داروهای بدنسازی ناتوانی جنسی می آورند

بازخوانی پرونده پزشکی جوانی به نام رضا با حضور دکتر حامد محمدی کنگرانی روان پزشک دکتر محمدرضا مهاجر تهرانی فوق تخصص غدد و متابولیسم دکتر احمد باقری مقدم متخصص پزشکی ورزشی

آقای رضا که ۳ سال انواع داروهای بدنسازی را مصرف کرده، می‌گوید:

میل جنسی‌ام را از دست داده‌ام

▪ چند وقت است به باشگاه بدنسازی می‌روید؟

حدود ۳ سال است بدنسازی کار می‌کنم. هدف من از ابتدای ورود به این رشته، داشتن اندامی عضلانی‌تر و حجیم‌تر بود. البته من اصلا لاغر و ظریف نبودم ولی همیشه دوست داشتم هیکلی پرتر و مردانه‌تر داشته باشم.

▪ پس به نظر می‌رسد مصرف دارو را از همان ابتدا شروع کرده‌اید. درست است؟

بله، تقریبا تمام دوستانم که پیش از من به باشگاه می‌رفتند یا می‌روند، دارو مصرف می‌کنند و من هم از همان اول کار، استفاده از داروها و مکمل‌های مختلف بدنسازی را شروع کردم.

▪ چه داروهایی مصرف می‌کردید؟

انواع مکمل‌های پروتئینی و ویتامینی، آمپول تستوسترون، نوشابه‌های انرژی‌زا،‌ استروییدهای آنابولیک و آنتی‌استروژن‌های مختلف. البته هنوز هم بیشتر این داروها را مصرف می‌کنم.

▪ چرا آنتی‌استروژن‌ می‌خورید؟

به‌دلیل اینکه دچار عوارض استروییدها نشوم. من از متخصصان زیادی شنیده‌ام که آنتی‌استروژن‌ها می‌توانند عوارض استروییدها را خنثی یا مهار کنند.

▪ ۳ سال مصرف دارو عارضه‌ای برایتان نداشته؟

چرا، سردردهای گاه و بیگاه و ناراحتی‌های گوارشی زیادی در این ۳ سال سراغم آمده‌اند. از آن بدتر اینکه خلق‌وخویم کاملا به هم ریخته است. گاهی به شدت پرخاشگر و عصبی می‌شوم و به همه چیز واکنش نشان می‌دهم و گاهی منزوی و افسرده. تمام اینها قابل‌تحمل هستند اما نمی‌دانم با عارضه ناتوانی جنسی که سراغم آمده، چه کنم.

▪ از چه زمانی متوجه بروز این مشکل شدید؟

۸ ماه است ازدواج کرده‌ام اما رابطه زناشویی ما محدود به هفته‌های اول، آن هم به اصرار همسرم بود. به هیچ‌وجه میل جنسی ندارم و حس می‌کنم توانایی برقراری رابطه زناشویی هم ندارم. همسرم مدام سرزنشم می‌کند و می‌گوید باید مصرف داروهای بدنسازی را کنار بگذارم تا مشکلم برطرف شود، اما من مقاومت می‌کنم.

▪ چرا؟

چون می‌دانم با قطع داروها، دچار افت عضلانی می‌شوم. در حال حاضر، تنها چیزی که به من اعتماد به نفس می‌دهد، همین اندام عضلانی‌ام است اما از طرفی هم به دلیل مصرف داروهای بدنسازی، دچار سرکوب میل و توانایی جنسی شده‌ام. از اینکه می‌بینم مردانگی‌ام هم زیر سوال رفته، احساس حقارت می‌کنم. واقعا سر دوراهی قطع مصرف دارو یا ادامه مصرف مانده‌ام.

▪ حرف آخر؟

از متخصصان می‌خواهم کمی در تصمیم‌گیری به من کمک کنند. نمی‌دانم با افت بدنی ناشی از قطع دارو چه کنم و نمی‌دانم باید خودسرانه مصرف داروها را قطع کنم یا تحت نظر پزشک باشم.

● نگاه روان پزشک

گفت‌وگو با

دکتر حامد محمدی‌کنگرانی

درباره مشکل سوژه میزگرد تناسب اندام

مهم‌ترین اندام جنسی مغز است!

