پوكی استخوان مشكل شایع سیستم های بهداشتی درمانی و به عبارتی بیماری همه گیر دنیای امروز است. این بیماری با كاهش توده استخوانی و افزایش شكستگی استخوان همراه است و روند آن، چنان آهسته و تدریجی است كه شخص هیچگونه علایم هشداردهنده ای را احساس نمی كند تا زمانی كه اولین شكستگی اتفاق بیفتد. از عواقب این شكستگی ها كه به طور شایع در ناحیه مچ دست، مهره های كمری و استخوان لگن رخ می دهد، می توان به درد، عدم توانایی حركتی ، ناتوانی در انجام امور روزمره ، زمینگیر شدن و بالاخره در بسیاری از موارد مرگ اشاره كرد. مطابق آمار منتشر شده از بنیاد بین المللی پوكی استخوان از هر ۳ زن و از هر ۵ مرد بالای ۵۰ سال یك نفر حقیقت تلخ این بیماری را تجربه خواهد كرد.

به گزارش مركز تحقیقات غدد و متابولیسم ، متأسفانه برنامه بیماریابی پوكی استخوان در هیچیك از نقاط دنیا یك برنامه استاندارد شده در سیستم های بهداشتی - درمانی نیست و مسؤولیت پیگیری این بیماری در سنین بالای ۵۰ سال به عهده خود فرد است. این درحالی است كه پوكی استخوان به راحتی قابل پیشگیری است و می تواند به وسیله آزمایشات ساده خون و تراكم سنجی استخوان ، ردیابی شده و با تشخیص بموقع به طرز مؤثری درمان شود. مركز تحقیقات غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشكی تهران ، به عنوان تنهاعضو ایرانی سازمان بین المللی پوكی استخوان و قطب پوكی استخوان در كشور، مجری بسیاری از طرحهای تحقیقاتی دراین زمینه بوده و با پایه گذاری شبكه ملی تحقیقات پوكی استخوان در یازده استان كشور، ارتباط مناسبی جهت مبادله اطلاعات و هماهنگی فعالیتهای مربوط به این بیماری خاموش ایجاد كرده است.مطالعات این مركز نشان می دهد كه دو عامل تغذیه مناسب و فعالیت بدنی كافی میتواند روند این بیماری را تا حد قابل قبولی به تعویق بیندازد. از همین رو و با توجه به جمعیت جوان كشور ، نهادینه كردن برنامه هایی چون استفاده مرتب از مواد لبنی همراه با انجام فعالیتهای ورزشی مناسب و مستمر بطور روزانه از ابتدای دوران كودكی می تواند باعث ایجاد حداكثر توده استخوانی شده و فرد را از ابتلا به این بیماری تا حدود زیادی مصون كند. برهمین اساس، شعار امسال روز جهانی

استئو پروز تأكید بر ورزش و فعالیت بدنی مناسب همه افراد جامعه اعم از پیر و جوان و ترغیب به انجام حركات ورزشی نه به صورت مقطعی و زودگذر بلكه به صورت تدوین برنامه های روزانه و مرتب است.روز بیست و هشتم مهرماه جاری مصادف با روز جهانی مبارزه با پوكی استخوان است و دراین روز از سوی ۱۷۰ عضو بنیاد بین المللی پوكی استخوان در سراسر جهان برنامه هایی درجهت مبارزه با این بیماری انجام می گیرد. دراین راستا مركز تحقیقات غدد درون ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشكی تهران ، اقدام به برگزاری برنامه های متنوع اطلاع رسانی و پیشگیری در سطح جامعه نموده است. از جمله این برنامه ها می توان به طراحی ، ساخت و پخش تیزرهای تلویزیونی ، چاپ كتابچه ها و بروشورهای آموزشی و پخش آنها در محل اقامه نماز جمعه و میادین شهر ، برگزاری كلاسهای آموزشی برای سنین مختلف در فرهنگسرای كودك و سالمند، برنامه های مشترك با ورزش بانوان استان تهران و نصب تابلوهای تبلیغاتی در سطح شهر اشاره كرد.

آنچه كه باید بدانیم

در ارتباط با استخوانها ذكر چند نكته الزامی است ؛ نخست آنكه استخوان یك بافت زنده است كه به طور مستمر نوسازی می شود و فعالیت ورزشی استخوان را به نوسازی ترغیب می كند. پس استخوانها هم مانند عضلات باید بطور مرتب در حركت باشند تا فرسوده نشوند. دوم : در دختران استخوانها در سنین ۱۳-۱۱ سالگی از ماده معدنی انباشته می شوند و این ماده استخوانی در طول ۳۰ سال بعداز یائسگی تحلیل می رود. بدیهی است هرقدر میزان این ذخیره بیشتر باشد، سرعت از دست رفتن آن هم كمتر خواهد بود. سوم : دختران پرجنب و جوش و فعال كه هر روز ورزش می كنند ۴۰درصد بیشتر توده استخوانی ذخیره می كنند . این مطالعات درمورد پسران نیز انجام شده اما نتایج به دست آمده به اندازه نتایجی كه در دختران حاصل شده حیرت انگیز نیست. چهارم : انجام حركات ورزشی مناسب در ناحیه ستون فقرات كمری در میانسالی می تواند از ضعف یا شكستگی ستون فقرات درسنین پیری جلوگیری كند. از طرفی ورزش می تواند به حالت تعادل و توازن بدن كمك كرده و از زمین خوردن جلوگیری می كند. با توجه به اینكه زمین خوردن یك عامل مهم در ایجاد شكستگی است ، مطالعات نشان می دهد كه هرساله از هر ۵ فرد بالای ۶۵ سال دونفر حداقل یك بار دچار زمین خوردگی می شوند كه این آمار اهمیت انجام حركات ورزشی در سالمندی را بیشتر می كند. پنجم : زنانی كه بیشتر از ۹ ساعت در روز می نشینند ، بیشتر مبتلا به شكستگی لگن خواهند شد. ششم : ورزش مناسب حتی بعد از وقوع یك شكستگی می تواند از وقوع شكستگی های بعدی جلوگیری كند، درد را تسكین دهد و به حفظ كیفیت زندگی كمك كند.