روستای هنزا, تکه ای از بهشت در استان کرمان

اسم کرمان که می آید تنها رنگی که جلوی چشممان می آید رنگ خاک است و سنگ اینجا اما, جایی در جنوب شهر کرمان, در ارتفاع ۳۶۰۰ متری از سطح دریا,حتی در تابستان هم خنک است تا چشم کار می کند سبزی چمن می بینم و چشمه های جوشان

اسم کرمان که می آید یاد گرما می افتیم، یاد کویر و بم و خرما. اسم کرمان که می آید تنها رنگی که جلوی چشممان می آید رنگ خاک است و سنگ. اینجا اما، جایی در جنوب شهر کرمان، در ارتفاع ۳۶۰۰ متری از سطح دریا، حتی در تابستان هم خنک است. تا چشم کار می کند سبزی چمن می بینم و چشمه های جوشان!

برای رسیدن به این بهشت با قطار شب به کرمان رسیده و از آنجا مسیر ماهان را پیش گرفته ام. ماهان همان شهر کوچک نزدیک کرمان است که هم باغ شازده اش معروف است و هم مزار شاه نعمت ا...، ولی اش.

مسیر ماهان را به سمت جنوب ادامه می دهم. سمت راستم کوه جوپار است و سمت چپ کوه پلوار. دو سه ساعتی راه در پیش دارم تا برسم به منطقه ای به اسم درِ بهشت و ذخیره گاه جنگلی ارس؛ جایی بین شهرستان جیرفت و شهرستان بافت. این منطقه در فاصله کمی از کویر، میزبان درختان ارس است که از خانواده سوزنی برگ ها و نوعی سرو وحشی است؛ ذخیره گاه گلوچار. جاده توی کوه پیچ می خورد و چشم از دیدن تنوع پوشش گیاهی مناظر اطراف سیر نمی شود.

به این منطقه «جاده چالوس کویر» هم می گویند. هر چند که من با این نامگذاری ها موافق نیستم و دوست دارم نام هر منطقه ای هویت خودش را داشته باشد. کمی جلوتر از درِ بهشت، جاده را به سمت راست می پیچیم و به هنزا می رسیم؛ روستایی در دل کوه.

پابه پای عشایر رنگارنگ

اینجا آخرین جایی است که می توان آب و مواد غذایی تهیه کرد و بعد با ماشین های شاسی بلند به دل جاده خاکی و سنگلاخ زد تا خود آن بهشت. سرِ راه به خانواده های عشایری برمی خوریم که وسایل را بار وانت کرده اند تا راهی همان بهشت شوند و تابستان را در این ییلاق خنک سپری کنند. امسال هوا به قدری سرد بوده که عشایر جنوب کرمان دیرتر کوچ بهاره را که حالا کوچ تابستانه است شروع کنند.

به سراغ من اگر می آیید، نرم و آهسته بیایید...

جاده کم کم از درختان خالی می شود و درست جایی که دشت وسیعی از چمن تنک و تازه شروع می شود ماشین ها را نگه می داریم تا بقیه مسیر را پیاده برویم. راستش سبزی اینجا آنقدر تازه و سرحال و سالم است که آدم حیفش می آید با رد لاستیک ماشین خرابش کند. آهسته قدم برمی دارم، به قدری آهسته که حواسم به گل ها و خار های کوچک و ظریفی باشد که گوشه گوشه چمنزار روییده اند. سعی می کنم با همسفرهایم در یک مسیر پیش بروم و بیشتر از یک خط ردپای انسانی به جا نگذاریم.

آهسته قدم برمی دارم، آنقدر که صدای قل قل جوشیدن چشمه ها از دل زمین را بشنوم. هر جا قدم می گذارم چشمه ای می جوشد و رودی جاری می شود. آبی به زلالی دل های همان عشایری که آن بالادست سیاه چادر برپا کرده اند.

