دوسالانه‌ی نقاشی را انجمن هنرمندان نقاش ایران برگزار می‌كند و گویا تاكنون در نشستی كه هیات مدیره‌ی انجمن نقاشان ایران با اداره كل هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داشته‌اند، چگونگی ‌برنامه‌های دور آتی دوسالانه را اعلام كرده، اما گویا هنوز نشست نهایی كردن تصمیمات از سوی مسوولان این وزارت‌خانه با هنرمندان نقاش، تشكیل نشده است.

قرار است دوسالانه‌های هنری از این پس به‌صورت ملی و دولتی برگزار شوند و انجمن‌های هنری كمك‌كننده به وزارت فرهنگ ارشاد اسلامی برای این برپایی‌ها باشند و به‌نوعی حركتی كه حدود شش سال پیش برای كاهش تصدی‌گری دولت در برپایی دوسالانه‌ها و واگذاری‌شان به انجمن‌های هنری و هنرمندان هر صنف، متوقف شده است. هرچند بر اساس همان سیاست‌گذاری نیز اصلی‌ترین بخش هزینه‌ها و بودجه‌ی برگزاری‌ این دوسالانه‌ها از سوی دستگاه دولتی تامین می‌شد.

آیدین آغداشلو در این‌باره، گفت: پیش از این هم دوسالانه‌ها با وجود واگذاری‌شان به انجمن‌های هنرمندان تا حد زیادی از حیث تامین بودجه به حمایت دولتی اتكا داشت و مشكل مكان نیز مشكل مطرحی بود. چراكه موزه‌ی هنرهای معاصر، به‌درستی این وظیفه را از عهده‌ی خود خارج كرده بود، تا سرانجام فرهنگستان هنر فكر دیگری كرد و فضای وسیع مجموعه‌ی صبا را در اختیار دوسالانه‌ها گذاشت.

وی افزود: تاكنون در بینال نقاشی، برنامه‌ریزی‌ها در انجمن نقاشان صورت ‌گرفته، اما درباره‌ی بینال پوستر وضعیت دچار مشكلاتی شده است.

او بخشی از آن مشكلات را ناشی از همكاری گروه‌های مختلف گرافیست ایران دانست و تصریح كرد: انجمن گرافیك ایران كه همیشه دوسالانه‌های پوستر را برگزار می‌كرد، این‌بار كه قرار شد با دیگر انجمن‌ها همكاری كند، دچار مشكلاتی شد كه استعفای دبیر و رییس دوسالانه را درپی داشت.

وی همچنین عنوان كرد: بینال گرافیك كه در بسیاری موارد بین‌المللی بود، آبرومندانه بود، مشكلات آن با مدیریت مرتضی ممیز برطرف می‌شد. با درگذشت ممیز، دوره‌ی تشتت مدیریتی در زمینه‌ی برپایی بینال گرافیك، ایجاد شده است و جای خالی او بسیار حس می‌شود. این امر دوره‌ی گذر است و تا حدود زیادی سامان پیدا خواهد كرد. منتها چون یك بینال بین‌المللی است ضابطه‌ی خود را دارد. با اوصاف و احوال پیش آمده، فكر نمی‌كنم در آتیه‌ی نزدیك برگزار شود؛ هر چند امیدوارم كه بشود!

آغداشلو تاكید كرد: دوسالانه‌ی پوستر تهران، آبرو و حیثیت گرافیك معاصر ایران است و اختلافات درون گروهی نباید باعث شود این بینال بین‌المللی مورد تردید قرار بگیرد.

به اعتقاد او اینكه دولت اساسا سرپرستی این بینال‌ها را برعهده گرفته به سیاست‌گذاری فرهنگی دولت جدید برمی‌گردد و شكل برپایی دوسالانه‌ها در عمل تفاوت چندانی با شكل برگزاری با آنچه در گذشته صورت می‌گرفت، ندارد. پیشتر انجمن‌های صنفی برنامه‌ریزی كرده و كارهای اجرایی را برعهده می‌گرفتند و دولت حمایت مالی و معنوی می‌كرد؛ این امر هنوز ممكن است. اكنون ضروری است به آینده موكول كرد و دید در نتیجه آن، چه تغییری به‌وجود می‌آید.

