هر آنچه که از جام ملت های آسیا باید بدانید

مروری بر جام ملت های آسیا از گذشته تا کنون

هفتدهمین دوره جام ملت های آسیا 2019 از تاریخ پنجم ژانویه 2019 یعنی 15 دی ماه 1397 تا تاریخ اول فوریه 2019 یعنی 11 بهمن ماه برگزار می شود.

قرار است برای اولین بار 24 کشور در شش گروه چهارتیمی به میزبانی شهرهای مختلف امارات با یکدیگر به رقابت بپردازند.

همچنین قهرمان این رقابت ها به عنوان نماینده آسیا در جام کنفدراسیون های ۲۰۲۱ شرکت خواهد کرد.

ایران در سیزدهمین دوره حضوره خود به عنوان سرگروه در گروه Dرقابت ها با ویتنام، یمن و عراق هم گروه شده است.

گروه بندی سایر تیم ها به شرح زیر است:

گروه A: امارات، تایلند، هند و بحرین

کروه B: استرالیا، سوریه، فلسطین و اردن

گروه C: کره جنوبی، چین، قرقیزستان و فیلیپین

گروه D: ایران، عراق، ویتنام و یمن

گروه E: عربستان، قطر، لبنان و کره شمالی

گروه F: ژاپن، ازبکستان، عمان و ترکمنستان

مروری بر ادوار گذشته جام ملت های آسیا:

جام شانزدهم(2015)

دور پیش در سال 2015 (سال 93) استرالیا میزبان جام ملت های آسیا بود.

ایران در آن دوره با سه برد در مرحله گروهی مقابل بحرین، قطر و امارات به مرحله یک چهارم نهایی راه یافت اما داوری بحث برانگیز داور استرالیایی بنجامین ویلیامز در بازی مقابل عراق، باعث اخراج پولادی در اواخر نیمه اول از زمین شد و در نهایت این دیدار در وقتهای عادی و اضافه ۳–۳ به پایان رسید و در ضربات پنالتی با از دست رفتن پنالتی توسط وحید امیری عراق موفق شد تا از سد ایران عبور کند و برخلاف پیش بینی ها به مرحله نیمه نهایی راه یابد. از شگفتی های دیگر این دوره حذف ژاپن مدعی مقابل امارات در یک چهارم نهایی بود. در نهایت تیم های استرالیا، عراق، کره جنوبی و امارات به نیمه نهایی راه یافتند. کره جنوبی بازی نسبتاً راحتی را مقابل عراق خسته از بازی ایران انجام داد و با پیروزی ۲–۰ به فینال راه یافت. در دیگر بازی مرحله نیمه نهایی استرالیای میزبان امارات را شکست داد و به این ترتیب تیم های استرالیا و کره جنوبی بازی فینال را با داوری علیرضا فغانی برگزار کردند. کره جنوبی که تا فینال گلی دریافت نکرده بود و این خود رکوردی تقریباً دست نیافتنی محسوب میگشت در وقت های اضافه در نهایت با نتیجهٔ ۲–۱ مغلوب کشور میزبان گردید؛ استرالیا اولین قهرمانی اش را پس ۳ دوره حضور در جام ملت های آسیا در میان بهت و سرافکندی تیم های آسیائی جشن گرفت.

آقای گل، بهترین بازیکن و بهترین دروازه بان این دوره از جام ملت ها به ترتیب علی مبخوت بازیکن اهل فوتبال امارت متحده عربی با 5گل، ماسمو لونگو و متیو رایان استرالیایی لقب گرفتند.

جایزه بازی جوانمردانه نیز به تیم فوتبال استرالیا تعلق گرفت.

جام پانزدهم(2011)

سال 2011 جام ملت های آسیا در غرب این قاره و در دوحه قطربرگزار شد. ایران در گروه چهارم با عراق، کره شمالی و امارات متحده عربی همگروه شد. تیم فوتبال کشورمان در دیدار نخست برابر عراق که مدافع عنوان قهرمانی هم به حساب می آمد به میدان رفت و هرچند با ضربه سر یونس محمود دروازه رحمتی باز شد، اما در ادامه تیم ایران ابتکار عمل را به دست گرفت و با گل های غلامرضا رضایی و ایمان مبعلی بازی را با حساب 2 بر یک به سود خود خاتمه داد. ایران در دیدار دوم هم با تک گل کریم انصاری فرد کره شمالی را شکست داد و صعودش را به دور بعدی مسجل کرد.

افشین قطبی، سرمربی وقت ایران، هنگامی که صعود شاگردانش را قطعی دید، در دیدار سوم و برابر میزبان به نیمکت نشینان ایران فرصت بازی داد. این موضوع باعث شد امارات که برای صعود احتیاج به برد پرگل برابر ایران احتیاج داشت به این بازی امیدوار شود، اما تیم ایران با نفرات ذخیره اش هم به اماراتی ها امان نداد! آرش افشین دقیقه 70، محمد نوری دقیقه 83 دروازه میزبان را باز کردند، اما این پایان کار نبود و ولید عباس دقیقه 90 +2 دروازه تیم خود را گشود تا ایران با برتری قاطع 3 بر صفر برابر میزبان به دور یک چهارم پایانی برود. آرش افشین که این نخستین بازی ملی اش بود با دریافت کارت زرد دوم از زمین مسابقه اخراج شد.

ایران و کره جنوبی برای پنجمین بار پیاپی در مرحله یک چهارم پایانی جام ملت ها به هم رسیدند تا این دیدار پرتکرارترین مسابقه تاریخ جام ملت های آسیا در این مرحله لقب بگیرد. این دیدار با برتری نسبی کره ای ها توام بود، اما در پایان 90 دقیقه گلی ردو بدل نشد. در واپسین ثانیه های وقت اضافه اول یون بیت گارام با یک شوت دقیق از پشت محوطه جریمه، توپ را به قعر دروازه رحمتی فرستاد. ایران در ادامه در نیمه دوم وقت های اضافه سعی کرد با حضور آندو، پژمان نوری، جواد نکونام و کریم انصاری فرد دروازه کره را تهدید کند، اما بازی منطقی کره ای ها فرصت چندانی به ملی پوشان ایران نداد تا تیم کشورمان باز هم در مرحله یک چهارم مغلوب کره جنوبی شود.