▪ لطفا درباره هورمون تستوسترون که به‌طور طبیعی در بدن آقایان ترشح می‌شود، کمی توضیح دهید تا بیشتر با عملکرد آن در بدن آشنا شویم.

یکی از تفاوت‌های جنین‌های دختر و پسر، این است که هورمون تستوسترون در بدن جنین‌های پسر ترشح می‌شود و در بدن جنین‌های دختر ترشح نمی‌شود. یعنی جنین‌های مذکر تحت‌تاثیر این هورمون مردانه قرار می‌گیرند و تغییرات جنسی هم در آنها ایجاد می‌شود. زمانی که پسرها به سن بلوغ می‌رسند، بیضه‌هایشان رشد می‌کند و ترشح این هورمون در بدن آنها بالا می‌رود. به همین دلیل هم علایم ظاهری مردانه مانند درآمدن ریش و سبیل، کلفت‌تر شدن صدا، رشد بیشتر عضلات و کمی درشت و چهارشانه‌تر شدن، کم‌کم از سن بلوغ به بعد در جنس مذکر پیدا می‌شود.

▪ چرا تقریبا بیشتر افرادی که بدنسازی کار می‌کنند، به مصرف تستوسترون علاقه دارند؟

آنها می‌خواهند بدن خود را با یک هورمون خارجی، کمی مردانه‌تر و عضلاتشان را قوی‌تر وحجیم‌تر کنند.

▪ آیا رابطه‌ای بین مصرف این هورمون و پرخاشگری بیشتر در آقایان وجود دارد؟

بله، برخی رفتارهای مردانه مانند جنگ‌طلب بودن یا قدرتمندتر بودن تحت‌تاثیر تستوسترون است. به همین دلیل افرادی مانند آقای رضا با مصرف هورمون‌های آندروژنیک مانند تستوسترون دچار پرخاشگری بیشتر می‌شوند و کمتر می‌توانند بر خشم و عصبانیت خود به موقع و در موارد لازم غلبه کنند. گاهی از این داروها برای درمان اختلال‌های افسردگی هم کمک می‌گیرند. البته چنین داروهایی در خط اول و دوم درمان افسردگی نیستند و از آنها بیشتر در درمان افسردگی‌های مقاوم به درمان یا برای افرادی که به دلیل شرایط بد جسمانی در آی‌سی‌یو بستری هستند (به صورت خیلی نادر)، استفاده می‌شود تا خلقشان بهتر شود یا کمکی برای بهبود افسردگی‌شان باشد.

▪ پس دلیل پایین آمدن خلق و احساس افسردگی در افرادی مانند آقای رضا که تستوسترون مصرف می‌کنند، چیست؟

افرادی که از تستوسترون استفاده می‌کنند، دچار پرخاشگری، بی‌قراری و اضطراب بیشتری می‌شوند. زمانی که فردی این ماده خارجی را برای مدتی دریافت نکند و بدن او با کمبود آن مواجه شود، به صورت جبرانی دچار علایم افسردگی مانند گوشه‌گیری، احساس خستگی بیشتر، بی‌حوصلگی و پرخوابی خواهد شد.

▪ خیلی از افراد گمان می‌کنند مصرف هورمون تستوسترون باعث افزایش میل جنسی می‌شود. در حالی که واقعیت چیز دیگری است. به نظر شما، دلیل کاهش میل جنسی با افزایش مصرف تستوسترون، چیست؟