آغداشلو با تاكید براین‌كه كه ضروری است هنرمندان و انجمن‌های صنفی به‌آرامی استقلال مالی خود را احزار كرده و تحمیلی بر بودجه‌ی دولت نشوند، اذعان داشت: در عمل حتا انجمن صنفی گرافیك كه اعضای زیادی دارد و از نظر بودجه هم در مضیقه نیست، هنوز به این خودكفایی نرسیده است؛ انجمن‌های صنفی در عمل باید بتوانند برنامه‌های نمایشگاه‌های مختلف صنفی و یا شركت در نمایشگاه‌های بین‌المللی یا دعوت برای‌ نمایشگاه‌های مختلف را برعهده بگیرند.

وی افزود: دولت گذشته و فعلی و مجموعه‌ی مراعات‌ها، بخشی از عرف این كارها بوده است. پیش از این بوده و از این پس نیز شاید با دقت نظر بیشتری انجام شود.

او درباره‌ی اظهارات معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر حمایت انجمن‌ها از دولت عنوان كرد:‌ درست نمی‌فهمم كه انجمن‌ها چگونه می‌توانند از دولت حمایت كنند. كار انجمن‌ها این است كه نمایشگاه‌هایی را در حوزه‌ی صنفی خود برگزار كنند، اما برنامه‌های كلان فرهنگی را دولت با برنامه‌ریزی‌های خود انجام می‌دهد. بنابراین در حوزه‌ی عملكردی انجمن‌ها نیست كه در آن زمینه حمایتی بتوانند بكنند یا نكنند. اما این كه تجربه سابقا چگونه صورت گرفته و الان چه تغییری خواهد كرد به تعریف اولیه‌ی دولت برمی‌گردد. وقتی تمامی بودجه را دولت تامین می‌كند، تنها برگزاری با شرایط دولت و آبرومند می‌ماند كه چه به‌وسیله‌ی‌ انجمن‌های صنفی چه به‌وسیله دولت انجام شود، بازگوكننده‌ی آن چیزی است كه در هنر معاصر ما در حال شكل‌گیری است.

او اضافه كرد: ممكن است نسبت به گذشته، تفاوت سلیقه‌یی پیش‌آید یا نوع انتخاب‌ها فرق كند، اما به‌هر حال بازگوكننده‌ی موقعیت فرهنگی معاصر ما خواهد بود.

آغداشلو گفت: برگزاری دوسالانه‌ها با تفاوت دبیران و توجه به دستورات مدیران دولتی همراه است، مضاف بر اینكه معاون هنری ارشاد تجربه‌ی بینال‌های گذشته را در این زمینه دارد. امیدوار هستم كه از نظر نحوه و كیفیت برپایی بینال تفاوت چشم‌گیری به‌وجود نیاید. وی دراین‌باره كه كیفیت امروزه‌ی جشنواره‌هایی چون تئاتر و موسیقی را برای آینده دوسالانه‌های تجسمی دولتی می‌توان متصور بود، توضیح داد: در هر جشنواره‌ای هنرمندان با سلیقه یا دید خود می‌توانند شركت كنند. در بینال‌های گذشته نه به‌دلایل سیاسی بلكه دلایل بسیار شخصی، خیلی از هنرمندان شركت نمی‌كردند. این مساله به آزادی انتخاب هنرمند بازمی‌گردد كه اساسا مایل است كارش را در یك جشنواره به‌نمایش درآورد یا خیر.

این هنرمند نقاش افزود: هنرمندان به‌علت دولتی بودن در جشنواره‌ای شركت بكنند یا نكنند، گزینه‌ی شخصی آنهاست؛ اما ضروری است توجه داشت كه وقتی دولت بودجه آنها را تامین می‌كند، فی‌نفسه دولتی خواهند بود.