استرالیا و ژاپن برگزار کننده دیدار نهایی این جام بودند و این دیدار هم در وقت های اضافه و با گل دقیقه 109 لی، بازیکن کره ای الاصل ژاپن، جام ملت های آسیا یک بار دیگر به سرزمین آفتاب تابان رفت. کره جنوبی هم در دیدار رده بندی با گل ها کو جا چئول و جی دونگ وون(2 گل) با نتیجه 3 بر 2 ازبکستان را شکست دهد و همراه ایران با کسب 4 عنوان سومی، از این حیث هم رکورددار این جام شود. کو جا چئول با زدن 5 گل عنوان آقای گلی پانزدهمین جام را از آن خود کرد و کیوسوکه هوندا از ژاپن هم عنوان بهترین بازیکن مسابقات را ربود.

جایزه بازی جوانمردانه نیز تیم فوتبال کرده جنوبی تعلق گرفت.

جام چهاردهم (2007)

کنفدراسیون فوتبال آسیا برای توجه بیشتر به فوتبال این قاره تصمیم گرفت چهاردهمین دوره این رقابت ها را یک سال زودتر برگزار کند. به این ترتیب این جام ملت های آسیا یک سال زودتر از رویداد مشابهش در اروپا برگزار شد . چنین موضوعی باعث توجه بیشتر به فوتبال قاره کهن شد. البته از آن سال به بعد رقابت های جام ملت های آسیا هرچهار سال یک بار برگزار می شود و تنها جام 2007 با جام ملت های 2004 سه سال فاصله داشت. برای نخستین بار جام ملت های آسیا سال 2007 در چهار کشوربرگزارشد. مالزی، اندونزی، تایلند و ویتنام میزبانان چهارگانه این رقابت ها بودند. ایران در گروه سوم این رقابت ها جایی که ازبکستان، چین و مالزی هم حضور داشتند، با کسب 2 پیروزی و یک تساوی، با 5 امتیاز به عنوان تیم نخست صعود کرد. دیدارهای این گروه در ورزشگاه باکیت جلیل کوالالامپور مالزی برگزار می شد و ایران در بازی نخستش با گل های سیدجلال حسینی و جواد کاظمیان، با نتیجه 2 بر یک از سد ازبکستان عبور کرد. در دیدار دوم، تیم کشورمان در حالی که 2 بر صفر از چین عقب بود، دروقت های تلف شده نیمه نخست، با فریدون زندی اختلاف را به حداقل رساند. دقیقه 74 هم نوبت به جواد نکونام رسید تا بازی را به تساوی بکشاند.

ایران در گام سوم هم با دو گلی که نکونام و آندو تیموریان به ثمر رساندند، 2 بر صفر مالزی را شکست داد تا با 7 امتیاز در صدر جدول گروه خود قرار بگیرد و همراه ازبکستان 6 امتیازی راهی دور بعد شود. قسمت چهارم سریال دیدارهای ایران و کره جنوبی در یک چهارم نهایی جام ملت های آ سیا، این بار در مالزی و استادیوم باکیت جلیل کوالالامپور دیده شد! این دیدار در وقت قانونی و اضافی گلی در پی نداشت و ضربات پنالتی باید برنده این جدال سرنوشت ساز را مشخص می کرد.

قلعه نویی، سرمربی وقت تیم ملی ایران، در لحظات پایانی وقت اضافه دوم، وحید طالب لو را جانشین حسن رودباریان در ترکیب تیمش کرد. طالب لو هم پنالتی کیم دو هئون، را که سومین ضربه کره ای ها به حساب می آمد مهار کرد اما مهدی مهدوی کیا و رسول خطیبی ضرباتشان را از دست دادند تا ایران باز هم بازنده ضیافت پنالتی ها لقب بگیرد. البته خود کره ای ها هم در نیمه پایانی برابر عراق در ضربات پنالتی با حساب 4 بر3 شکست خوردند. عربستان سعودی هم با دو گل ملک مواث و تک گل یاسر القحطانی، ژاپن را 3 بر2 شکست داد و فینالیست شد. گل های ناکازاوا و آبه مانع ازشکست ژاپن نشد.

جدال دیدنی میزبانان جام جهانی 2002 در رده بندی جام ملت های آسیا هم به تساوی بدون گل رسید و پس از 90 دقیقه ضربات پنالتی، را به برتری 6 بر5 کره جنوبی دادند. هانیو پنالتی ششم ژاپن را از دست داد تا مقام سوم به کره جنوبی برسد. عراق و عربستان سعودی برگزار کننده فینالی کاملاّ غربی برای جام پانزدهم بودند. این بازی در جاکارتای اندونزی برگزار می شد. دقیقه 71 فرار بازیکنان عراق روی یک ضد حمله یک کرنر برای آن ها به ارمغان آ ورد. ارسال این توپ روی دروازه عربستان با خروج اشتباه سنگربان عربستان توام شد تا یونس محمود با یک ضربه سر دقیق، توپ را در میان بهت مدافعان عربستان و مهاجمان خودی به تور دروازه عربستان بدوزد. این تک گل مختصر و مفید قهرمان جام چهاردهم را معرفی کرد.

بازیکنانی چون یونس محمود(عراق)، نائوهیرو تاکاهارا(ژاپن) و یاسرالقحطانی(عربستان سعودی) با 4 عنوان آقای گلی را به دست آوردند.

یونس محمود هم از عراق عنوان بهترین بازیکن را کسب کرد.

جایزه بازی جوانمردانه نیز به تیم فوتبال ژاپن تعلق گرفت.

