ماهی هایی كه می میرند، رودخانه هایی كه آلوده می شوند و پرنده هایی كه تشنه می مانند، مهم ترین دغدغه احمد نادعلیان است. كنار رودخانه سن، در مركز سیاتل یا كنار همین زاینده رود خودمان، برایش فرق نمی كند، همه جا ماهی هایی سنگی از خود به جای می گذارد. آناهیتا الهه آب و باروری ایران زمین نیز دیگر موضوع مورد علاقه این هنرمند سنگسری است. عقیده دارد جایزه سومین بی ینال تاشكند را هم به دلیل همین باورهای طبیعت محور از آن خود كرده است. سیمرغ پیچ و تاب خورده طلایی كه تندیس این رویداد هنری به شمار می رود، كنار دستمان است كه می پرسم:

• از تاشكند بگویید و اینكه چطور از برگزاری این بی ینال نوپا باخبر شدید.

بهار گذشته در فرانسه مشغول اجرای طرح هایم بودم كه از طریق اینترنت نامه ای را دریافت كردم. نامه از دبیر دوسالانه ای در تاشكند ارسال شده بود. این دوسالانه ها معمولاً فراخوان عام ندارند اما از طریق منتقدان هنری، هنرمندانی را شناسایی می كنند و از آنها برای ارسال اثر دعوت به عمل می آورند. رئیس هیات ژوری یك منتقد فرانسوی بود و فكر می كنم فعالیت های هنری من در فرانسه باعث انتخابم به عنوان یكی از هنرمندان این بی ینال شد.هشت هنرمند بومی در این بی ینال شركت كرده بودند و بقیه هنرمندان خارجی بودند. ۷۵ هنرمند از كشورهای آلمان، فرانسه، یونان، آمریكا، روسیه، كره جنوبی، تركیه، تاجیكستان و تركمنستان. بی ینال از نظر تكنیكی محدودیت نداشت. مخلوطی از هنرهای گوناگون تجسمی و هنر جدید بود. در این دوسالانه می شد جلوه های گوناگونی از نقاشی، عكاسی، مجسمه، چیدمان و اجرا را مشاهده كرد.

• اثری كه شما ارائه دادید، چه بود؟

یكی از كارهای من چیدمان ویدئویی بود بر اساس فعالیت هایی كه در طبیعت انجام داده ام. تا به حال ۱۰ نمونه از این چیدمان را ارائه داده ام. هر بار بر اساس كارهایم در بستر رودخانه و فیلمی كه از مراحل كار گرفتم یك چیدمان ویدئویی را در قالب فیلمی كوتاه عرضه كردم. این بار فیلم روی صفحه بزرگی به طول چهار متر بر دیوار به نمایش در می آمد، جلوی آن یك آب نما با پلاستیك درست كرده بودم كه لبه های آن به صورت بافت سنگ تزئین شده بود تا احساس یك بركه را تداعی كند. انعكاس این فیلم در آب بركه به صورت وارونه منعكس می شد و به این وسیله تلألو آب رودخانه به طور زنده در آب بركه به نمایش در می آمد.

• به نظر خودتان چرا این اثر مورد توجه هیات داوران قرار گرفت؟

فكر می كنم موضوع كار برایشان جالب بود. همان داستان همیشگی كه طی۸-۷ سال اخیر با آن درگیر بودم. كشمكش میان حفظ محیط زیست، مقابله با بلاهایی كه تكنولوژی سر طبیعت می آورد و تخیلی كه به هر قیمتی شده می خواهد طبیعت را حفظ كند.

• اشاره كردید كه این ویدئوآرت تنها یكی از كارهای شما بود، مگر آثار دیگری هم ارائه دادید؟

هر هنرمند می توانست بیش از یك اثر معرفی كند، یكی از آثار من در تالار نمایشگاه عرضه شد. علاوه بر آن دو طرح دیگر را به طور موازی پیش بردم. در ۶۰ كیلومتری تاشكند یك فضای كوهستانی بود كه با هماهنگی آكادمی هنر، میزبان این گردهمایی، به اجرای زنده در آن پرداختم. روی تخته سنگ های آن حجاری كردم. یك سفر فرهنگی هم به سمرقند داشتم و طرح گنج های پنهان را در ویرانه های این شهر نیز اجرا كردم. فكر می كنم این فعالیت های جانبی در تعلق این جایزه به من، بی تاثیر نبود چرا كه تعدادی از اعضای هیات ژوری در این سفرها همراه من بودند و اینكه كسی پیدا شود كه آثارش را به دل زمین بسپارد برایشان جالب بود. می توان گفت نتیجه هیات داوران از سخنرانی من درباره هنر معاصر ایران نیز متاثر شد.

