ساختن مجسمه برای عینیت بخشیدن به ذهن كارگردان و راحت كردن كار پویانما (انیماتور) در پویانمایی چند سالی است كه در شركت‌های مختلف پویانمایی رواج پیدا كرده است و از اركان مهم تولید پویانمایی است.

گرگ دیكسترا از جمله افرادی است كه در شركت پیكسار این كار را برعهده دارد. وی از سال ۲۰۰۰ به این شركت ملحق شده است.

● چگونه مجسمه‌سازی را آغاز كردید؟

جالب است بدانید كه برای ورود به این حرفه هیچ دوره آموزشی خاصی را نگذرانده‌ام از كودكی به نقاشی علاقه‌مند بودم و با دقت در ویژگی بدنی موجودات و جمع‌آوری طرح‌هایی از دایناسورها و فسیلهای كوچك به صورت شخصی در این زمینه به تحقیق پرداخته‌ام.

من كار را از پردازش فیلم در یك لابراتوار عكاسی در ایالت ایندیانا آغاز كردم و سپس به عنوان یك بدلكار فعالیت در عرصه فیلمسازی را ادامه دادم. اما هنگامی‌كه برادرم در یك استودیوی پویانمایی مشغول كار شد، من نیز متوجه شدم كه به این رشته علاقه خاصی دارم.

با تحقیق و بررسی درباره جلوه‌های تصویری در فیلمسازی و پویانمایی، انگیزه بیشتری برای فعالیت در این عرصه پیدا كردم. برای كار در استودیوی هنری (تیپت) برخی از كارهای هنری خود شامل عروسكهای متحرك ساخته شده از مواد بتونه ماشین و كوچك را به عنوان نمونه كار عرضه كردم و سپس به عنوان دستیار تولید در این استودیو به فعالیت پرداختم.

همچنین در فیلم‌های بسیاری نیز به عنوان طراح و فیلمبردار مشغول كار شدم. بعد از این، چندین سال از فیلمسازی فاصله گرفتم و در نهایت به عنوان مجسمه‌ساز تصاویر متحرك به عرصه هنر بازگشتم، تا اینكه در سال ۲۰۰۰ به عنوان مجسمه‌ساز به گروه پیكسار پیوستم.

● در خلق شخصیت‌های داستانی فیلم‌های پویانمایی پیكسار چه نقشی داشته‌اید؟

یك مجسمه‌ساز باید بتواند، نماهای سه بعدی یك شخصیت داستانی را به تصویر كشد. از آنجایی‌كه گاهی خودم، طراح این شخصیت‌های داستانی هستم، بنابراین از طرح‌های خودم برای مجسمه‌سازی استفاده می‌كنم.

اما در حالت عادی كارگردان خصوصیات شخصیت‌های اصلی داستان را برایم به صورت كامل توضیح و چندین تصویر مفهومی را به من نشان می‌دهد و پس از اینكه طرح اولیه را زدم او نظر خود را در مورد تطبیق و عدم تطبیق شخصیت بیان می‌كند.

براین اساس سعی می‌كنم شخصیت‌ها را از طریق طراحی در ذهن خود به تصویر بكشم. وقتی فكر می‌كنم به طرحی نزدیك به ویژگی شخصیت اصلی داستان دست یافته‌ام، چهارچوب اصلی مجسمه این اسكلت سیمی را می‌سازم.

سپس مجسمه‌ای بزرگتر با استفاده از خمیر مخصوص مجسمه‌سازی می‌سازم و سپس قالب ساخته شده را به بازی می‌گیرم تا خطاهای موجود در نمای خطوط خارجی آن ر‌ا اصلاح ‌كنم. در این مرحله می‌توان ویژگی‌های اصلی شخصیت داستانی را در مجسمه ساخته شده پیاده كرد.