جام سیزدهم(2004)

افزایش تیم های حاضر دور نهایی از12 به 16 تیم ، ویژگی برجسته جام ملت های آسیا در سال 2004 به حساب می آید. 16 تیمی که به مرحله نهایی این رقابت ها راه یافتند در4 گروه 4 تیمی قرار گرفتند تا دو تیم از هر گروه به دور یک چهارم نهایی راه یابد. ایران در گروه چهارم، کنار ژاپن، تایلند و عمان قرار گرفت و در دیدار نخست با سه گلی که رضا عنایتی، جواد نکونام و علی دایی(پنالتی) به ثمر رساندند، تایلند را به راحتی شکست داد. دیدار بعدی ایران برابر عمان یکی از بازی های پرحاشیه تیم ملی کشورمان در تاریخ جام ملت های آسیاست. ماجرا از آنجا آغاز شد که احمد الحسنی در نیمه نخست موفق شد دو بار دروازه ایران را بگشاید و شاگردان برانکو، این نیمه را 2 بر صفر باخته به رختکن می روند.

البته در این نیمه اتفاقی تلخ تر نسبت به دریافت 2 گل از تیمی مثل عمان افتاد. علی بداوی و رحمان رضاییی، دو مدافع ایران در صحنه ای با یکدیگر درگیر می شوند و ضرباتی به سر و صورت یکدیگر می زنند اما این موضوع از چشم رحمان دلاور، داور بحرینی دورماند تا بداوی و رضایی از زمین اخراج نشوند. در نیمه دوم ایران به بازی برمی گردد. دقیقه 61 علی کریمی اختلاف را به حداقل می رساند تا ایران امیدوارانه کار را برابر عمان دنبال کند اما دفاع چند لایه این تیم همه منافذ را به روی تیم ایران می بندد. در حالی که 4 دفیفه از وقت تلف شده این دیدار می گذشت و عمان در آستانه کسب یک برد شیرین قرار گرفته بود، محمد نصرتی گل دوم و تساوی بخش ایران را به ثمر رساند و دو تیم امتیازات را تقسیم کردند. عمانی ها بعدها به شدت از داوری این مسابقه انتقاد کردند. آن ها معتقد بودند داور غیر از علی بداوی و رحمان رضایی باید محمد نصرتی را هم به دلیل حرکت غیر ورزشی روی بازیکن حریف، اخراج می کرد.

ایران در گام سوم به مصاف ژاپن رفت و در یک جدال حساس بدون اینکه خطر کند با کسب یک تساوی بدون گل به عنوان تیم دوم گروه، به دور یک چهارم صعود کرد. ایران در ایرن مرحله هم مانند دو جام ملت های پیشین به کره جنوبی رسید. ایران در این دیدار با هتریک علی کریمی با نتیجه 4 بر3 کره مدعی را شکست داد . پارک جی سئوپ مدافع کره جنوبی هم گل چهارم ایران را به اشتباه درون دروازه تیمش جا داد.

حریف نیمه نهایی ایران، تیم چین بود . چینی ها که 2 سال پیش نخستین حضورشان را در جام جهانی تجربه کرده بودند، برآن بودند تا با استفاده از امتیاز میزبانی، جام ملت های آسیا را هم به دست آوردند. دقیقه 18 شائو جیایی میزبان را پیش می اندازد اما محمد علوی در همان نیمه نخست و دقیقه 38 این گل را پاسخ می دهد. در ادامه حملات دوتیم بی ثمرمی ماند و کار پس از وقت قانونی و اضافی به ضربات پنالتی می کشد. علی دایی، مهدی مهدوی کیا و جواد نکونام، سه ضربه نخست ایران را گل می کنند. این درحالی بود که ژائو جونژه ضربه دوم چین را هدر داد. کار به ضربات چهارم و پنجم کشیده می ‎شود. ایمان مبعلی و یحیی گل محمی ضربات سرنوشت ساز ایران را از دست می دهند تا چینی ها با به ثمر رساندن این دو پنالتی، فینالیست شوند.

ایران در دیدار رده بندی با حساب 4 بر 2 بحرین را شکست داد تا برای چهارمین بار بر سکوی سوم این رقابت ها تکیه بزند. نکونام، کریمی و دایی (2 گل) گلزنان ایران را تشکیل می دادند. ژاپن هم در فینال با سه گل فوکونیشی، ناکاتا و تامادا در برابر تک گل لی مینگ، میزبان را شکست داد و فاتح سیزدهمین جام ملت های آسیا شد. علی کریمی از ایران و علا هوبیل از بحرین با 5 گل زده به عنوان گلزن ترین بازیکنان جام و شانسوکه ناکامورا از ژاپن به عنوان بازیکن برتر این جام معرفی شدند.

جایزه بازی جوانمردانه به تیم فوتبال ژاپن رسید.

جام دوازدهم(2000)

جام ملت های 2000 هم با حضور 12 تیم از دوازدهم تا بیست و نهم اکتبر در لبنان برگزار شد. در جام ملت های لبنان هم مانند دوره پیش، تیم ها در 3 گروه 4 تیمی قرار گرفتند. تیم کشورمان در گروه نخست، با لبنان، تایلند و عراق همگروه شد. ایران در دیدار نخست با درخشش حمید استیلی، میزبان را با 4 گل در هم کوبید. غیر از استیلی که 2 بار دروازه حریف را گشود. کریم باقری و علی دایی، دیگر گلزنان تیم ایران بودند.

دیدار دوم ایران برابر تایلند به مسابقه ای نفسگیر تبدیل شد. تایلند دقیقه 12 به گل رسید و این گل زودهنگام سبب شد با زیکنان ایران رو به بازی احساسی بیاورند و سرانجام گل دقیقه 73 علی دایی ایران را از یک شکست نابهنگام نجات داد. نوار گلزنی های شهریار به دیدار سوم هم سرایت کرد و تیم کشورمان با گل دایی یک دیدار 6 امتیازی را از عراق برد تا به عنوان سرگروه، بالاتر از این تیم راهی دور بعد شود.