برخلاف باور عموم مردم، هرچقدر مصرف هورمون تستوسترون بالاتر برود، میل جنسی بیشتر نمی‌شود. به عبارت ساده‌تر، میل و توانایی جنسی به تعادل ترشح هورمون‌های مختلف در بدن بستگی دارد؛ نه به افزایش غیرطبیعی آنها از طریق مصرف داروهای مختلف. به‌طور کلی، در بدن زنان و مردان هورمون‌های جنسی جنس مخالف هم از غده فوق‌کلیه ترشح می‌شود. یعنی در بدن آقایان هم هورمون‌های زنانه استروژن و پروژسترون و در بدن خانم‌ها هورمون مردانه تستوسترون ترشح می‌شود و تعادل ترشح هورمون‌های زنانه و مردانه می‌تواند میل جنسی ایجاد کند. میل جنسی ربط چندانی به اندام‌های جنسی ندارد و امری فکری و مربوط به مغز، احساسات و تفکر افراد است. به همین دلیل مغز انسان، مهم‌ترین اندام جنسی او محسوب می‌شود. وقتی فردی مانند آقا رضا، یک هورمون را از خارج به بدن خود می‌رساند، چرخه طبیعی ترشح هورمون در بدنش را مختل می‌کند. چنین کاری، نوعی فیدبک منفی برای بدن محسوب می‌شود و این پیام را به بدن منتقل می‌کند که من خودم هورمون را از بیرون به بدنم می‌رسانم و لازم نیست آن را تولید کنی. در نتیجه غده‌های تالاموس، هیپوفیز، فوق‌‌کلیه و بیضه‌ها که وظیفه ترشح هورمون در بدن را دارند، سرکوب می‌شوند و ترشح عادی هورمون‌ها در بدن انجام نمی‌شود. در نتیجه، میل جنسی کاهش می‌یابد و خلق‌وخوی فرد هم عوض می‌شود. ضمن اینکه معمولا اعتمادبه‌نفس افرادی که بدنسازی کار می‌کنند و استفاده از تستوسترون را هم در برنامه‌هایشان دارند، کم می‌شود.

▪ چرا؟

چون به زودی متوجه می‌‌شوند باوجود داشتن هیکلی درشت و عضلانی، میل و توانایی جنسی ندارند و اگر مانند آقای رضا با سرزنش‌های همسر خود هم مواجه شوند، با کاهش اعتمادبه‌نفس بیشتری هم روبرو خواهند بود. در این صورت، بر سر دوراهی می‌مانند که آیا مصرف هورمون را قطع کنند و همین هیکلی که باعث اعتمادبه‌نفسشان شده از دست بدهند و افسرده‌تر شوند یا مصرف را قطع نکنند و با عوارض آن بسوزند و بسازند.

▪ نظر شما چیست؟ بهترین راه کدام است؟

بهترین و عاقلانه‌ترین راه برای آقای رضا و امثال ایشان، قطع مصرف هرنوع دارو و مکمل بدنسازی یا هورمون‌های مختلف است. اگر آقای رضا مصرف داروها و هورمون‌های بدنسازی را همین امروز کنار بگذارند، بهتر از فرداست. گاهی مصرف طولانی‌مدت این داروها عوارض جبران‌ناپذیری خواهد داشت که حتی با قطع مصرف دارو هم از بین نخواهد رفت. ممکن است این دوست عزیز با قطع مصرف داروها، دچار بحران و افسردگی دوره‌ای هم بشوند و به درمان‌ نیاز داشته باشند اما توصیه می‌شود حتما تحت نظر یک روان‌پزشک و فوق?تخصص غدد، تحت درمان قرار بگیرند. احتمالا آقا رضا پس از قطع دارو با افت هیکل هم مواجه خواهند شد و شاید اعتمادبه‌نفسشان را هم بیشتر از دست بدهند اما باید بدانند که افت هیکل با ایجاد سلامت بیشتر همراه خواهد بود. در هر صورت، بدنسازان باید بدانند که با مصرف خودسرانه هرنوع دارو و مکملی دچار عوارض مختلفی می‌شوند و هرچقدر این مصرف بیشتر ادامه یابد، عوارض ایجادشده، مقاوم‌تر و غیرقابل جبران‌تر خواهد بود.

▪ آیا درست است که می‌گویند برخی بدنسازان، داروهای سرکو‌ب‌کننده میل جنسی مصرف می‌کنند؟

متاسفانه بله. بیشتر بدنسازانی که مکمل‌ها و داروهای مختلف بدنسازی مصرف می‌کنند، برای اینکه کمتر در خواب محتلم شوند، کمتر رابطه زناشویی داشته باشند یا در مواردی به دلیل اینکه در اثر افزایش میل جنسی، خودارضایی نکنند و میل جنسی‌شان کاهش یابد، داروهای سرکوب‌کننده میل جنسی مصرف می‌کنند تا با ارگاسم‌های پی‌درپی، انرژی بدنی‌شان افت نکند. تقریبا تمام بدنسازان هم مصرف چنین داروهایی را منکر می‌شوند. به هر حال، افرادی که این داروها را می‌خورند باید بدانند که مصرف مدام و طولانی‌مدت آنها می‌تواند به تدریج باعث کاهش توانایی جنسی شود.

