•تصاویر شخصیت ها شبیه شخصیت ها و پادشاه های قاجار است. آیا در این انتخاب تعمدی داشتید؟

اصلاً این پادشاه مظفرالدین شاه است. من اینجا یك پادشاهی دارم كه باید جایگزین كنم. البته خود ماجرا در زمان انوشیروان دادگر اتفاق افتاده است و واقعی است و آن حكمت كتاب كلیله و دمنه است كه برزویه طبیب قاصد بوده و در انتهای راز آن درخت به اصل این قضیه اشاره كرده ام. به نظرم چهره مظفرالدین شاه برای نقاشی خیلی خوب است فرم ریش هایش خاص است حتی در چند داستان دیگر هم كه صحبت از شاه بوده است از چهره اش استفاده كرده ام.

•كار روی آثار كهن چه ویژگی هایی دارد؟ منظورم این تبدیل كلام به تصویر است. چون این تصور هست كه كار بر روی متون كهن دشوارتر است و ثقیل بودن متن و اشعار مطرح است و ارتباط مفهومی با متن و كلام را می طلبد و در متن ساده و تخت ذهنتان درگیر متن نخواهد شد.

كار روی متن كهن كار سخت و پیچیده ای است و متفاوت از یك داستان امروزی است چون متن امروزی را در عرض ده روز می توانم تصویرگری كنم اما با این كارها چنین امكانی وجود ندارد اولاً پا جای حساسی می گذاریم. بگذریم از آن عده ای كه بی گدار به آب می زنند و مسائل بازاری ناشر. شخصاً به دنبال تحقیق می روم حتی می توانید ملاحظه كنید كه در كتاب فیل... من طراحی لباس و پارچه را به همراه طرح معماری را در نظر گرفته ام و باید به دنبال همه این موارد رفت. نمی شود برای قاصد آدمی با كت و شلوار كشید. حتی وقتی دوره ای را انتخاب می كنید همه چیز باید مربوط به آ ن دوران باشد من حتی پارچه لباس قاصد را هم قاجاری كشیده ام. معمولاً كار تحقیقم ۶ ماه طول می كشد و بعد نوبت به مرحله اجرا می رسد من در این كارها خیلی مدرن كار كرده ام. سیاه و سفید و رنگی كه از نظر حسی و برخورد اولیه بسیار كار مدرنی است. البته كار مدرن یك پیچیدگی هایی دارد و سبك های مختلفی را می شود انتخاب كرد و من به صورت حسی دوست دارم فضاهای شرقی را به صورت مدرن زنده كنم.

•مدرن بودن در كارهایتان مطرح است. این مدرنیته شامل چه عوامل و عناصری است و امضای فیروزه گل محمدی است بدون حضور امضا در پای كار.

یكی از انگیزه های بزرگی كه داشتم و به سراغ هنر شرقی و مینیاتور رفتم این بود كه كار جدیدی برای آدم های امروز انجام بدهم. البته با آدم های دیروز و این دیروزی ها را با رنگ ها، تركیب بندی های جدید وارد كنم و بتوانم برداشتی جدید ارائه بدهم. مدرنیته در همین جا اتفاق افتاده، یعنی شما این آدم ها را جاهایی دیده اید و شبیه آن آدم هایی است كه قبلاً هم بوده اند و فقط لباس هاشان عوض شده. از طرف دیگر رنگ بندی در كارهایم است كه رنگ بندی های خودم را وارد كرده ام نه رنگ بندی سنتی را. یعنی حس و حال و بیان امروز را البته حس می كنم هنوز خیلی جا دارد كه جلو بروم اما به دلیل حساسیت كار قدم به قدم مدرنش می كنم و نمی خواهم از دستم در برود و می خواهم كار پخته شود. مثلاً در كارهای دیگرم شنل قرمزی را می بینید كه مینیاتوری است و زن شرقی است كه این تصاویر الان در ایتالیا است.

•رنگ بندی های شما چیست؟

در هر كتاب متفاوت است. در راز آن درخت قرمز را در كنار سیاه خیلی برجسته كرده ام. این قرمزی را با سیاهی و خال های سبزی كه وجود دارد برای كنتراست مناسب دیدم. البته رنگ های آبی را قبلاً بیشتر استفاده می كردم. ولی الان بیشتر زرد و نارنجی است. مثل صفحه اول همین كتاب كه این تركیب را می بینید. البته در هر دوره ای آدم از یك سری رنگ ها خوشش می آید و در دوره بعدی حتی نمی تواند روی آنها كار كند و در حال حاضر من رنگ های قرمز، زرد و نارنجی را خیلی تیز به كار می برم.

•آقای كلانتری از نقاشی سقاخانه ای به تصویرگری كتاب كودك روی آورد، مثقالی از رنگ و فرم و صادقی هم به عنوان سورئالیست ترین نقاش ایرانی شناخته شده، شما در توصیف كار و نوع فعالیتتان بگویید.

این مهم نیست كه من چه چیز را در نظر می گیرم و اصلاً راجع به آن فكر نمی كنم مهم این است كه اهل فن به من چه بگویند.

•با این وجود وقتی بخواهید خودتان را معرفی كنید چطور؟

من یك مینیاتوریست مدرن هستم. یعنی با درنظر گرفتن سبك نقاشی ام سعی كردم در فضاهای مینیاتوری در حد خودم تحول ایجاد كنم.

•در راز آن درخت از آبرنگ استفاده كرده اید. آیا این حساسیت را دارید كه از یك شیوه رنگ آمیزی استفاده كنید یا انعطاف در كار را ترجیح می دهید.

