چرا طرح جدید محدوده کاهش آلودگی هوا در تهران ناکارآمد است؟

طرح جدید محدوده کاهش آلودگی هوا,طرح جدید ترافیک

از ابتدای تیرماه ۹۸ معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران طرح زوج و فرد را حذف و طرح جدید محدوده کاهش آلودگی هوا را جایگزین آن نمود. طرحی که نتایج اولیه آن در تضاد با عنوان آن بوده است.

برمبنای این طرح هر شهروند دارای خودرو می‌تواند ۲۰ روز از هر فصل رابه صورت رایگان در حلقه زوج یا فرد سابق در شهر تردد کند.


معاونت ترافیک افزایش تعداد روزهای پاک و سالم در سال ۹۷ را ناشی ازاقدامات شهرداری می‌داند. اما چنانچه سال جاری تعداد روزهای با بارش و تعداد روزهای با ناپایداری جوی و تعداد روزهای با جریان باد، کاهش داشته باشد، مطمئنا وضعیت هوای تهران از نظر آلودگی وخیم تر از سال96 و در وضعیت بسیار نامطلوب خواهد بود، همانگونه که در تابستان جاری شاهد روزهای آلوده و خصوصا افزایش غلظت ازن بوده‌ایم.


درچنین شرایطی چه کسی مسئولیت افت کیفیت هوا را برعهده خواهد گرفت؟


شرایط از آن جهت وخیم تر دانسته می‌شود که بدانیم مضرات گاز ازن درکنار آلاینده‌هایی همچون NOx و CO بر سلامتی مخرب‌تر خواهد بود. درچنین شرایطی ادعای تاثیر اقدامات شهرداری برکاهش آلودگی هوا باابهاماتی روبه رو خواهد شد.


با توجه به اذعان رییس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ مبنی براینکه در ابتدای اجرایی شدن طرح جدید افزایش ترافیک پیرامون محدوده طرح و کاهش نسبی در داخل محدوده را شاهد بودیم، اما پس از گذشت یک ماه آرام آرام ترافیک در داخل محدوده نیز به حالت قبل خود نزدیک می‌شود و شاهد افزایش تردد و ترافیک در داخل محدوده هستیم.


در بررسی دلایل این امر می‌توان به این مورد اشاره نمود که هنگامی که الگوی سفرهای روزانه شهری خصوصا با هدف کاری که از یک مبدا شروع و به مقصد می‌رسد، از حالت برنامه ریزی منظم خارج شده و به صورت انتخابی در 20 روز در فصل به صورت رایگان با وسیله شخصی تبدیل می‌شود، عملا تمایل ذهنی افراد به سمت استفاده از خودروی شخصی نیز افزایش می‌یابد و الزام به بهره‌مندی از تسهیلات ارائه شده ایجاد می‌شود و این مساله در خانوارهای با بیش از یک خودرو تاثیرمضاعف خواهد گذاشت.


از طرف دیگر شاهد هستیم مخدوش سازی یا پنهان کاری پلاک در داخل محدوده زوج یا فرد سابق افزایش یافته، که این امر با توجه به وسعت این منطقه نشان از سنجیده نشدن عوارض مترتب بر اجرای طرح بوده که دلیل اصلی آن عدم توسعه تسهیلات حمل و نقل عمومی همزمان با اعمال عوارض بر تردد در مناطق مرکزی شهر است. زیرا سیاست‌های مدیریت تقاضای سفر، سیاست‌هایی چند بعدی است و امکان پذیر نیست که فقط با اجرای یک بعد از آن بتوان نسبت به مدیریت تقاضا اقدام کرد.


همچنین به دلیل کاهش شدید درآمد شهرداری تهران از محل عوارض تردد در محدوده‌ها یا عدم وصول آن‌ها، در ادامه به‌کارگیری سیاست‌های نسنجیده، در هنگام اخذ معاینه فنی در مراکز معاینه فنی شهرداری تهران، ارائه تاییدیه منوط به پرداخت بدهی خودرو از عوارض طرح شده است که این امر موجب کاهش تمایل شهروندان در مراجعه و اخذ تاییدیه معاینه فنی شده است.


مشکلات ذکر شده در اجرای طرح نشان از پشتوانه ضعیف مطالعاتی پیش از اجرای آن دارد و حتی در برخی موارد بر خلاف نتایج حاصل شده از مطالعات، اقدام به تصمیم گیری و اجرا شده است.


محمدعلی کرونی

دبیر کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران
کد N2220323