ایران در مرحله یک چهارم نهایی ماننند دوره پیشین یک بار دیگر به کره ‍جنوبی رسید. کره ای ها در مرحله گروهی، در حد یک مدعی ظاهر نشدند و با شکست از کویت و تساوی برابر چین در دیدار سوم اندونزی را با 4 گل شکست دادند تا به عنوان تیم سوم از این گروه صعود کند و حریف ایران در دور بعدی شود. در حالی که تیم کشورمان با گل دقیقه 71 که از روی شوت استثنایی کریم باقری به تور دروازه کره جنوبی دوخته شد از حریف دیرینه خود پیش افتاده بود، در ثانیه های پایانی دروازه خود را گشوده دید. کیم سانگ سیک دقیقه 90 فرشته نجات ببرها شد تا برنده بازی در وقت های اضافه مشخص شود. جایی که دقیقه 99 لی دانگ گوک، دومین گل کره جنوبی را درون دروازه پرویز برومند جا داد.

ایران با این شکست وداع دراماتیکی با جام ملت های آسیا در لبنان داشت. کره جنوبی هم در نیمه نهای با حساب 2 بر یک مغلوب عربستان شد. ژاپن هم با برتری 3 بر 2 مقابل چین دیگر فینالسیت این جام شد تا خاطره فینال جام ملت های 92 تکرار شود. نکته جالب این که نتیجه این دیدار هم یک بر صفر به سود ژاپن تمام شد تا خاطرات هیروشیما 8 سال بعد در ابوظبی تکرار شود. کره جنوبی هم با همین نیتجه چین را در رده بندی برد و سوم شد. لی دانگ گوک، مهاجم کره جنوبی با زدن 6 گل به عنوان آقای گلی این رقابت ها دست یافت و عنوان بهترین بازیکن جام دوازدهم هم به هیروشی نانامی از ژاپن رسید.

جایزه بازی جوانمردانه نیز به تیم فوتبال عربستان سعودی رسید.

جام یازدهم(1996)

جام ملت های آسایای 1996 خاطراتی فراموش نشدنی برای فوتبال دوستان ایرانی دارد. تیم ملی کشورمان در این رقابت ها که از 4 تا 21 دسامبر در امارات متحده عربی برگزار شد، نتایج خیره کننده ای گرفت. در این رقابت ها برای نخستین بار 12 تیم در 3 گروه 4 تیمی به رقابت پرداختند و تیم ایران با تیم های عربستان سعودی، عراق و تایلند همگروه شد و در گروه B قرار گرفت. ایران به رهبری محمد مایلی کهن نخستین دیدارش را با حساب 2 بر یک به عراق واگذار کرد. علی دایی دقیقه 90 از روی نقطه پنالتی تک گل ایران را به ثمر رساند. عراق در بازی بعدی اش یک بر صفر به عربستان باخت تا ایران پس از کسب برتری 3 بر یک به دیدار حیاتی اش با عربستان برود. ملی پوشان فوتبال کشورمان اما در دیدار سوم با ارائه یک بازی کاملاً برتر و با 3 گلی که مثلث طلایی آن سال های فوتبال ایران، دایی، خداداد و باقری به ثمر رساندند، توانست عربستان بی انگیزه را با شکست سنگینی به دور بعد بفرستد. ایران در این گروه به عنوان تیم نخست صعود کرد، عربستان با کسب مقام دوم و عراق به عنوان یکی از دو تیم برتر سوم، راهی یک چهارم شدند.

تاریخی ترین دیدار ایران در جام ملت های آسیا در دور یک چهارم نهایی این جام در برابر کره جنوبی بود . شاید کمتر کسی فکر می کرد ایران پس از اینکه در نیمه اول با حساب 2 بر یک بازی را باخته به رختکن رفت، بتواند برنده بازی شود، اما در نیمه دوم ورق کاملاً برگشت. ایران با علی دایی و خداداد عزیزی آتش بازی راه انداخت و در عرض یک نیمه 5 بار دروازه کره جنوبی نگون بخت را فرو ریخت. تک گل تیم ایران در نیمه نخست را کریم باقری به ثمر رساند و در نیمه دوم خداداد یک بار و دایی 4 بار دروازه حریف را گشودند تا سنگین ترین شکست در تاریخ جام ملت های آسیا نصیب کره جنوبی شود. این دوره از مسابقات در واقع قتلگاه تیم های شرق آسیا بود. هیچ یک از تیم های خاور دور به دور نیمه پایانی راه نیافتند و این مرحله با حضور ایران، عربستان، کویت و امارات برگزار شد.

ایران در دیدار نیمه نهایی یک بار دیگر به مصاف عربستان رفت اما این بار در ضربات پنالتی دیدار را با نتیجه 4 بر 3 به حریف واگذار کرد. هرچند احمدرضا عابدزاده باز هم در ضیافت پنالتی ها، ضربات خالد التیماوی و خالد الموالید را مهار کرد اما ضربات علی دایی، داریوش یزدانی و محمد خاکپور راهی به دروازه محمد الدعایه نبردند تا ایران یک بار دیگر پای فینال مغلوب عربستان شود. محمدعلی پیروانی، حمید استیلی و کریم باقری پنالتی هایشان را برابر عربستان به ثمر رساندند.

عربستان در فینال هم با ضربات پنالتی و با حساب 4 بر 2 امارات میزبان را شکست داد و فاتح جام یازدهم شد. دیدار ایران و کویت هم پس از کسب تساوی یک بر یک در وقت قانونی که با گلزنی علی دایی برای تیم کشورمان همراه بود در ضربات پنالتی 3 بر 2 به سود ایران به پایان رسید تا ایران پس از مدت ها موفق به کسب مقام سوم آسیا شود. استیلی، باقری و پیروانی ضربات پنالتی شان را برای ایران به ثمر رساندند و احمدرضا عابدزاده هم 3 پنالتی کویتی ها را مهار کرد. ضمن این که مجتبی محرمی هم برای ایران یک ضربه پنالتی را از دست داد. علی دایی با به ثمر رساندن 8 گل آقای گل جام ملت های سال 1996 شد و خداداد عزیزی هم به عنوان بهترین بازیکن این مسابقات انتخاب شدند.

