دستنامه برنامه درسی دانشگاهی

تعلیم و تربیت یکی از عرصه هایی است که همیشه جولانگاه متفکران و اندیشه ورزان بوده است وبه عنوان محور فعالیت های تربیتی, عرصه شدیدترین مشاجرات ونخستین تجلی گاه است, چرا که اهداف, محتوا, ارزشیابی, اجرادر برنامه های گنجانده می شوند

مقدمه

تعلیم و تربیت یکی از عرصه هایی است که همیشه جولانگاه متفکران و اندیشه ورزان بوده است وبه عنوان محور فعالیت های تربیتی، عرصه شدیدترین مشاجرات ونخستین تجلی گاه است، چرا که اهداف، محتوا، ارزشیابی، اجرادر برنامه های گنجانده می شوند.شاید امروزه یکی از بزرگترین معضلات نظام تربیتی عصر حاضر عدم توجه به بحث ناهمسان ی وتفاوتها باشد. بنابراین اعمال آموزش تربیتی در ابعادها ی مختلف مستلز م فضا ی تعلیم و تربیت دموکراتیک می باشد و فضای دموکراتیک فضایی است که در آن تفاوت ها و ناهمسانی ها مقدم به همسانی و شباهتهاست و به تفاوت های دانش آموزان به دیده یک امر مثبت نگر یسته شود درآموزش عالی دیدگاه های ژیل دلوزفیلسوف پساساختارگرایی در باب ریزوم وفضای ریزوماتیک، می تواند برنامه درسی آموزش عالی را در فضای جدیدی و هموارقرار دهد و افق هها ی جدیدی را برا ی نظام آموزشی بگشاید. با توجه به موضوعاتی که مطرح شد،مسئله ی اساسی کتاب حاضر دستنامه برنامه درسی دانشگاهی مبتنی بر رویکرد ریزوم در آموزش عالیاست.

بدون شک تدوین یک برنامه درسی تربیت ریزومی که متاسفانه در کشور ما چندان مورد توجه قرارنمی گیرد, نیاز به فضای فعال دارد تا چیستی و چگونگی آن با دقت و ظرافت بیشتری مشخص گردد. امروزه اهمیت اندیشه های دلوز درحوزه طراحی برنامه ریزی درسی دانشگاهی، تعلیم و تربیت وفرایند یاددهی - یادگیری به چند دلیل از اهمیت زیادی برخوردار است : نخست آنکه بکارگیری اندیشه های دلوز می توان روش کاملاًمتفاوتی رادر برنامه ریزی درسی دانشگاهی پیش گرفت.

دوم آن که فرایند یاددهی - یادگیری را از بن بستی که گریبانگیرش است، رهانید و افق های گسترده ای را فراروی برنامه درسی در آموزش عالی گشود. سوم مفاهیم کثرت، تفاوت، شدن، پویایی،میل، درون بودگی و... دلوز را می توان به عنوان جهت گیری در نظام آموزشی عالی به کار بست.باتوجه به اینکه فضای هموار دلوز در برنامه درسی مقوله جدیدی است، بسیاری از جنبه های این رویکرد را دربرنامه درسی آموزش عالی و حتی در مدارس قرار داد. ریزوم در زیست شناسی به ریشه های فرعی گیاه گفته می شود. ریزوم ها در فاصله های اصلی ریشه گیاه می رویند و برخلاف ریشه اصلی که در جهت خاصی سیر می کنند، ریزوم ها در جهات گوناگون حرکت می کنند، ژیل دلوز، فیلسوف قرن بیستم ازاین گیا ه،تفاوت شدن وکثرت را نشان می دهد. در این کتاب سعی شده است ارتباط ریزوم با برنامه درسی به ویژه در آموزش عالی لحاظ شود. بر این اساس اهداف آموزشی ژیل دلوز، با استفاده از مفهوم ریزوم که شامل مؤلفه های )پیوند و ناهمگونی، چندگانگی،قلمروزدایی و نقشه کشی( را می توان موجد خلاقیت در فرایند یاددهی-یادگیری، ارتباط کلاس درس باواقعیت های زیسته دانست و با استعاره ریزوم به تنوع و انعطاف پذیری در برنامه درسی پرداخت و همچنین ریزوم ژیل دلوز کمک می کند تادانشجویان و اساتید،معلمان و دانش آموزان بتوانند تفکر خلاق، انتقادی و مراقبتی را در عناصربرنامه درسی قرار دهند و افق های جدیدی را برای نظام آموزشی عالی بگشایند و در کلاس های درس توجه به صداهای حذف شده جایگزین استدلال های خطی گردد و چگونگی یادگیری جایگزین محتوای یادگیری شود.