دقیقاً مسئله دوم مطرح است. داستان های مختلف وجود دارد پس فضاهای مختلفی هم هست و آدم های مختلفی دارید همینطور دوره های زمانی مختلف. كشیدن همه اینها با یك تكنیك و روش امكان ندارد. همیشه توصیه ام این بوده كه یك تحول را تصویرگران در كارهاشان ایجاد كنند. نمی توان فضای شاهنامه ای و شعر سپهری را با یك وسیله كشید. علاوه بر حفظ سبك خود فرد باید تحول در كارها باشد. من سعی كرده ام آدم هایی را حفظ كنم ولی هر بار كتاب شكل و شمایل دیگری دارد.

•برای القای حس های كودكانه در تصویر باید یك تصویرگر چه كارهایی انجام بدهد؟

این بازمی گردد به شیطنت خود فرد. اول هم گفتم خیلی توجه ندارم كه بچه ها بروند سراغ كتاب كه البته می دانم می روند به كار خودم هم اطمینان دارم. خیلی دنبال بچه گانه تپل مامانی چشم بادامی لپ گلی نیستم. دنبال آدم هایی هستم كه از درون خودم متولد می شوند و محبوبیت پیدا می كنند. در همین كتاب فیل در خانه تاریك موشی است كه در اكثر صفحه ها حضور دارد و سرك می كشد. تصویرگری این كتاب ۷ سال طول كشید و سه سال هم لی آت آن زمان برد. در صفحه ای دیگر كه فیل را از هند می آورند این فیل كشیده و دراز شده كه خودش طنزی را در بر دارد. موش فضوله هم هست كه توی خرطوم فیل را نگاه می كند این موش به عنوان شخصیت خودم است. در صفحه ای دیگر موش سه پایه نقاشی اش را گذاشته و زمانه ماست چون برق دارد و فیل را هم می شناسد و دارد تصویرش را می كشد. اینگونه بازی ها هم درجا به ذهنم رسید. اصلاً رویش فكر نكرده ام كه كاری كنم كه بچه ها خوششان بیاید ولی اتفاقاً بچه ها هم دوست دارند.

•كارهایتان را با تصویرگری كتاب كودك در سال ۶۴ آغاز كردید به نظر شما ویژگی هایی كه یك تصویرگر كتاب كودك باید به آن توجه كند چه چیزهایی است؟

به نظر من تصویرگر كتاب كودك باید از درجه خلاقیت بالایی بهره مند باشد تا زایش تصویر اتفاق بیفتد اما خودم نسبت به این گروه های سنی آدم خط كشی شده ای نیستم و سعی می كنم خلاق باشم از طرفی هم باید حس و حال و شیطنت های خود آدم از جنس كودكانه باشد و این حالت را در هر تصویرگر موفق این حوزه دیده ام كه مثل بچه ها ذوق می كند. می خندد و حرف می زند و روحیه كودكی اش را حفظ كرده البته به صورت حقیقی و دارای صدق و صفای درون هستند.

•در كار بزرگسالان دستتان بازتر است یا در كار كودك؟

من بیشتر در گروه سنی نوجوانان (گروه ج) كار می كنم. كار برای گروه های سنی پایین دشوارتر است چون فوری و با كوتاهترین جمله باید كمترین تصویر و رنگ را برای ارائه مطلب به كار ببرید. و رنگ ها تخت است و خط ها هم كم است.

•چرا كتاب فیل در خانه تاریك ده سال طول كشید، خودتان وسواس داشتید یا كار سنگین بود.

كار سنگین بود و من هم اصلاً ناشر خاصی ندارم و خودم را در این قید و بند قرار نمی دهم البته تا سال ۷۲ چنین محدودیت هایی داشتم ولی وقتی دیدم برخی ناشرها كیفیت كار را در نظر نمی گیرند یا اصل كار را تحویل نمی دهند اینگونه فعالیت را متوقف كردم و دیدم با كاری كه خودم انتخاب می كنم ارتباط بهتری دارم.

فیل در خانه تاریك سومین كتابی بود كه برای خودم كار كردم چون محدودیت زمان نداشتم و آزاد بودم كار بیشتر طول كشید و همه اش هم به دلیل سختی كار نبود در حال حاضر ۷ یا ۸ كتاب نیمه كاره دارم و الان كه ناشری مثل افق پیدا شده كه جدی به دنبال این كار است من هم به صورت جدی كار می كنم و سرعت بیشتری به كارهایم داده ام.

•كتاب راز آن درخت جایزه ای در هند به خود اختصاص داده و فضای هند را هم دارد در این مورد هم توضیح بدهید.

یكی از شرایط كاتا چیترا كالای ۲۰۰۶ هند این بود كه كارها قصه های هند را هم شامل شود. این دومین مدال این كتاب بود. اولین مدال را در ژاپن گرفت. من ۵ سال در هند زندگی كرده ام و این دو كتاب و همینطور طوطی و بازرگان هم فضایی اینچنین دارند. هنوز هم دنبال چنین داستان هایی هستم چون از فرهنگ هند بسیار خوشم می آید.

•راز آن درخت چه ویژگی خاصی داشت كه توانست مدال كسب كند؟

در كنكور نومای ژاپن مدال تشویقی گرفت كه خط مشی آن بر این اساس است كه كار تصویرگران بیانگر فرهنگ كشورشان باشد و توانستم ۶ مدال از نوما كسب كنم البته در هند نمی دانم چون هیات داوران به نكته خاصی اشاره نكرده اند برای خودم هم جالب است كه بدانم. البته این كار به صورت مشترك با خانم خیریه رتبه اول را كسب كرد كه كار ایشان مدرن تر از كار من بود. كتاب فیل در خانه تاریك هم در حال حاضر در هند چاپ می شود و در جوایز راز آن درخت هم عنوان شده كه در هند چاپ شود و منتظر چاپ این كتاب در هند هستم.