● در صورتی‌كه طرح اولیه شخصیت داستانی توسط شما ارائه نشده باشد شكل كار به همین شكل خواهد بود؟

قطعاً نه، در این صورت طرح‌ها توسط طراح و بر روی كاغذ كشیده می‌شود. این طرح‌ها اغلب به صورت ساده و اولیه ترسیم شده و دربردارنده ویژگیهای خاص شخصیت داستانی مورد نظر است. این طرح‌ها در اختیار مجسمه‌ساز قرار می‌گیرد. گاهی نیز طرح‌های ارائه شده به صورت كامل است و از لحاظ ساختاری از اصول خاصی پیروی می‌كنند.

● مجسمه‌ها به چه شكل خصوصیات و ویژگی‌های شخصیت‌های داستانی را بیان می‌كنند؟

یك مجسمه‌ساز ابتدا باید اطلاعات بسیاری درباره ویژگی شخصیت‌های داستان به دست آورد. خصوصیات فردی شخصیت‌ها در مجسمه‌سازی تأثیر بسیار زیادی دارد و می‌تواند حالت و وضعیت جسمی و ظاهری شخصیت پویانمایی را شكل دهد.

به عنوان مثال اگر فردی همیشه بداخلاق باشد این حالت در چهره او نمایان خواهد بود. بنابراین مجسمه طراحی شده برای یك شخصیت داستانی بداخلاق باید بتواند نشان دهنده ویژگی‌های رفتاری این شخصیت باشد.

برای حل این مسئله در محل كارم یك آینه قرارداده‌ام تا همواره با نگاه كردن به تصویر خود در آینه، بتوانم چهره و قیافه مورد نظر خود را در آن ببینم و از آن به عنوان طرح اصلی در ساخت مجسمه استفاده كنم. گاهی تصمیم بر این است كه شخصیت داستانی شبیه به یك هنرپیشه و یا یك فرد معروف و سرشناس باشد. در این صورت اطلاعات مربوط به آن فرد را به طور كامل مورد مطالعه و بررسی قرار می‌دهم.

● آیا در هنگام ساختن مجسمه شخصیت‌های داستانی نیازهای (انیماتور) را در نظر می‌گیرید؟

بله موارد زیادی وجود دارد كه در كار باید مورد توجه قرار گیرد. مثلاً اگر برای یك شخصیت داستانی یك بینی بزرگ در نظر گرفته شود باید توجه داشت كه این وضعیت در كار پویانما اختلالی ایجاد می‌كند یا خیر؟

مثلاً اگر این شخصیت داستانی در زاویه ۷۵ درجه قرار گیرد، این بینی بزرگ سدی را در مقابل چشم دیگر او ایجاد می‌كند كه در كار پویانما نقص بزرگی را به وجود خواهد آورد. در اغلب موارد وقتی طرحی را در ذهن خود مجسم می‌كنم آن را با پویانما در میان می‌گذارم آنها نیز با توجه به این طرح، نقایص موجود را مطرح كرده و به این ترتیب می‌توان طرح را مورد بازنگری قرار داده و نقایص را برطرف ساخت.

● پس از اینكه مجسمه ساخته شده مورد تأیید كارگردان قرار گرفت، آیا كار در مجسمه‌سازی تمام می‌شود؟

نه، پس از اینكه كار ساخت یك مجسمه به پایان رسید كارهای زیادی انجام می‌شود. یكی از این موارد عكس گرفتن از مجسمه آماده شده در زوایای مختلف است كه به عنوان مرجع مورد استفاده طراحان و نقاشان شخصیت‌های داستانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مجسمه‌هایی كه به عنوان مدل ساخته می‌شود، مجسمه شخصیت‌های داستانی هستند كه بیانگر خصوصیات شخصیتی آنها در حالت‌ها و وضعیت‌های مختلف بوده و به عنوان مرجع توسط طراحان بخش رایانه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در این صورت مدل ارائه شده باید بدون استفاده از نرم‌افزارهای رایانه‌ای ترسیم و مجسمه آن ساخته شده باشد. مجسمه‌هایی كه قابلیت تبدیل به تصاویر دیجیتالی را داشته باشند با استفاده از قلم نوك سوزنی در رایانه ترسیم می‌شوند.