• درباره تاریخچه ویدئو اینستالیشن توضیح دهید. با توجه به اینكه اثر هنری خلق شده در چنین ارائه هنری حضور فیزیكی ندارد و با رسانه ای واسط عرضه می شود، به درك مخاطب ضربه وارد نمی كند؟

پس از دهه ۶۰ و به ویژه دهه ،۷۰ خیلی از هنرمندانی كه اساس كارشان هنر مفهومی بود، با توجه به این كه در هنر مفهومی بهای بیشتری به تفكر داده می شود، چگونه می توان به ثبت و ضبط هنری كه به هنر میرا مشهور شده و نوع اجرا مانع ماندگاری آن اثر هنری است، پرداخت. آنها تلاش كردند تاثیرات اینگونه تولیدات هنری را به نوعی بازتاب دهند. در این مسیر از واسطه هایی چون عكس و فیلم استفاده كردند و شاخه ای جدید به عنوان چیدمان ویدئویی به وجود آمد. البته كارهایی كه من انجام می دهم ویدئوآرت محض نیست.

• ویژگی های یك ویدئوآرت چیست؟

به طور كلی ویدئوآرت نوعی از ارائه است كه به واسطه آن هنرمند احساسات خود را به جای بیان روی بوم نقاشی یا به صورت مجسمه، در فضا و از طریق فیلم روی پرده بیان می كند. این نوع فیلم ها با فیلم هایی كه تاكنون در سینما رواج داشته متفاوت است. تفاوت عمده آنها نحوه نمایش است. این فیلم ها در فضایی تجسمی مثل یك گالری ارائه می شود و مخاطب مجاز است هر زمان كه می خواهد به صحنه نمایش وارد شود و حتی ممكن است مخاطب در نحوه چیدمان در احاطه اثر باشد. این ویژگی ها و قواعد خاص باعث ارائه اثری تجسمی در قالب فیلم می شود. اغلب آنها فیلم هایی كوتاه هستند كه دایره وار تكرار می شوند.

• تفاوت ویدئو اینستالیشن با فیلم مستند چیست؟

فیلم مستند معمولاً آغاز و پایان دارد اما كسی كه ویدئوآرت كار می كند، فرض را بر این می گذارد كه مخاطب هر لحظه ممكن است وارد شود. این آثار برخلاف فیلم هایی كه سناریو دارند و روایت می كنند، آداب خاصی ندارند. هنگامی كه مخاطب قصد دارد در سینما و یا از طریق تلویزیون، فیلمی را تماشا كند، باید از ابتدا تا انتها خط داستان را دنبال كند و اگر از صحنه ای غافل شود، به درك او از داستان ضربه می خورد اما در یك چیدمان ویدئویی، مخاطب می تواند از میان فیلم وارد شود و چندین بار آن را تماشا كند. اساس ویدئوآرت فیلمی چند دقیقه ای است كه می توان سرپایی آن را در فضای گالری تماشا كرد. در اغلب این فیلم ها، اثر دایره وار تكرار می شود و ابتدا و انتها ندارد. مفاهیم در آنها نسبت به نوع فیلمبرداری و كادربندی حرفه ای اهمیت بیشتری دارد. نحوه ارائه در فضای نمایش نیز یكی از مهمترین ویژگی های ویدئوآرت است. محل نمایش به گونه ای فضا و زمان را می شكند و مخاطب می تواند با گردش سر، روایتی دیگر را دریابد. این نوع ارائه با مشاهده رسمی كه شروع و پایان دارد متفاوت است.

• به تفاوت آثار خودتان با ویدئو اینستالیشن های رایج اشاره كردید، این تفاوت چیست؟

كار من ویدئو اینستالیشنی است كه به استناد اثر محیطی ساخته می شود. هنر محیطی كه رسالت زیست محیطی هم دارد. خیلی از آثار من میرا است و یا در نقاط كاملاً دورافتاده ای كار می شود كه امكان دسترسی عموم به آنها وجود ندارد. چاره ای ندارم جز اینكه مستندات اثر را به مخاطب ارائه دهم. كارهای من بی تاثیر از هنر ایران باستان نیست اما هرآنچه كه تصورش را بكنیم در نهایت به نوعی است كه همه نمی توانند به آن دسترسی داشته باشند به همین دلیل مستندات داستان آثار من را روایت می كنند. مخاطب در مواجهه با ویدئوآرت های من بیش از آنكه با یك اثر هنری روبه رو شود، با یك منش زندگی و رفتار مواجه می شود. نقش های ساده ای كه من روی سنگ ها حجاری می كنم بار ها و بارها در دوران باستان بسیار ماهرانه تر و پیشرفته تر خلق شده اند. اما عجیب بودن داستان زندگی و رفتار یك انسان مفهومی است كه به وسیله فیلم و عكس و رسانه های امروزی چون اینترنت ارائه می شود و انتقال می یابد.