هویت یکسان زن و مرد

دیدگاه اسلام به زن, دیدگاهی بسیار متعادل و نیکوست از نظر اسلام زن و مرد هویت یکسان داشته و از موهبت های الهی به یک میزان برخوردارند

دیدگاه اسلام به زن، دیدگاهی بسیار متعادل و نیکوست. از نظر اسلام زن و مرد هویت یکسان داشته و از موهبت های الهی به یک میزان برخوردارند. این دو مایه عفت و آرامش یکدیگرند، اما تفاوت های انکار ناپذیری نیز بین این دو وجود دارد.

به جرأت می توان گفت اسلام تنها دینی است که شخصیت و حقوق زن را در ابعاد گوناگون و با توجه به توانمندی ها و وظایفی که دارد، منظور کرده است. از دیدگاه قرآن سرشت زن و مرد یکسان بوده و این دو دارای هویتی یکسانند: « یا أَیُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَهٍٔ وَ خَلَقَ مِنْها زوج ها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً کَثیرًا وَ نِساءً»؛ « ای مردم! از (مخالفت) پروردگارتان بپرهیزید! همان کسی که همه شما را از یک انسان آفرید؛ و همسر او را (نیز) از جنس او خلق کرد و از آن دو، مردان و زنان فراوانی (در روی زمین) منتشر ساخت».(نساء: ۱) هم چنین در آیه دیگری فرموده است: «هُوَ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَهٍٔ وَ جَعَلَ مِنْها زوج ها لِیَسْکُنَ إِلَیْها»؛ « او خدایی است که (همه) شما را از یک فرد آفرید و همسرش را نیز از جنس او قرار داد، تا در کنار او بیاساید».(اعراف: ۱۸۹)

● برخورداری از مواهب یکسان

قرآن کریم بعضی از موهبت های الهی را صرف نظر از جنسیت، به انسان نسبت داده است: « لَقَدْ خَلَقْنَا اْلإِنْسانَ فی أَحْسَنِ تَقْویم»؛ « که ما انسان را در بهترین صورت و نظام آفریدیم».(تین: ۴) در آیه دیگری فرموده است: « فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنیفًا فِطْرَتَ اللّهِ الَّتی فَطَرَ النّاسَ عَلَیْها لا تَبْدیلَ لِخَلْقِ اللّهِ ذلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النّاسِ لا یَعْلَمُونَ»؛ « پس روی خود را متوجه آیین خالص پروردگار کن! این فطرتی است که خداوند، انسان ها را بر آن آفریده؛ دگرگونی در آفرینش الهی نیست؛ این است آیین استوار؛ ولی اکثر مردم نمی دانند».(روم: ۳۰)

قرآن در کسب مدارج معنوی و تحصیل تقوا نیز فرقی بین زن و مرد قائل نشده است: ای مردم! ما شما را از یک مرد و زن آفریدیم و شما را تیره ها و قبیله ها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید؛ (این ها ملاک امتیاز نیست،) گرامی ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست؛ خداوند دانا و آگاه است

امکاناتی را که خداوند خلق کرده است، بدون در نظر گرفتن جنسیت است: « الَّذی جَعَلَ لَکُمُ اْلأَرْضَ فِراشًا وَ السَّماءَ بِناءً وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقًا لَکُمْ فَلا تَجْعَلُوا لِلّهِ أَنْدادًا وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ»؛ « آن کس که زمین را بستر شما و آسمان [= جو زمین] را همچون سقفی بالای سر شما قرار داد و از آسمان آبی فرو فرستاد و به وسیله آن، میوه ها را پرورش داد تا روزی شما باشد. بنابراین، برای خدا همتایانی قرار ندهید، در حالی که می دانید (هیچ یک از آن ها، نه شما را آفریده اند و نه شما را روزی می دهند)».(بقره: ۲۲)

آیاتی نیز که هدف آفرینش را بیان می کنند، بدون در نظر گرفتن جنسیت هم مرد و هم زن را در بر گرفته اند: « مَنْ عَمِلَ صالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثی وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیاهًٔ طَیِّبَهًٔ وَ لَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما کانُوا یَعْمَلُونَ»؛ « هر کس کار شایسته ای انجام دهد، خواه مرد باشد یا زن، در حالی که مؤمن است، او را به حیاتی پاک زنده می داریم و پاداش آن ها را به بهترین اعمالی که انجام می دادند، خواهیم داد».(نحل: ۹۷)

در بحث علم و دانش نیز خداوند میان زن و مرد هیچ تفاوتی قائل نشده و اهل علم را ستوده است: « یرْفَعِ اللّهُ الَّذینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ»؛ « و کسانی را که به آنان علم داده شده، درجات عظیمی می بخشد».(۷مجادله:۱۱)

وقتی هم که از ارسال انبیاء و هدف آنان که همان تزکیه و اعلیم انسان هاست، سخن می گوید؛ باز فرقی میان این دو قائل نشده و هر دو را مورد نظر قرار می دهد: « کَما أَرْسَلْنا فیکُمْ رَسُولاً مِنْکُمْ یَتْلُوا عَلَیْکُمْ آیاتِنا وَ یُزَکِّیکُمْ وَ یُعَلِّمُکُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَٔ وَ یُعَلِّمُکُمْ ما لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ»؛ « همان گونه (که با تغییر قبله، نعمت خود را بر شما کامل کردیم،) رسولی از خودتان در میان شما فرستادیم؛ تا آیات ما را بر شما بخواند و شما را پاک کند و به شما، کتاب و حکمت بیاموزد و آنچه را نمی دانستید، به شما یاد دهد».(بقره: ۱۵۱)

قرآن حتی جنس زن و مرد را نیز یکسان می داند: وَ اللّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجًا وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَزْواجِکُمْ بَنینَ وَ حَفَدَهًٔ وَ رَزَقَکُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ»؛ « خداوند برای شما از جنس خودتان همسرانی قرار داد و از همسرانتان برای شما فرزندان و نوه هایی به وجود آورد و از پاکیزه ها به شما روزی داد

قرآن در کسب مدارج معنوی و تحصیل تقوا نیز فرقی بین زن و مرد قائل نشده است: « یا أَیُّهَا النّاسُ إِنّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ أُنْثی وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوبًا وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللّهِ أَتْقاکُمْ إِنَّ اللّهَ عَلیمٌ خَبیرٌ»؛ « ای مردم! ما شما را از یک مرد و زن آفریدیم و شما را تیره ها و قبیله ها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید؛ (این ها ملاک امتیاز نیست،) گرامی ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست؛ خداوند دانا و آگاه است».(حجرات: ۱۳)

خداوند خلقت زن و مرد را برای تکمیل دیگری قرار داده است: « هُنَّ لِباسٌ لَکُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ»؛ « آن ها لباس شما هستند و شما لباس آن ها (هر دو زینت هم و سبب حفظ یکدیگرید)».(بقره: ۱۸۷) قرآن حتی جنس زن و مرد را نیز یکسان می داند: « وَ اللّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجًا وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَزْواجِکُمْ بَنینَ وَ حَفَدَهًٔ وَ رَزَقَکُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ» ؛ « خداوند برای شما از جنس خودتان همسرانی قرار داد و از همسرانتان برای شما فرزندان و نوه هایی به وجود آورد و از پاکیزه ها به شما روزی داد».(نحل: ۷۲)

زهرا رضاییان