او با یادآوری اینكه هنرمندان هنرهای تجسمی گروه‌های به‌ظاهر پراكنده‌ای باشند و هركدام جدا از هم كار می‌كنند و به‌نظر منزوی می‌آیند، اما هنرهای تجسمی معاصر ایران در اندازه‌ی تحسین‌آمیزی مطرح است.

این منتقد هنری به‌تكرار عنوان كرد، شركت كردن یا نكردن، نمایشگاه گذاشتن یا نگذاشتن، حضور یا عدم حضور در بینال‌ها كاملا یك امر و موضع شخصی هنرمندان است و در عین حال گفت: ممكن است موضع هنرمندی قبول نكردن سازمان یك بینال باشد. بدان معنا كه اساسا قبول نكند كه هیات داوری و انتخاب برای انتخاب آثارش صالح هستند، بنابراین كارش را شركت نمی‌دهد. خیلی وقت‌ها پیش آمده و دیده‌ام كه هنرمندانی نه داوران را قبول داشتند و نه انجمن‌هایی كه به‌عنوان انجمن‌های كامل تام و تمام مورد قبول شركت‌كنندگان بوده و دوسالانه‌ها را برگزار كردند؛ كاتالوگ این بینال‌ها گواه این ادعاست.

آغداشلو به ایسنا گفت: خود من به‌عنوان یك نقاش، ۳۲ سال است كه نمایشگاهی برگزار نكردم، شاید نوعی از خصوصی دانستن حوزه‌ی نقاشی باشد؛ من حتا در هیچ بینالی شركت نكردم.

وی گفت: پیشنهادهایی برای برنامه‌های جنبی دوسالانه‌ی نقاشی تهران دادم كه در انجمن پذیرفته شد. اینكه تا چه حد عملی و اجرا شود در آینده روشن خواهد شد.

او درباره‌ی دوسالانه‌ی نقاشی و دبیری خود در دور جاری این دوسالانه توضیح داد: وقتی انجمن نقاشان پیشنهاد دبیری دوسالانه‌ی نقاشی را داد، پیشنهادهایی مطرح كردم. یكی این بود كه به‌جای هیات انتخاب كننده، موضوعات بینال در گروه‌های مختلف مشخص شود و هر كدام با همراهی هیات رییسه‌ی بینال در اختیار یك كوریتور قرار بگیرد.

آغداشلو اضافه كرد: موضوع هنر جدید، هنر با تكیه بر سنت‌های مذهبی گذشته، هنر فیگوراتیو و انتزاعی؛ همه‌ی اینها پذیرفته ‌شدند. همچنین مقرر شد نمایشگاهی در حاشیه‌ی بینال برگزار شود كه آثار هنرمندان ۳۰ سال گذشته را كه به‌نوعی تاثیرگذار بودند، به‌صورت موزه‌ای كوچك جمع‌آوری و نمایش دهد. برای هنر جدید برنامه‌ریزی شود كه به‌نظر نرسد كه نقاشی تنها تابلوی روی دیوار است؛ بلكه تداوم نقاشی به‌عنوان هنر جدید است كه بیشتر جوان‌ترها كار می‌كنند. همچنین به‌نظر نرسد كه با تغییر سرپرست موزه‌ی هنرهای معاصر تهران، به‌كلی فراموش شده است.

وی درپایان عنوان كرد: تا امروز هیات رییسه‌ی انجمن نقاشان پذیرفته‌اند و بنا دارند كه همین روال باشد. از طرفی مركز هنرهای تجسمی یك جلسه‌ی توجیهی داشت و قرار بود جلسه‌ی دیگر باشد كه هنوز برگزار نشده؛ این گزارش، تا این لحظه است؛ اگر هركدام از موارد اشاره شده، اجرایی و عملی نشوند، من نیز نمی‌مانم.