جایزه بازی جوانمردانه نیز به تیم فوتبال ایران تعلق گرفت.

جام دهم(1992)

کنفدراسیون فوتبال آسیا، هیروشیما را به عنوان میزبان دهمین جام ملت های آسیا از 29 اکتبر تا 8 نوامبر 1992 معرفی کرد. تیم ایران که 2 سال پیش از این رقابت ها و در بازی های آسیایی 1990 پکن عنوان قهرمانی را به دست آورده بود، این بار برای کسب جام ملت های آسیا راهی ژاپن شد. این مسابقات با حضور 8 تیم برگزار شد و تیم کشورمان در گروه A کنار تیم های ژاپن، امارات متحده عربی و کره شمالی قرار گرفت. دیدار اول ایران برابر کره شمالی که تکرار فینال بازی های آسیایی پکن به حساب می آمد، با حساب 2 بر صفر و با گل های فرشاد پیوس و سیروس قایقران به سود کشورمان به پایان رسید. ایران در گام دوم برابر امارات به تساوی بدون گل بسنده کرد تا دیدار سوم تیم ملی کشورمان برابر میزبان که 2 تساوی و 2 امتیاز اندوخته بود، سرنوشت ساز شود. تیم ایران که در صورت کسب یک تساوی هم راهی نیمه نهایی می شد با گل دقیقه 88 کازویوشی میورا مغلوب ژاپن شد و از دور مسابقات حذف شد. بازیکنان تیم ایران که معتقد بودند میورا در موقعیت آفساید دروازه ایران را گشوده است، در لحظات پایانی به شدت به قضاوت جمال الشریف داور سوریه ای این مسابقه اعتراض کردند که نتیجه آن 4 اخراجی برای تیم ایران بود. جمشید شاه محمدی، فرشاد پیوس، مرتضی کرمانی مقدم و مجتبی محرمی بازیکنان اخراجی ایران بودند که کنفدراسیون فوتبال آسیا، محرومیت های بلند مدتی را برایشان در نظر گرفت.

به هرحال ژاپن و امارات به عنوان تیم های اول و دوم از گروه ایران صعود کردند و در نیمه نهایی برابر چین و عربستان سعودی به میدان رفتند. میزبان با برتری 2 بر صفر برابر چین برای نخستین بار فینالیست جان ملت های آسیا شد. عربستان هم با برتری 2 بر صفر برابر امارات رقیب ژاپن در دیدار پایانی شد. سامورائی ها با تک گل دقیقه 36 تاکاگی، دیدار فینال را از عربستان بردند تا به جمع فاتحان جام ملت های آسیا بپیوندند. چین هم در دیدار رده بندی و پس از کسب تساوی یک بر یک، در ضربات پنالتی با حساب 4 بر 3 امارات را شکست داد و بر سکوی سوم آسیا تکیه زد. فهد البیشی مهاجم عربستان با 3 گل بهترین گلزن و کازویوشی میورا از ژاپن بهترین بازیکن این رقابت ها نام گرفتند.

جام نهم(1988)

نهمین جام ملت های آسیا هم 2 تا 18 دسامبر 1988در دوحه قطر برگزار شد. این رقابت ها مقطع خاصی در فوتبال ملی ایران به حساب می آید. پرویز دهداری، سرمربی وقت تیم ملی ایران، در آن سال بدون 14 بازیکن که اکثر آ ن ها مهره های اصلی تیم ایران به شمار می آمدند، تیم ایران را به دوحه برد. این بازیکنان که اختلافات زیادی با سرمربی تیم ملی داشتند. با نوشتن نامه ای از تیم ملی ایران استعفا داده بودند.

گفته می شد این اختلافات در بازی های آسیایی 1986 سئول و جایی که ایران در ضربات پنالتی، دیدار نیمه نهایی را به کره میزبان واگذار کرد، به اوج خود رسید. به هرحال دهداری با جوانانی مثل جواد زرینچه، مجید نامجو مطلق، احمدرضا عابدزاده، مرتضی میراحمدیان و محمد ژاله مستقیم برای رقابت با حریفان به دوحه رفت. البته بازیکنانی مانند فرشاد پیوس و سیروس قایقران هم که از امضاءکنندگان نامه استعفا به شمار می آمدند، امضاء خود را پس گرفتند و به تیم ملی اضافه شدند.

ایران در گروه دوم این رقابت ‎ها در کنار کره جنوبی، ژاپن، امارات متحده عربی و قطر قرار گرفت و در دیدار نخست به دیدار میزبان رفت. تیم کشورمان تنها با گذشت تنها 6 دقیقه از سوت آغاز بازی با ضربه سر دیدنی کریم باوی به گل رسید. قطر بعد از این گل تقریباً ابتکار عمل را به دست گرفت اما فرشاد پیوس در دقیقه 89 پس از یک و دویی تماشایی مدافعان قطر را محو کرد و توپ را از میان پاهای دروازه بان حریف که به پیشوازش آمده بود به قعر دروازه میزبان فرستاد.

تیم کشورمان در گام دوم برابر ژاپن به میدان رفت اما برخلاف پیش بینی ها نتوانست در این دیدار هم برنده باشد و با تساوی بدون گل پا به بازی سوم برابر امارات متحده عربی گذاشت. تک گل دقیقه 27 پیوس، ضمن تثبیت برتری ایران، حکم صعود ایران به دور نیمه نهایی را هم امضاء کرد تا آخرین دیدار گروهی ایران با کره جنوبی تنها صدرنشین گروه دوم را مشخص کند. ایران در دیدار چهارمش برابر کره جنوبی تقریباً تیم دوم خود را به زمین فرستاد. کادر فنی ایران با توجه به صعود تیم های عربستان و چین از گروه مقابل و به دلیل این که مربیان ایران نمی خواستند با کسب مقام اول گروه به دیدار چین، تیم دوم گروه A بروند، برابر کره تن به شکست مصلحتی 3 بر صفر دادند.

