سید ابوالقاسم خویی ۱۲۷۴ ۱۳۷۱

سید ابوالقاسم خویی فرزند سید علی‏اکبر بن میرهاشم موسوی خویی در سال ۱۲۷۱ در خانواده علم و تقوا در شهر خوی به دنیا آمد.
وی از مفاخر بزرگ جهان تشیع و از مشاهیر فقه و اصول و از مدرسان …

سید ابوالقاسم خویی فرزند سید علی‏اکبر بن میرهاشم موسوی خویی در سال ۱۲۷۱ در خانواده علم و تقوا در شهر خوی به دنیا آمد.

وی از مفاخر بزرگ جهان تشیع و از مشاهیر فقه و اصول و از مدرسان پرآوازه حوزه علمیه نجف اشرف و از مفسران و قرآن‏پژوهان عالیقدر اسلام است.

پدرش؛ آیت‏الله حاج سیدعلی‏اکبر فرزند سیدهاشم موسوی خویی، از شخصیت‏های برجسته خوی بود که به سال ۱۲۸۵ قمری در خوی زاده شده و به سال ۱۳۷۱قمری درگذشته است.

او بدنبال اختلاف علما در جریان نهضت مشروطیت به نجف اشرف مهاجرت کرد و در آنجا رحل اقامت گزید.

سیدابوالقاسم، دوران کودکی و نوجوانی را زیر نظر پدر گذراند و مقدمات علوم عربی و صرف و نحو و قرآن را از وی آموخت.

در سال ۱۳۳۰ قمری به همراه برادرش سیدعبدالله خویی، رهسپار نجف اشرف شد و به پدرش پیوست. او جوانی باهوش بود و استعدادش مایه شگفتی و اعجاب استادان حوزه علمیه نجف گردید.

برخی از استادان مشهور آیت‏الله خویی، عبارتند از آیات عظام؛ شیخ فتح‏الله شریعت اصفهانی (م ۱۳۳۹ه)؛ حاج شیخ مهدی مازندرانی (م ۱۳۴۲ه)؛ میرزا حسین نائینی (م ۱۳۵۲ه)؛ شیخ محمدجواد بلاغی (م ۱۳۵۲ه)؛ میرزا علی‏آقا شیرازی فرزند میرزای شیرازی (م ۱۳۵۵ه)؛ سیدحسین بادکوبه‏ای (م ۱۳۵۸ه)؛ آقا ضیاءالدین عراقی (م ۱۳۶۱ه)؛ شیخ محمدحسین غروی اصفهانی.

تحصیل آیت‏الله خویی بیشتر در محضر درس میرزای نائینی و کمپانی بوده‏است و همواره در جلسات درس آن دو شرکت می‏جست و آنگاه که شنید جلسات درس میرزای نائینی آغاز شده، سفری را که به ایران داشت، ناتمام گذاشت و دوباره به نجف بازگشت.

وی پس از ۲۰ سال تحصیل در نجف اشرف، به درجه اجتهاد رسید و جمعی از علمای بزرگ به اجتهادش شهادت دادند.

حوزه درسش تا پایان عمر ادامه داشت و چنان شهره یافت که در دو دهه آخر عمرش، در حوزه‏های علمیه عراق، بلکه جهان اسلام بی‏نظیر بود و صدها نفر از جویندگان علوم و معارف اسلامی در درسش حضور می‏یافتند.

بسیاری از فقها و فضلای امروز، خوشه‏چین دانش بیکران این استاد والامقام می‏باشند. برخی از شاگردانش عبارتند از: آیت‏الله میرزا جواد تبریزی، آیت‏الله سیدابوالحسن شیرازی، آیت‏الله سید جمال‏الدین خویی، آیت‏الله باقرشریف قرشی، آیت‏الله باقر ایروانی، سید محمدباقر حکیم.

آیت‏الله خویی آثار ارزشمند و کم‏نظیری به جهان اسلام ارائه داده که در زمینه تأسیس مراکز فرهنگی و تبلیغی و خدمات اجتماعی، موارد زیر قابل ذکر است:

ـ مدرسه و کتابخانه حضرت آیت‏الله خویی در مشهد؛

ـ مدینهٔ العلم حضرت آیت‏الله خویی در قم؛

ـ مدرسهٔ دارالعلم آیت‏الله خویی در نجف اشرف

همچنین در بمبئی، بانکوک، داکا، پاکستان، مالزی، بیروت، نیویورک، لندن، اندونزی، فرانسه، لوس‏آنجلس و دیگر نقاط جهان، مراکز فرهنگی و پژوهشی مشابهی تأسیس کرده که در تبلیغ مذهب تشیع در جهان بسیار موثر و کارآمد بوده‏اند.

برخی از آثار سید ابوالقاسم آیت‏الله خویی

«معجم رجال حدیث»؛ در بیست‏ودو جلد که فرهنگ بزرگی در زمینه شناخت بیش از ۱۵۶۷۰ نفر از رجال و راویان احادیث است؛

«فقه الشیعه»، در ۵ جلد، در فقه؛

«مصباح الاصول»، در ۲ جلد، در اصول استدلالی؛

«اجود التقریرات»، در تقریرات دروس مرحوم میرزای نائینی، در ۲ جلد؛

قیصیده در مدح امیرالمومنین (ع) در ۹۰۰ بیت؛

اضاء القلوب (خطی)؛

آثار العقول۳

آیت‏الله العظمی خویی که عمر ارزشمند خویش را در راه نشر معارف اسلام و قرآن گذراندند، سرانجام در پی یک بیماری قلبی، در روز شنبه ۱۷ مرداد ۱۳۷۱ (مطابق با ۸ صفر ۱۴۱۳ قمری) در کوفه دارفانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت.

آثار علمی ارزشمند این مرد بزرگ به دهها جلد کتاب در فقه و اصول و تفسیر و رجال منحصر نمی‏شود. هزاران تربیت یافته در حوزه دروس غنی و سرشار او هم اکنون در همه بلاد اسلامی پراکنده‏اند.

این بزرگوار، یکی از نخستین کسانی بود که پس از شروع نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی (رض) حوزه علمیه نجف را به اهمیت حوادث ایران متوجه ساخت و سعی و کوششی ارجمند در همراهی با حرکت عظیم روحانیت و مردم در ایران، مبذول داشت.

در نهضت خونین مردم عراق در رمضان سال ۱۴۱۲ قمری قطب اصلی نهضت و مرکز صدور حکم قیامت اسلامی بود و به همین دلیل پس از سرکوب این نهضت به واسطه رژیم خونخوار بعثی، این‏کهن مرد دانشمند، مورد آزار و شکنجه و اهانت مأموران سنگدل بعثی قرار گرفت و در معرض خطر جدی واقع شد و پس از آن‏که به فضل الهی از خطر، نجات یافت تا مدت‏ها زیر نظر مأموران بعثی در شرایط سخت قرار داشت.

آیت‏الله‏العظمی خویی در زمینه علوم قرآن و تفسیر، سه اثر ارزشمند، تألیف کرده‏اند که عبارتند از:

ـ نفحات الاعجاز فی رد حُسن الایجاز

ـ البیان فی تفسیر القرآن

ـ فقه القرآن علی المذاهب الخمس