در این کتاب در قالب یازده فصل سعی شده است به تمام نکات یادگیری ریزوم در آموزش عالی پرداخته شود. و آموزش ریزومی از بعد اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، تربیتی، مورد کندوکاو قرار گیرد وهمچنین دیدگاه های متخصصان برنامه درسی در این زمینه مورد بررسی قرار گرفت.

بیگدلی

فهرست مطالب

فصل اول:گسترهٔ آموزش عالی و عوامل و ساختارهای برنامه درسی دانشگاهی

فلسفه آموزش عالی و تغییر چهرۀ محیط دانشگاهی

ااهداف، تحولات و موقعیت

پایان ایدۀ آموزش عالی؟

امور عملی

درگیرکردن دانشگاه ها

چشم اندازها

بازیابیِ دانشگاه

نقش و جایگاه آموزش عالی در توسعه

رسالت و اهداف آموزش عالی

فصل دوم:گسترهٔ برنامه درسی

مفهوم و تعریف برنامه درسی

معنی لغوی برنامه درسی

برنامه درسی به عنوان میدان مسابقه

برنامه درسی به مثابه دویدن در مسابقه

مفهوم برنامه درسی از دیدگاههای مختلف

برنامه درسی های هم سو با برنامه درسی ریزوم

عناصر پنهان در برنامه درسی

برنامه درسی پوچ ..........................................................................................................................................

برنامه درسی مبتنی بر رویکرد ریزوماتیک نوعی برنامه ریزی پنهان و پوچ

فصل سوم:برنامه درسی دانشگاهی در دورهٔ آموزش عالی

. برنامه درسی دانشگاهی به عنوان یک طرح علمی

برنامه درسی دانشگاهی به عنوان یک نظام

. برنامه درسی دانشگاهی به عنوان تجربه

برنامه درسی دانشگاهی شدن از دیدگاه بارنت

رویکردهای برنامه ریزی درسی دانشگاهی درآموزش عالی

2. رویکرد غیرابزاری یا رویکرد فردگرایانه

2. رویکرد ابزاری یا رویکرد جمع گرایانه

0. رویکرد تلفیقی

فصل چهارم:مفاهیم ریزوم و پارادایم های آن

ریزوم

تاریخچه ریزوم

2. اصل پیوند و ناهمگونی

2. اصل چندگانگی

0. اصل اعمال گسست نادلالت گر

4. اصول نقشه برداری و نقشه برگردانی نقشه برگردانی

فصل پنجم:رابطه خلاقیت و ریزوم در برنامه درسی دانشگاهی)آموزش عالی(

اهمیت و ضرورت موضوع خلاقیت به سبک ریزوم

رابطه خلاقیت و ریزوم

رابطه پیوند و ناهمگونی )فرهنگها( و خلاقیت

پیوند و ناهمگونی و خلاقیت

چندگانگی و خلاقیت

گسست نادلالت گر و خلاقیت

نقشه برداری و نقشه نقشهبرگردانی و خلاقیت

بحث و نتیجه نتیجه گیری

فصل ششم:تعاریف برنامه درسی دانشگاهی مبتنی بر ریزوم

برنامه درسی ریزومی

برنامه درسی به عنوان خلاقیت و نوآوری )خطوط پرواز(

برنامه درسی به عنوان فرامتن.

برنامه درسی مولکولی

برنامه های درسی شدن ریزوم و کاربردهای آموزشی.