به این ترتیب ایران در دور نیمه نهایی مقابل عربستان به میدان رفت و خیلی زود، دقیقه چهارم این دیدار، ماجد عبدالله درپی یک ارسال بلند روی دروازه ایران، از اشتباه مرتضی فنونی زاده و دیگر مدافعان ایران نهایت استفاده را کرد و بالاتر از فنونی زاده، دروازه عابدزاده را با یک ضربه دقیق سر باز کرد. این نخستین و تنها گلی بود که عابدزاده در جم ملت های 1988 دریافت کرد. تیم ایران پس از این گل، سراسر حمله شد اما از فرصت های متعددی که روی دروازه حریف خلق کرد بهره ‎ای نبرد تا عربستان برای دومین بار پیاپی به فینال جام ملت های آسیا راه بیابد.

ایران در دیدار رده بندی به مصاف چینی رفت که در وقت های اضافه 2 بر یک مغلوب کره جنوبی شده بود. این دیدار در 90 دقیقه بدون رد و بدل شدن گلی به پایان رسید تا ضربات پنالتی مشخص کننده تیم سوم جام نهم باشد. مجتبی محرمی، محمد حسن انصاری فرد و سیروس قایقران، پنالتی های خود را به گل تبدیل کردند و احمدرضا عابدزاده هم با مهار پنالتی های اول و سوم حریف (پنالتی دوم چین به تیرک عمودی برخورد کرد) نقش عمده ای در کسب مقام سوم ایران در جام ملت های 1988 بازی کرد.

سرنوشت قهرمان این جام هم در ضربات پنالتی مشخص شد و عربستان پس از کسب تساوی بدون گل برابر کره جنوبی، در ضیافت پنالتی ها با حساب 4 بر 3 این تیم را شکست داد و برای دومین بار پیاپی به عنوان قهرمانی قاره آسیا دست پیدا کرد. لی تائه هو از کره جنوبی با زدن 3 گل آقای گل این مسابقات شد و کیم جو سونگ دیگر بازیکن کره ای هم به عنوان بهترین بازیکن این رقابت ها معرفی شد.

جام هشتم (1984)

هشتمین دوره جام ملت های آسیا از یکم تا شانزدهم دسامبر 1984 به میزبانی سنگاپور برگزار شد. ویژگی این رقابت ها حضور تیم های عربی حاشیه خلیج فارس بود. در گروه اول تیم های عربستان، کویت، قطر، سوریه و کره جنوبی حضور داشتند و در گروه دوم تیم ملی فوتبال ایران در کنار چین، امارات، سنگاپور و هندوستان قرار گرفته بود. ایران در گام نخست با حساب 3 بر صفر امارات را شکست داد. علیدوستی، شاهرخ بیانی و ناصر محمدخانی گلزنان ایران در این دیدار بودند. ملی پوشان ایران در دیدار دوم چین را هم با نتیجه 2 بر صفر و با گل های محمدخانی و ضیاء عربشاهی از پیش رو برداشتند، اما در 2 بازی بعدی ابتدا با تساوی بدون گل مقابل هندوستان و سپس با حساب یک بر یک برابر سنگاپور متوقف شدند تا به دلیل تفاضل گل کمتر در جایگاه دوم گروه و پس از چین قرار بگیرند. گلزن تیم ایران در دیدار با میزبان، شاهرخ بیانی بود که از روی نقطه پنالتی دروازه حریف را باز کرد.

عربستان و کویت هم به عنوان تیم های اول و دوم گروه A به نیمه نهایی رسیدند. در این گروه کره جنوبی در عین ناباوری با 2 تساوی و 2 شکست در قعر جدول قرار گرفت. ایران برای رسیدن به فینال در نیمه نهایی برابر عربستان سعودی قرار گرفت و در حالی که این دیدار می رفت تا با تک گل دقیقه 43 شاهرخ بیانی به نفع تیم کشورمان تمام شود، اشتباه مسلم شاهین بیانی، برادر شاهرخ کار دست تیم ما داد و گل به خودی او کار را به وقت اضافه و ضربات پنالتی کشاند. محمد پنجعلی پنالتی چهارم ایران را از دست داد تا عربستان با برتری 5 بر 4 در ضربات پنالتی به فینال برود. چین هم در وقت اضافه با حساب یک بر صفر کویت را شکست داد تا حریف عربستان تازه وارد در دیدار نهایی شود.

تیم ایران در دیدار رده بندی هم با گل دقیقه 80 محمد خانی از شکست گریخت اما در ضربات پنالتی، این بار نوبت رضا احدی بود تا پنالتی چهارم ایران را از دست بدهد و کویت با حساب 5 بر 3 تیم کشورمان را شکست دهد. عربستان سعودی در فینال با گل های شایع النفیسه و ماجد عبدالله چین را شکست داد و در نخستین حضورش، اولین قهرمانی جام ملت های آسیا را دشت کرد. شاهرخ بیانی، ناصر محمدخانی و ژیا ژیگوان با 3 گل، برترین گلزنان هشتمین جام ملت های آسیا بودند.

جام هفتم (1980)

سپتامبر 1980 هفتمین دوره رقابت های جام ملت ها در حالی به میزبانی کویت آغاز شد که کاروان ایران تنها 24 ساعت مانده به آغاز دور نیمه نهایی این رقابت ها، از حمله عراق به کشورمان آگاه شدند و خیلی ها این موضوع را دلیل اصلی ناکامی ایران در کسب چهارمین قهرمانی می دانند. این مسابقات با حضور 10 تیم و در دو گروه 5 تیمی برگزار شد. ایران با دو پیروزی و دو تساوی در گروه A با 6 امتیاز سرگروه شد. تیم ملی کشورمان ابتدا با سوریه به تساوی بدون گل رسید و در دیدار دوم هم با حساب 2 بر 2 و گل های حمید علیدوستی و بهتاش فریبا مقابل چین متوقف شد.

