونی یی است که در مورد بودجه این دوسالانه ها و پرداخت آن به نهادی غیر از برگزارکننده قانونی آن وجود دارد. اشتراکات متضاد و متقابل این دوسالانه با دوسالانه قبلی تنها در این مورد خلاصه نشد. بعد از رفت و برگشت های خبری از جانب هر دو طرف و رد پیشنهاد از طرف برگزارکننده اصلی، انجمن نقاشان قرار را بر این گذاشت تا خودش دوسالانه را برگزار کند. بعد از مدتی دوباره همین پیشنهاد در کنار دبیری آیدین آغداشلو از جانب هر دو طرف پیگیری شد و خود تبدیل به دومین چالش میان انجمن و موزه هنرهای معاصر شد. البته در مورد انتخاب آغداشلو موضع واحدی داشتند، اما این آغداشلو بود که با اعلام موضع خود به همه این رفت و برگشت های خبری پایان داد و در ۲۵ دی ماه سال ۸۵ از دبیری این دوسالانه استعفا داد. آغداشلو اختلاف عقاید سطحی و بی اهمیتی برگزارکنندگان این دوسالانه را علت استعفای خود دانسته بود. در دور جدید مذاکرات خبری پیرامون بی ینال هفتم آیدین آغداشلو با این پیش فرض دوباره دبیر می شد که انجمن نقاشان برگزارکننده باشد و البته هیچ کدام از این اتفاقات نیفتاد.

چندی پیش رسماً و طی حکمی از طرف حبیب الله صادقی، رئیس دفتر امور هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سرپرست موزه هنرهای معاصر، حبیب الله آیت اللهی به عنوان دبیر هفتمین دوسالانه نقاشی انتخاب و معرفی شد. صادقی در صحبت هایش به وقفه هشت ماهه یی که در روند انتخاب دبیر این بی ینال اتفاق افتاده بود اشاره کرده و ابراز امیدواری می کند تا مشکل پیش آمده به نتیجه برسد تا (انجمن یا موزه؟، چرا که در متن خبر اشاره یی به مرجع مورد اشاره در جمله یی که خواهید خواند وجود ندارد) افتخار هم قدمی در برپایی دوسالانه را داشته باشد، اما در نهایت دو مساله اساسی تر باقی مانده است. پیش از این قرار بود تا دوسالانه در زمستان سال جاری برگزار شود و زمان باقی مانده تا آن موعد به همراه پیش بینی امور اجرایی یی که برای چنین برنامه هایی متصور است نشان می دهد که نمی توان به برگزاری دوسالانه در آن زمان خوش بین بود. با این حساب بعید نیست که سنت چهارسالانه نقاشی همچنان به قوت خود باقی بماند یا حتی به سنت پنج سالانه نقاشی هم برسد و سوال دیگر موضع نهایی انجمن نقاشان در قبال این اتمام حجت از طرف موزه هنرهای معاصر خواهد بود. آیا انجمن این بار با شرایط انتخابی موزه هنرهای معاصر حاضر به همکاری خواهد شد؟ البته این پایان ماجرا نیست، در آخرین اعلام رسمی از طرف انجمن گفته شد که در برگزاری این دوسالانه با موزه همکاری می کند.

علی مطلب زاده