همراه با موسیقی گوشنواز طبیعت

اینجا در تخت سرتشتک تنها صدایی که می شنوی صدای قل قل چشمه هاست و پارس سگ خانواده عشایر و بع بع گوسفندان که از چرا بازمی گردند. زمین آنقدر انرژی دارد که رعشه بر تمام بدن می اندازد. اینجا هنوز به سرنوشت دیگر مناطق بکر و زیبای کشورمان تبدیل نشده. هنوز رد لاستیک ماشین های آفرود تن چمن را زخمی نکرده و هنوز صدای بلند موسیقی و خنده های ناهنجار گوش آسمان را کر نکرده! اینجا مردم هنوز آیین آهسته قدم برداشتن را بلد هستند و هنوز زبان گل و خار و آب و چمن را می شناسند!

«بزقورمه» و «قاتق بنه» در اقامتگاه روستایی

خورشید که پایین می رود به سمت ماشین ها برمی گردیم تا شب را در تنها اقامتگاه روستایی منطقه سپری کنیم.

یکی از جاذبه های استان کرمان برای من غذایی به نام «بزقورمه» است؛ غذایی که تویش نه گوشت بز می ریزند و نه ربطی به قورمه و قورمه سبزی دارد! ترکیبی از گوشت گوسفند و سیب زمینی و نخود و کشک. یک ترکیب خوشمزه که معروف ترین غذای استان کرمان هم هست.

توی این سفر، اما یاد گرفتم که همین غذا هم در مناطق مختلف استان با روش های متنوعی پخته و ارائه می شود. شام، بزقورمه هنزا منتظرمان است! ظهر هم در روستای گلو گازر که آن پایین دست و نزدیک های در بهشت بود «قاتق بنه» خوردیم.

قاتق بنه از بنه درست می شود که همان پسته کوهی است و در مناطق کوهستانی ایران به ویژه زاگرس و حالا اینجا در کرمان به وفور یافت می شود و طبع گرم آن مناسب فصول سرد سال است، که اینجا در هنزا و رابر (شهرستان دیگری نزدیک همین منطقه) تا اواخر بهار کش می آید.

حالا بریم چشمه عروس

صبح زود کوله ها را می بندیم تا با ماشین های شاسی بلند به هنزا برگردیم و از آنجا راهی رابر شویم. شهری در غرب منطقه هنزا و نزدیک تر به بافت؛ جایی که اقامتگاه بومگردی قابل قبولی دارد و از همه بهتر، آن بالادستش چشمه عروس دارد. چشمه عروس یک منطقه جنگلی پر از رودخانه و چشمه و سرسبزی است که نام را از رودی به همین نام وام دارد. کافی است تنها چند کیلومتر از رابر دور شویم تا به این منطقه زیبا در دامنه کوه «لاله زار» برسیم. لاله زار یکی دیگر از کوه های بالای ۴۰۰۰ متری استان کرمان است که بار ها در سفرهایم به شهر کرمان از دور، قله پوشیده از برفش را دیده بودم و هرگز فکر نمی کردم آن طرف آن دامنه های خشک و خالی، چنین مناظر سبز و خنکی منتظرم باشد.

البته که راستش را بخواهید بعد از دیدار با تخت سرتشتک هیچ جای دیگری به چشمم نمی آید و دلم را نمی برد، اما چشمه عروس هم به جای خودش زیبایی های فوق العاده ای دارد که البته اگر آن همه زباله رها شده در جنگل نبود، زیبایی اش بیشتر هم به چشم می آمد.

مسیر جنگلی را که طی می کنم، کیسه ای به دست می گیرم و هر جا لیوان یک بار مصرفی، بطری آبی یا ظرف خوراکی می بینم که تن جنگل را کثیف کرده در کیسه می اندازم. از درختان چنار ششصد هفتصد ساله ای که سر راه می بینم عذرخواهی می کنم بابت این رفتار زشت مردمانم که حرمت جنگل را نگه نمی دارند. کاش همان قدر که به نظافت خانه خودمان اهمیت می دهیم به نظافت خانه درختان که جنگل باشد هم بها می دادیم!