در نشست رسانه ای نمایش «دژاوو» عنوان شد

بازی در تئاتر فعالیت غیرانتفاعی است/علاقه به تداخل واقعیت و خیال

فرهنگی

در نشست رسانه‌ای نمایش «دژاوو» مباحثی چون عدم حمایت دولت از تئاتر خصوصی، علاقه کارگردان به تداخل واقعیت و تخیل در آثارش و نحوه ارتباط بازیگر با نقش مطرح شد.

به گزارش خبرنگار مهر، نشست رسانه ای نمایش «دژاوو» به کارگردانی مسعود دلخواه صبح روز سه شنبه ۵ خردادماه با حضور مسعود دلخواه کارگردان، فرخ نعمتی، سیامک صفری و بیژن زرین بازیگران نمایش در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر برگزار شد.

اقتباس از نمایشنامه «ناکجا آباد» هارولد پینتر

در ابتدای این نشست رسانه ای دلخواه درباره انتخاب این نام برای نمایش‌اش توضیح داد: اگر کارهای قبلی من را دیده باشید متوجه علاقه ای که به تداخل واقعیت و تخیل در کارهایم دارم، می شوید. این مساله از دغدغه های همیشگی تئاتری ام بوده است. زمانی که ۷ سال قبل نمایشنامه «ناکجاآباد» هارولد پینتر را خواندم از فضای آن خوشم آمد و آن را متن متفاوتی یافتم. زمان ترجمه آن به فارسی نیز به این نتیجه رسیدم که این نمایشنامه قابلیت اجرا دارد. ابتدا این نمایشنامه «از اینجا تا ابدیت» نام داشت اما سرانجام تصمیم گرفتم که نام «دژاوو» را که در نمایش اشاراتی به آن شده است برای اثر برگزینم.

وی افزود: در این نمایش از «دژاوو» به عنوان یک تکنیک استفاده می شود که در طول کار در متن و اجرا گسترش می یابد. دژاوو این امکان را برای کارگردان به وجود می آورد که ایده های اجرایی مدنظرش را به درستی وارد کار کند. این نمایشنامه بعد از چندبار بازنویسی با حفظ چارچوب کلی اثر تغییرات بسیاری کرد به این ترتیب که یک چهارم متن کوتاه شد و برخی صحنه ها و دیالوگ ها نیز به نمایش اضافه شد.

این کارگردان و بازیگر تئاتر درباره معنای کلمه دژاوو توضیح داد: دژاوو می تواند گذشته و حال را به هم پیوند بزند و معنای این کلمه به این مفهوم است که انگار چیزی کمتر دیده شده به نظر می رسد که قبلا دیده شده است. در اجرا نیز تلاش کردیم لحظات تکرار شونده بسیاری در بازی بازیگران به نمایش بگذاریم تا به تماشاگر یادآور شود که آن لحظه ها را قبلا دیده است.

بازیگر نمایش «دایی وانیا» درباره طراحی صحنه یادآور شد: این نمایشنامه یکی از سخت ترین متن های پینتر چه از لحاظ زبان و بازی و چه از نظر شخصیت پردازی است و من تلاش کردم در ترجمه متن را ساده تر کنم. ایده های مختلفی درباره طراحی صحنه نمایش داشتم چون این متن را می توان در شکل های مختلفی اجرا کرد و حتی در یک فضای خالی نیز آن را به صحنه برد اما با وجودی که پینتر متعلق به فضای ابزورد است اما طراحی و فضاسازی آثارش رئالیستی بوده و من نیز سعی کردم در نمایش به این رئالیست شسته رفته و مینیمال دست پیدا کنم.

سیامک صفری نیز که در این نمایش نقش هریس را ایفا می کند درباره نقش اش توضیح داد: این کاراکتر ذهن منسجمی ندارد و بسیار پراکنده فکر می کند و واکنشی که در مقابل دیگر کاراکتر نمایش بوریس از خود نشان می دهد وضعیتش را در اثر تعریف می کند. او به خاطر گذشته ای که داشته در سکون قرار گرفته است و وجدان ناراحت و دل شکسته ای دارد اما در عین حال شاعر هم هست. او مرتکب قتل شده و از ترس این موضوع به الکل پناه برده است در واقع او مرتکب حذف کردن یک آدم شده که تراژدی امروز همه ما در دنیای معاصر است.

