آفتاب
کد D40187

ACETAMINOPHEN | استامینوفن


موضوع
بهداشت و درمان

واژه نامه
راهنمای کامل داروهای ژنریک و گیاهی ایران ـ داروهای ژنریک

واژه فارسی
استامینوفن

واژه انگلیسی
ACETAMINOPHEN

نام تجاری دارو
Acenol, Acephen, Anancin-3, Anuphen, Apap, Atasol, Compain, Datril, Paracetamel, Tylenol, Valadol, Valarin, Tempra

گروه دارویی
ضد تب / ضد درد

گروه شیمیایی دارو
غیرسالیسیلات، مشتق پاراآمینوفنل

مكانیسم اثر
مهار ایمپالس‌های درد در CNS كه باعث مهار سنتز پروستاگلاندین‌ها می‌شود، خاصیت تب‌بری دارو به‌علت مهار مركز كنترل‌كنندهٔ گرما در هیپوتالاموس است.

موارد مصرف
تب یا درد خفیف تا متوسط.

میزان مصرف
بالغین و بچه‌های بالای 10سال؛ خوراكی: 650-325 میلی‌گرم هر چهارساعت برحسب نیاز، حداكثر تا 4 گرم در روز؛ شیاف 650-325 میلی‌گرم هر چهارساعت برحسب نیاز و حداكثر تا 4mg/day.
بچه‌های 3-0 ماه: 40mg/dose. هر 6-4 ساعت.
بچه‌های 11-4 ماه: 80mg/dose. هر 6-4 ساعت.
بچه‌های زیر یكسال: خوراكی یا شیاف؛ 15 تا 60mg/dose هر 6-4 ساعت و حداكثر 65mg/Kg/day.
بچه‌های 2-1 سال: خوراكی یا شیاف 60mg/dose.
بچه‌های 3-2 سال: خوراكی یا شیاف 120mg/dose.
بچه‌های 4-3 سال: خوراكی یا شیاف 180mg/dose.
بچه‌های 5-4 سال: خوراكی یا شیاف 240mg/dose.
بچه‌های 10-5 سال: خوراكی یا شیاف 325mg/dose.
بچه‌های 12-11 سال: خوراكی یا شیاف 480mg/dose.

موارد منع مصرف:
حساسیت مفرط (Hypersenitivity).

توضیحات دارو
عوارض جانبی:
سیستمیك: آنافیلاكسی.
خونی: لكوپنی، نوتروپنی، آنمی همولیتیك (در استفادهٔ طولانی‌مدت)، ترومبوسیتوپنی، پان‌سیتوپنی.
دستگاه عصبی مركزی: تهوع، استفراغ، درد شكمی، مسمومیت كبدی.
پوستی: راش، كهیر، آنژیوادم.
مسمومیت: سیانوز، آنمی، نوتروپنی، زردی، پان‌سیتوپنی، تحریک‌پذیری CNS، دلیریوم و در آخر کلاپس عروقی، تشنج، کوما و مرگ.
احتیاطات:
در آنمی، بیماری کبدی، بیماری کلیوی، الکلسیم مزمن و در حاملگی با احتیاط مصرف شود.
فارماکوکینتیک: جذب گوارشی: کامل. اوج اثر: ۲ـ۵/۰ ساعت. مدت اثر: ۴ـ۳ ساعت. متابولیسم: کبدی. دفع: ادراری
تداخلات داروئی: مصرف همزمان فنی‌توئین، ریفامپین، کاربامازپین و الکل سمیت کبدی را افزایش می‌دهد.
ملاحظات پرستاری:
پیگیری آزمایشگاهی:
ـ مطالعات عملکرد کبدی: AST, ALT، بیلی‌روبین، در صورت درمان طولانی‌مدت، اندازه‌گیری کراتینین.
ـ مطالعات علمکرد کلیوی: BUM، در صورت درمان طولانی‌مدت اندازه‌گیری کراتینین ادرار.
ـ مطالعات خونی: CBC; زمان پروترومبین در صورت درمان طولانی‌مدت.
ـ نسبت I&O: کاهش دفع نشانگر نارسائی کلیوی است (در درمان طولانی‌مدت).
توصیه‌ها:
به بیمار توصیه کنید: قرص‌های جویدنی را (چه سالم باشند و چه خرد شده باشند)، بجود. برای کاهش علائم گوارشی با غذا یا شیر مصرف شود.
ارزیابی بالینی:
پاسخ درمانی: از بین رفتن تب و درد.
ـ مسمومیت کبدی: ادرار سیاه، مدفوع خاک رسی، زردی پوست و ملتحمه، خارش، درد شکمی، تب (مخصوصاً در افراد مبتلا به سوءتغذیه و الکلیسم).
در درمان طولانی‌مدت: اسهال.
واکنش‌های آلرژیک: راش، کهیر، در صورت ایجاد علائم فوق مصرف دارو را قطع کنید.
اختلال عمل کلیوی: کاهش دفع ادراری.
وابستگی روانی: در بعضی از بیماران قطع دارو بعد از مصرف طولانی با علائم بی‌قراری و تحریک همراه بوده است.
ـ آموزش به بیمار و خانواده:
ـ بیش از مقدار تجویزشده مصرف نکنند که ممکن است مسمومیت کبدی حاد ایجاد شود.
ـ برچسب سایر داروهای OTC (بدون نسخه) را مطالعه کنند چون ممکن است حاوی استامینوفن باشد.
ـ مصرف دارو بدون نظر پزشک برای بیش از ۱۰ روز در بالغین و بیش از ۵ روز در کودکان ممنوع است.
ـ در صورت تب بیش از سه روز، تب بیش از ۵/۳۹ درجه سانتی‌گراد و تب راجعه تنها با نظارت پزشک دارو را مصرف کنید.
ـ درمان صرف بیش از حد دارو: بررسی سطح پلاسمائی دارو هر ۴ ساعت، شستشوی معده با تجویز استیل‌سیستئین.