بیسُتون، بیسِتون، بیسْتون، بهیسْتون، نام امروزی یک صخرهٔ برافراشته در شمال یک راه باستانی پر رفت و آمد که محل عبور کاروان‌ها و نظامیان از بابل و بغداد به‌سوی کوه‌های زاگرس و همدان (اکباتان) می‌باشد و به‌علت شرایط جغرافیائی همیشه از آغاز زندگی بشر تا به امروز مورد توجه بوده و آثاری از هر دورهٔ تاریخی را در خود جای داده، امروزه در محوطه تاریخی بیستون ۲۸ اثر ملی به ثبت رسیده که از جمله این اثرها: غار شکارچیان، غار مر تاریک، تپه نادری، سراب بیستون، نقش برجسته و کتیبه داریوش بزرگ، بقایای بنای ساسانیان و.... می‌باشد.
مهم‌ترین و مشهورترین اثر باستانی در این محوطه نقش برجسته و کتیبه داریوش می‌باشد که به نخستین سال‌های فرمانروائی داریوش بزرگ به زبان خود او می‌باشد، سالی که داریوش سراسر آن را در جنگ با شاهان دروغ‌زن سپری کرد.
امروزه از سنگ‌نیشته بیستون چهار متن در دست داریم: متن پارسی باستان، متن ایلامی، متن بابلی و متن ترجمه آرامی متن پارسی باستان.
نکته جالبی که در مورد این نقش برجسته وجود دارد شباهت زیاد آن با نگارهٔ شاه لولوبی، انوبنی‌نی است که در۱۴۰ کبلومتری بیستون سر پل ذهاب قرار دارد.
متن کتیبه داریوش چنین آغاز می‌شود:
من داریوش، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه در پارس، شاه کشورها، پسر ویشتاسب، نوه ارشام هخامنشی...
بند پایانی متن پارسی بایتان این کتیبه بسیار آسیب دیده اما خوشبختانه این بند در متن ایلانی به سامان است.

فایل(های) الحاقی

بیستون Bistoon.pdf 338 KB application/pdf