در دیدار سوم، اما ایران با نتیجه 7 بر صفر بنگلادش را شکست داد. فریبا در این دیدار 4 بار گلزنی کرد. عبدالرضا برزگر(2 گل) و حسن روشن، دیگر گلزنان ایران مقابل بنگلادش بودند. مدافع 3 دوره قهرمانی آسیا در گام چهارم به دیدا کره شمالی رفت و با گل های ایرج دانایی فر، حمید علیدوستی و بهتاش فریبا مقابل این تیم هم به برتری 3 بر 2 دست پیدا کرد تا راهی نیمه نهایی شود.

از گروه دوم این دوره از مسابقات هم به ترتیب تیم های کره جنوبی و کویت به نیمه نهایی راه یافتند و به این ترتیب ایران حریف میزبان در نیمه نهایی شد. حمله دشمن بعثی به خاک کشورمان هم باعث افت روحیه اعضای تیم شده بود. ایران تا دقیقه 90 با 2 گل جاسم یعقوب و فیصل الدخیل از کویت عقب افتاد و تک گل دقیقه 90 حسین فرکی هم مانع از شکست ایران نشد. کره جنوبی هم 2 بر یک کره شمالی را شکست داد و فینالیست شد. ایران در دیدار رده بندی با هت تریک فریبا کره شمالی را شکست داد و پس از 3 دوره قهرمانی در هفتمین دوره به مقام سومی بسنده کرد. کویت هم در دیدار نهایی با اقتدار و با حساب 3 بر صفر برابر کره جنوبی به برتری رسید تا نخستین کشور عربی فاتح جام ملت های آسیا لقب بگیرد. بهتاش فریبا هم با زدن 7 گل همراه چوی سون هو از کره جنوبی، مشترکاً آقای گل این رقابت ها شدند.

جام ششم(1976)

سال 1976 یک بار دیگر ایران میزبان مرحله نهایی جام ملت های آسیا شد. البته ابتدا لبنان به عنوان میزبان این دوره معرفی شد اما به دلیل جنگ داخلی، میزبانی از این کشور گرفته و مجدداً به ایران داده شد. این رقابت ها در دو شهر تهران و تبریز و در ورزشگاه های آزادی و باغشمال برگزار شد. غیر از تیم کشورمان، کویت، چین، مالزی، عراق و یمن هم در این دوره حضور داشتند و ایران در گروه دوم با یمن جنوبی و عراق به رقابت پرداخت.

ایران در دیدار نخست 2 بر صفر عراق را شکست داد. ناصر نورائی و حسن روشن گلزنان ایران در این دیدار بودند. در دیدار دوم هم تیم کشورمان با نتیجه 8 بر صفر یمن جنوبی را در هم کوبید. برای تیم ایران غلامحسین مظلومی 3 گل، ناصر نورائی و علیرضا عزیزی، هرکدام 2 گل و علیرضا خورشیدی یک گل به ثمر رساندند. عراق هم با یک گل یمن را شکست داد تا به عنوان تیم دوم گروه دوم، همراه تیم کشورمان راهی دور نیمه نهایی شود.

کویت و چین هم به عنوان تیم های اول و دوم گروه نخست راهی دور بعدی شدند. دیدار تیم های ایران و چین در این مرحله با حساب بدون گل مساوی تمام شد اما خورشیدی و روشن دقایق 100 و 119 برای تیم کشورمان گلزنی کردند تا ایران در فینال به مصاف کویتی برود که عراق را 3 بر 2 شکست داده بود. علی پروین دقیقه 71 تک گل ایران را در دیدار نهایی مقابل آبی پوشان کویت به ثمر رساند تا با کسب سومین قهرمای پیاپی، تماشاگران ایرانی شبی فراموش نشدنی را در ورزشگاه آزادی تجربه کنند. در پایان ششمین دوره رقابت های جام ملت های آسیا غلامحسین مظلومی و ناصر نورائی از ایران، درکنار فتحی کامل از کویت با به ثمر رساندن 3 گل، مشترکاً آقا گل شدند.

جام پنجم(1972)

7 تا 19 مه 1972 زمان برگزاری پنجمین دوره جام ملت های آسیا در بانکوک تایلند و استادیوم ملی این شهر بود. این رقابت ها با حضور 6 تیم ایران، کره جنوبی، عراق، تایلند، کامبوج و کویت برگزار شد. در دوره پنجم برای نخستین بار این رقابت ها در 2 گروه 3 تیمی برگزار شد و ایران در گروه نخست با تایلند و عراق همگروه شد. درخشش حسین کلانی و هتریک این بازیکن سبب شد ایران در نخستین دیدارش را با حساب 3 بر صفر عراق را شکست بدهد. تایلند حریف دوم ایران بود که دیدار نخستش را با تساوی یک بر یک مقابل عراق پشت سر گذاشته بود. تیم ایران در این دیدار بیشتر نفرات نیمکت نشین را به میدان فرستاده بود و در حالی که تا دقیقه 80 بازی را 2 بر صفر به حریف واگذار کرده بود، با سه گل علی جباری در کمتر از 8 دقیقه، تایلند را هم 3 بر 2 شکست داد تا جباری دومین بازیکنی باشد که در این جام برای ایران هتریک می کند.