از آنجایی‌كه رایانه قادر به تشخیص محل دقیق قلم طراحی است، بنابراین طراح با اتصال آن به مجسمه‌ ساخته شده می‌تواند نسخه دیجیتالی دقیقی از شخصیت داستانی تهیه كند. گاهی اوقات مجسمه‌های ساخته شده از طریق پویشگرهای (اسكنرهای) نوری در رایانه اسكن شده و سپس تنظیمات فنی روی طرح‌های موجود انجام می‌شود.

● چگونه روش مناسب را انتخاب می‌كنید؟

اگر كارگردان بخواهد تصویر دقیقی از مجسمه ساخته شده را در ساخت فیلم‌های پویانمایی مورد استفاده قرار دهد، باید از مجسمه اصلی قالب‌گیری كرده و یك نمونه پلاستیكی از آن را بسازیم.

از روی این نمونه می‌توانیم طرح اصلی را كشیده و سپس در رایانه آن را به صورت دیجیتالی درآوریم. همچنین می‌توان از مدل اصلی اسكن كرد. اغلب اوقات تنها برای ساخت شخصیت‌های اصلی از این روش استفاده می‌شود.

اگر یك شخصیت داستانی دربردارنده ویژگی‌های اختصاصی ساده‌تری باشد طراحی مجسمه بدون استفاده از نرم‌افزارهای رایانه‌ای به مراتب آسان‌تر خواهد بود. اما هر چه تصاویر دقیق‌تر و دارای جزئیات بیشتری باشد، طراحی آن نیز به نسبت سخت‌تر خواهد بود و در نتیجه می‌توان از روش اسكن از مجسمه ساخته شده استفاده كرد.

● سخت‌ترین بخش كار شما چیست؟

ساده بودن طرح‌ها و حفظ سادگی آنها سخت‌ترین بخش كار مجسمه‌سازی است. من آناتومی و ویژگیهای ساختمانی بدن را مورد مطالعه قرار داده‌ام و در نتیجه می‌توانم به آسانی مجسمه‌هایی را با حفظ ویژگیهای واقع‌گرایانه بسازم.

اما در پویانمایی شما در جست‌وجوی چیزهایی هستید كه بتواند به عنوان صفت مشخصه یك شخصیت كارتونی مطرح باشد. بدین منظور طرحی را انتخاب می‌كنید كه این ویژگیها را بزرگ جلوه دهد و از سویی دیگر ویژگیهای فرعی نادیده گرفته می‌شود. بیان ویژگی‌های احساسی و شخصیتی پیچیده یك شخصیت داستانی و در عین حال حفظ سادگی در طرح‌های ارائه شده، از مهم‌ترین وظایف یك مجسمه‌ساز است.

● چه توصیه‌ای برای علاقه‌مندان به هنر مجسمه‌سازی دارید؟

طراحی و مجسمه‌سازی لازم و ملزوم یكدیگرند، طراحی به شما كمك می‌كند تا بتوانید نسبت به محیط اطراف خود عمیق‌تر باشید. برای كسب تجربه در این عرصه به باغ وحش بروید و تصویر حیوانات را طراحی كنید.

صورت انسان‌های اطراف خود را طراحی كنید. هیچ چیز به اندازه طراحی از یك مدل زنده ارزشمند نخواهد بود. آنچه شما در یك مدل زنده می‌بینید به طور حتم در مجسمه‌سازی نیز وجود خواهد داشت. در عالم واقع قوانین طبیعی حاكم هستند كه برای موفقیت در عرصه هنری باید آنها را در نظر گرفت و از آنها پیروی كرد.

ترجمه - فرانك فراهانی