● نگاه فوق‌تخصص غدد و متابولیسم

مهم‌ترین علل ناتوانی جنسی

دکتر محمدرضا مهاجر تهرانی

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران

کاهش توانایی جنسی می‌تواند دلایل بسیار زیادی داشته باشد که یکی از آنها،‌ اختلال در سیستم هورمونی وابسته به غدد جنسی، غده هیپوتالاموس و هیپوفیز است. ضمن اینکه اختلال در مسایل عروقی، شبکه عصبی ناحیه لگنی و در نهایت مشکلات روانی و افسردگی هم می‌توانند منجر به کاهش توانایی جنسی شوند. به عبارت ساده‌تر، افراد مختلف باید برای داشتن توانایی جنسی سالم و مناسب، هم سیستم هورمونی سالمی داشته باشند، هم مبتلا به مشکلات و اختلال‌های عروقی مانند تنگی عروق نباشند، هم سیستم عصبی ناحیه لگنی‌شان طبیعی باشد و هم از اختلال‌های خلقی مانند افسردگی و اضطراب رنج نبرند.

البته مصرف برخی داروها مانند داروهای بدنسازی هم می‌تواند باعث ایجاد اختلال در عملکرد مناسب سیستم‌های مختلف بدن شوند و ابتلا به ناتوانی و کم‌توانی‌های جنسی را به دنبال داشته باشند. مثلا آندروژن‌ها و هورمون‌های جنسی مانند تستوسترون که به شدت و معمولا با دوزهای بالایی در میان بدنسازان استفاده می‌شوند، عوارضی مانند کاهش توانایی جنسی را به همراه دارند. متاسفانه در موارد زیادی دیده شده این ناتوانی‌ و کم‌توانی‌های جنسی بعد از قطع مصرف داروها هم اتفاق می‌افتند. از آنجا که با مصرف داروهای بدنسازی، محورهای هیپوتالاموس،‌ هیپوفیز و غدد جنسی سرکوب می‌شوند، بنابراین از دست‌دادن توانایی جنسی پس از قطع داروهای بدنسازی، دور از انتظار نخواهد بود. هرچه مصرف این داروها بیشتر و طولانی‌تر باشد، ‌امکان ابتلا به عوارض مختلف از جمله ناتوانی و بی‌میلی جنسی هم بیشتر خواهد شد. گاهی ممکن است مجبور شویم زمان زیادی را برای درمان افرادی که به مدت طولانی داروی بدنسازی مصرف کرده‌اند، صرف کنیم. نکته مهم این است که افرادی مانند آقای رضا باید هرچه سریع‌تر برای رفع مشکلشان تحت‌نظر متخصص غدد و روان‌پزشک قرار بگیرند تا مشکلشان وخیم‌تر نشود. همان‌طور که ما مصرف خودسرانه داروهای بدنسازی را به هیچ فردی توصیه نمی‌کنیم،‌ قطع خودسرانه و بدون مشورت با پزشک چنین داروهایی را هم درست نمی‌دانیم. این داروها علاوه بر اینکه می‌توانند باعث کاهش میل جنسی شوند، در موارد بسیاری قادر به عقیم کردن (با کاهش میزان اسپرم‌ها) و کاهش سایز غدد جنسی فرد مصرف‌کننده هم هستند. به همین دلیل قطع آنها باید تحت?نظر پزشک باشد تا بتوان آسیب‌های ایجادشده را تا حدی برطرف کرد.