فرخ نعمتی: نقدهای مثبت خوشحالم نمی کند

در ادامه فرخ نعمتی درباره نقدهای مثبتی که درباره بازی اش در این نمایش نوشته شده، گفت: در واقع نقدهای مثبت خیلی من را خوشحال نمی کند چون این کار آنقدر به انسجام بازیگران و مجموعه عوامل و گروه وابسته است که نمی توانم بپذیرم تنها من در این کار خوب بازی کرده ام.

وی درباره کم کاری اش در تئاتر عنوان کرد: برای اجرای یک اثر نمایشی مقدمه ای احتیاج است و آن هم این است که یک گروه تئاتری منسجم شکل بگیرد اما این اتفاق به ندرت می افتد با این حال من تلاش کردم هر یکی دو سال یکبار تئاتر کار کنم. تئاتر یک پدیده غیرانتفاعی است و ما به شکلی ایثارگونه از خودمان و خانواده مان مجوز می گیریم که چند ماه درآمدی نداشته باشیم و در عوض بتوانیم تئاتر کار کنیم.

این بازیگر سینما و تئاتر یادآور شد: زمانی که کار تصویری انجام می دهیم که کمی ما را تامین می کند می توانیم به سراغ تئاتر و کاری که دوست داریم، بیاییم. برای من و بسیاری از همکارانم فضای پشت صحنه از اهمیت ویژه ای برخوردار است و بسیار خوشحالم در کنار و همراه این گروه بوده ام.

سیامک صفری در بخش دیگری از این نشست درباره چگونگی ارتباط برقرار کردن با کاراکترهایی که نقش شان را ایفا می کند گفت: اولین کاری که برای ارتباط برقرار کردن با یک نقش می کنم این است که با تخیل نویسنده و فضای پرسوناژ ارتباط می یابم البته همه این اتفاق ها در ذهن من رخ می دهد چون برداشت تماشاگر از بازی من چیز دیگری است اما باید بگویم که درک فضای یک نقش به سادگی رخ نمی دهد.

بیژن زرین یکی دیگر از بازیگران نمایش با اشاره به اینکه هنوز نتوانسته با کاراکتر مدنظرش ارتباط برقرار کند، بیان کرد: من از سال ۷۵ به این طرف نقش های زیادی را در تئاتر و گروه آقای دلخواه بازی کردم اما این نقش تنها نقشی است که نمی توانم با آن ارتباط برقرار کنم و هرشب دارم بازیگر و پارتنرهایم را اذیت می کنم.

دلخواه در ارتباط با صحبت های زرین اضافه کرد: بیژن زرین نزدیک به ۱۱ سال است که در گروه نمایش من حضور دارد و دوره های متد اکتینگ را گذرانده اما این نمایش مثل آثار رئالیستی نیست که شخصیت ها در آن شناسنامه داشته باشند بنابراین ارتباط برقرار کردن بازیگر با کاراکتر مورد نظرش کار سختی است. پینتر در آثارش فضای ناامنی را به وجود می آورد و آدم ها در آثارش تنها هستند و به هم اعتماد ندارند. پینتر به مساله عدم امنیت فردی و تنهایی آدم ها اشاره می کند و به این ترتیب شخصیت هایش انتزاعی می شود اما به نظرم در این نمایش همه بازیگران با هم هماهنگ هستند.

مسعود دلخواه: امیدورام وضعیت تئاتر باعث شرمساری دولت شود

وی درباره استقبال از این اثر نمایشی بیان کرد: با وجود زمان نامناسبی که این نمایش در آن اجرا می شود استقبال مخاطبان بیشتر از انتظار ما بوده. ما با بودجه شخصی اجرا می رویم و اگر هم هر شب سالن نمایش پر باشد منفعتی برایمان ندارد و شاید فقط بتوانم از پس مخارج و قول هایی که به بازیگران دادم، بر بیایم.

این کارگردان تئاتر اضافه کرد: امیدوارم این امر روزی باعث شرمساری مسئولین شود و به خودشان بگویند که چرا نمی توانند از یک فعالیت فرهنگی دفاع کنند. در کشورهای پیشرفته دولت اجازه نمی دهد که یک تئاتر خصوصی ورشکست شود. در ایران نیز حداقل دولت باید به مدت ۱۰ سال کاری کند که تئاترهای خصوصی ضرر نکنند و بتوانند روی پای خود بایستند اما متاسفانه در حال حاضر مکان دولتی مثل تالار وحدت تبدیل به محلی برای کاسب کاری شده است.