درگروه دوم هم کره جنوبی با 2 امتیاز و تفاضل گل بهتر نسبت به کامبوج صدرنشین شد، تا حریف تایلند در نیمه نهایی شود. تیم کشورمان در نیمه نهایی با حساب 2 بر یک و با گل های صفر ایرانپاک و پرویز قلیچ خانی کامبوج را شکست داد تا فینال را برابر کره جنوبی برگزار کند که تایلند را با ضربات پنالتی از پیش رو برداشته بود. در دیدار فینال تیم ایران با گل دقیقه 48 علی جباری از کره پیش افتاد اما پارک لی چون دقیقه 65 بازی را به تساوی کشاند تا قهرمان پنجمین دوره جام ملت های آسیا در 90 دقیقه قانونی مشخص نشود. گل دقیقه 108 حسین کلانی باعث شد ایران ضمن تکرار قهرمانی به رکورد کره جنوبی هم برسد. در پایان این رقابت ها حسین کلانی با 5 گل، به عنوان بهترین گلزن جام ملت های آسیا شناخته شد.

جام چهارم(1968)

سال 1968 تیم ملی فوتبال کشورمان در نخستین حضور آسیایی اش به عنوان میزبان مسابقات جام ملت های آسیا شناخته شد. غیر از تیم کشورمان، برمه، چین، هنگ کنگ و رژیم غاصب صهیونیستی دیگر تیم های حاضر در چهارمین جام ملت های قاره زرد را تشکیل می دادند. ایران در گام نخست با گل های همایون بهزادی و علی جباری، هنگ کنگ را 2 بر صفر شکست داد. تیم کشورمان در دیدار دوم هم 4 بر صفر چین را شکست داد. همایون بهزادی، حسین کلانی، اکبر افتخاری و غلامحسین فرزامی، گلزنان ایران در آن دیدار بودند. دیدار سوم تیم ملی ایران برابر برمه که از تیم های قدرتمند وقت آسیا به حساب می آمد برگزار شد. تیم کشورمان این بازی را هم با حساب 3گل برد و کلانی، افتخاری و بهزادی مجدداً برای این تیم گلزنی کرند. ایران در دیدار چهارم و در حالی که یک بر صفر از رژیم اشغالگر قدس عقب بود، با گل های بهزادی و پرویز قلیچ خوانی ورزشگاه امجدیه را منفجر کرد و با اقتدار نخستین قهرمانی اش را جشن گرفت. پس از ایران، تیم برمه با کسب 2 پیروزی، یک تساوی و یک شکست و با 5 امتیاز، عنوان نایب قهرمانی را به دست آورد. همایون بهزادی با زدن یک گل در هر بازی و در مجموع با 4 گل زده، عنوان آقای گلی چهارمین دوره جام ملت های آسیا را به دست آورد. این رقابت ها از نهم تا نوزدهم مه 1968 در ورزشگاه شهید شیرودی (امجدیه) تهران برگزار شد.

جام سوم(1964)

جام سوم در سال ۱۹۶۴ در اسرائیل برگزار شد. این دوره جزو کم رمق ترین دوره های جام بود.

اسرائیل قهرمان شد و ایران هم در این دوره غایب بوده است.

جام دوم(1960)

کره جنوبی برای دفاع از عنوان قهرمانی اش، میزبانی دومین دوره جام ملت های آسیا را به دست آورد. این مسابقات هم با حضور 4 تیم از 14 تا 23 اکتبر 1360 دراستادیوم هیوچنگ سئول برگزار شد. در این جام تیم جمهوری خلق چین جانشین هنگ کنگ شده بود اما در نهایت کره جنوبی موفق شد قهرمانی اش را تکرار کند. کره ای ها این بار در دیدار نخست به ویتنانم 5 گل زدند و در این بازی با حساب 5 بر یک به پیروزی رسیدند. آن ها در دیدار دوم با حساب 3 بر صفر و با درخشش چو یون اوک، رژیم اشغالگر قدس را از پیش رو برداشتند. کره جنوبی در دیدار سوم هم با تک گل مون جونگ سیک چین را شکست داد تا مقتدرانه دومین جام قهرمانی قاره پهناور را هم به دست آورد.

چو یون اوک در پایان این رقابت ها با 4 گل زده، عنوان آقای گلی آسیا را از آن خود کرد. تیم های رژیم صهیونیستی، چین و ویتنام هم به ترتیب با چهار، دو و بدون امتیاز در جایگاه های دوم تا چهارم ایستادند. نوار موفقیت های کره جنوبی در سومین دوره جام ملت های آسیا پاره شد. در این رقابت ها تیم نایب قهرمان دو دوره گذشته که میزبان جام سوم به حساب می آمد، مقام نخست را به دست آورد و کره جنوبی با یک پیروزی و 2 شکست، پس از هندوستان و بالاتر از هنگ کنگ در رتبه سوم ایستاد.

جام یکم(1956)

سال 1956 و 4 سال پیش از برگزاری نخستین دوره جام ملت های اروپا، هنگ کنگ میزبان جام یکم ملت های آسیا بود. این رقابت ها با حضور تیم های کره جنوبی، هنگ کنگ، ویتنام (جنوبی) و رژیم اشغالگر قدس و به صورت دوره ای از یکم تا پانزدهم سپتامبر آن سال برگزار شد. کره ای ها در پایان این جام با 2 پیروزی و یک تساوی و کسب 5 امتیاز (برای تیم برنده 2 امتیاز منظور می شد) قهرمان شد. این تیم در دیدار نخست برابر میزبان به تساوی 2 بر 2 رسید و دومین دیدارش را مقابل رژیم اشغالگر قدس با برتری 2 بر یک به پایان رساند. کره جنوبی در دیدار پایانی اش با حساب 5 بر 3 ویتنام را شکست داد تا نخستین فاتح جام ملت های آسیا لقب بگیرد. استادیوم دولت در هنگ کنگ، نخستین ورزشگاه میزبان جام ملت های آسیا بود. وو سانگ وون هم با 3 گل، به عنوان بهترین گلزن تیم قهرمان آسیا شناخته شد. در نخستین دوره جام ملت های آسیا رژیم صهیونیستی به مقام دوم رسید و هنگ کنگ و ویتنام هم سوم و چهارم شدند.

منبع: متافوتبال