● نگاه متخصص پزشکی ورزشی

از استرویید به آنتی‌استروژن،

از چاله به چاه

دکتر احمد باقری‌مقدم

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

آنتی‌استروژن‌ها جزو آن گروه از داروهایی هستند که سازمان جهانی مبارزه با دوپینگ، استفاده از آنها را برای تمام ورزشکاران ممنوع کرده است. این داروها جزو گروه D مکمل‌ها طبقه‌بندی می‌شوند. مصرف خودسرانه آنتی‌استروژن‌ها عوارض دارویی بسیاری زیادی دارد. گومزتروپین، کلومیفن و تاموکسیفن جزو رایج‌ترین آنتی‌استروژن‌هایی هستند که بدنسازان مصرف می‌کنند. استروژن‌ها، انواعی از هورمون‌های جنسی زنانه هستند.

زمانی که سطح هورمون استروژن در بدن آقایان بالا برود، ویژگی‌های زنانه مانند بزرگ شدن بافت سینه (ابتلا به ژنیکوماستی) یا نازک شدن صدا در آنها پدیدار می‌شود. معمولا بیشتر افرادی که به صورت حرفه‌ای و نیمه‌حرفه‌ای بدنسازی کار می‌کنند، مصرف خودسرانه استروییدها را هم در برنامه‌های روزانه خود دارند و یکی از عوارض مصرف استروییدها، افزایش سطح هورمون زنانه استروژن در بدن مردانی است که این داروها را استفاده می‌کنند. به همین دلیل تعداد زیادی از بدنسازان برای پیشگیری از ابتلا به عوارض استروییدها و مهار این عوارض، آنتی‌استروژن مصرف می‌کنند و در واقع خودشان را نادانسته از چاله به چاه می‌اندازند.

آقا رضا ادعا می‌کنند که از متخصصان مختلف شنیده‌اند می‌توانند برای از بین بردن عوارض استروییدها، اقدام به مصرف آنتی‌استروژن‌ها بکنند درصورتی که مصرف خودسرانه هرنوع دارو، مکمل یا هورمون اشتباه است پس چطور می‌توان به افراد مختلف گفت برای دفع عوارض استروییدها، به جای قطع مصرف آنها بروند سراغ داروی پرعارضه دیگری مانند انواع آنتی‌استروژن‌ها؟ این تصور که در میان بسیاری از بدنسازان هم شایع است، به هیچ‌وجه مورد تایید پزشکان و متخصصان مختلف نیست. تمام داروها و مکمل‌های بدنسازی اگر خودسرانه مصرف شوند، عوارضی مانند ناتوانی‌های جنسی، نازایی، مشکلات کبدی و کلیوی، جوش‌های پوستی، ریزش مو، نارسایی در دید چشم‌ها، سرخ شدن چهره، ناراحتی‌های قلبی و بیماری‌های روانی در پی خواهند داشت.

نکته دیگر اینجا است که داروهای آنتی‌استروژن غیرمستقیم با تحریک غده هیپوفیز، به ساخت گنادوتروپین و تاثیر LH روی بیضه‌ها کمک می‌کنند و به این ترتیب، باعث افزایش میزان تستوسترون در بدن می‌شوند. افزایش سطح تستوسترون و درنهایت بالارفتن میزان استروییدهای آنابولیک در بدن، هم می‌تواند باعث افزایش حجم عضله و قدرت شود و هم به مرور زمان، ابتلا به ناتوانی جنسی را در پی داشته باشد.

به علاوه، افرادی که خودسرانه هورمون تستوسترون مصرف می‌کنند، باعث مهار ترشح گنادوتروپین‌ها (LH, FSH) از غده هیپوفیز می‌شوند. این مساله می‌تواند در دراز‌مدت به تولید هورمون مردانه و نطفه مردانه (اسپرماتوزویید) آسیب بزند.

در ضمن، مصرف مقادیر زیاد و طولانی‌مدت هورمون‌های مردانه باعث از بین رفتن بیضه‌ها هم می‌شود. به آقا رضا و امثال ایشان توصیه می‌کنم به هیچ‌وجه سراغ استروییدها، آنتی‌استروژن‌ها و تستوسترون برای داشتن اندامی عضلانی نروند و سلامت جسم و روان خود را با مصرف خودسرانه چنین محصولاتی به خطر نیندازند.

در نهایت باید به آقا رضا اطمینان بدهم پس از قطع دارو و با انجام ورزش‌های مختلف قدرتی و استقامتی می‌توانند دوباره به اندام دلخواهشان برسند.

ندااحمدلو