نتیجه گیری

فصل هفتم:نظریه های جدید برنامه درسی هم سو با با برنامه درسی مبتنی بر ریزوم

نظریه های جدید برنامه درسی هم سو با با برنامه درسی مبتنی بر ریزوم

مازلو

دلالت های دیدگاه مازلو پیرامون برنامه درسی مبتنی بر رویکرد ریزوم

راجرز

دلالت دیدگاه راجرز پیرامون برنامه درسی مبتنی بر ریزوم

دیدگاه رشدگرا

برنامههای درسی رشدگرا

- آرمانهای تربیتی.

- تلقی نسبت به فرایند یادگیری

- تلقی نسبت به فرایند آموزش

دلالت هادلالت های دیدگاه رشدگرا پیرامون برنامه درسی مبتنی بر ریزوم.

دیدگاه انسان گرایانه

برنامههای درسی انسان گرایانه

نظریه هنری و زیباشناختی در برنامه درسی

نظریه پدیدارشناختی در برنامه درسی

نظریه خود شرححالنویسی در برنامه درسی

دلالت هادلالت های نظریه خود شرح حالنویسی پیرامون ریزوم

نظریه تربیت شهروندی

دلالت هادلالت های برنامه درسی تربیت شهروندی پیرامون ریزوم

نظریه مهارت های زندگی در برنامه درسی

فصل هشتم:یادگیری خدماتی و ریزوم

مقدمه

نظریهٔ یادگیری خدماتی

روش های تجربی

منابع داده ها

یافته ها

هدف 2 : پیوند نظریه با تجربه و اندیشه با عمل

اهمیت تئوریکی که به چارچوب بندی داده می شود در اینجا مشهود می شود

هدف 2: قادر ساختن دانشجویان به کمک به دیگران و ایجاد روابط نزدیکتر با آنها

هدف 0: فن تدریس و یادگیری انتقادی

بحث نهایی نتیجه گیری

فصل نهم: به سوی مدل مولکولی برنامه ریزی درسی دانشگاهی در نظام آموزش عالی ایران

مقدمه

الف( هدف های تربیتی مدل مولکولی ریزوماتیک

ب( اهمیت دانشجو در فرایند یادگیری

کلاس ریزومی

تلقی نسبت به نقش معلم

تلقی به فضای یادگیری

مفاهیم فضا

فضاهای خلاق

فضاهای رسمی

فضاهای پنهان.

فضای میان یادگیرنده و یاددهنده.

فضاهای یادگیری اجتماعی

فضاهای یادگیری ساکت

فضاهای نگارشی

فضاهای دیالوگی )یا محاوره ای(

فضاهای یادگیری تأملی

فضاهای یادگیری دیجیتال

فضاهای یادگیری به عنوان فضاهای فرهنگی هموار و ناهموار.

فضاهای یادگیری ناهموار

فضاهای یادگیری هموار

فضاهای یادگیری هموار به عنوان پداگوژی )باورها و نگرش ها(

پداگوژی چیست؟

تلقی نسبت به روش های تدریس

تدریس و یادگیری تعاملی و مشارکت

روش تدریس ساخت شکنی )فولدینگ(

روش تدریس ایفای نقش

سه چالش و تقابل روش های تدریس ریزوم و روش درختی )سنتی(

ارزشیابی

بحث و نتیجه گیری

فصل دهم: کارتجربی محقق حاصل از فضای ریزوم

مقدمه

فصل یازدهم:تبیین معرفت شناسی ژیل دلوز و علامه طباطبایی از دید اسلامی و نقد چالش

های رویکرد ریزوماتیک

مقدمه

معرفت شناسی معرفت شناسی ریزوماتیک ژیل دلوز

مولفه های مفاهیم اصلی معرفت شناسی معرفت شناسی ریزوماتیک ژیل دلوز

مولفه های د( . معرفت شناسی معرفت شناسی علامه طباطبایی

0. ابزارهای کسب معرفت

اقسام و مراتب علم

نقد و بررسی معرفت شناسی ریزوماتیک ژیل دلوز بر مبنای نظریات علامه طباطبایی

بحث و نتیجه گیری

منابع و مآخذ

الف- منابع فارسی

ب-منابع انگلیسی