آیا رژیم غذایی مختص دفع سموم بدن واقعا موثر است

ممکن است شما هم مطالب مختلفی در مورد رژیم غذایی مختص دفع سموم بدن خوانده یا شنیده باشید اما آیا مؤثر بودن این رژیم های غذایی از نظر علمی ثابت شده است

بسیاری از افراد غذاها و نوشیدنی های ناسالم و مضر را بی پروا مصرف می کنند؛ اما در هر زمانی می توان با پرهیز از این رژیم غذایی ناسالم باز هم سلامتی را حفظ و حتی آن را تقویت کرد. از بین بردن سموم و مواد ناسالم بدن که در اثر استفاده از مواد غذایی مضر در بدن ایجاد شده اند، اولین قدم برای بازگشت به بدن سالم است.

روش های زیادی برای دفع سموم بدن وجود دارد که از میان آن ها می توان به ماساژ بدن با تمرکز روی سیستم لنفاوی (سیستمی که آب میان بافت ها را جذب می کند و باعث می شود سموم، مواد زائد و دیگر مواد ناسالم از بدن خارج شود)، مصرف چای های گیاهی و روزه داری اشاره کرد. اگر چنین رویه ای را دنبال کنید، نتایج مثبت آن مثل شفاف و درخشان شدن پوست، کاهش وزن و کاهش حالت خمودگی و بی حوصلگی را شاهد خواهید بود؛ اما آیا از نظر عملی نیز شواهدی دال بر نتیجه بخش بودن رژیم غذایی مختص سم زدایی بدن وجود دارد؟

کلمه ی سم زدایی در زمینه های مختلف معانی گوناگونی دارد؛ مثلا در حوزه ی پزشکی به فعالیت هایی گفته می شود که برای ترک اعتیاد افراد معتاد به مواد مخدر یا نوشیدنی های الکی و پاک کردن آن ها صورت می پذیرد؛ اما در زمینه ی سلامت بدن منظور از سم زدایی، به طور کلی خارج کردن مواد مضر از بدن است.

زندگی مدرن باعث شده است ترکیبی از مواد طبیعی و ترکیبات ساختگی وارد بدن ما شود که برخی از آن ها مضر است. اما شواهد علمی مؤثر بودن رژیم های غذایی دفع سموم بدن را تا چه حد تأیید کرده اند.

زمانی که فردی استفاده از نوشیدنی های مضر مانند مشروبات الکلی را متوقف و رژیم غذایی سالمی را انتخاب می کند، فرایند خروج سموم از بدن آغاز می شود؛ اما این فرایند ادامه دار است و تنها به زمان مصرف آب سبزیجات خام محدود نمی شود. بدن ما سیستم هوشمندی دارد که مواد مضر را پیوسته و هر روز از بدن خارج می کند؛ زیرا اگر این چنین نباشد، قطعا سلامتی با خطر بزرگی مواجه می شود.

تمام اعضای بدن وظیفه ی خروج سموم را بر عهده دارند، مثلا در دستگاه تنفسی انسان موهایی وجود دارد که ذرات مضر به وسیله ی آن ها جذب ماده مخاطی می شود و زمانی که فرد عطسه می کند، این ذرات از بدن خارج می شود؛ حتی پوست انسان هم به عنوان مانعی برای ورود مواد مضر به بدن عمل می کند.

در روده های انسان نیز سلول های لنفاوی خاصی به نام پلاک پی یر وجود دارد که در پوشش غشای مخاطی به شکل توده های گلوله شکل درمی آیند و در دفع مواد مضر برای بدن نقش مهمی دارند. این سلول ها با شکل منحصر به فرد خود می توانند مواد مضر برای بدن را شناسایی و کنترل کنند و مانع جذب آن ها به همراه مواد غذایی مفید در جریان خون شوند. بسیاری از افراد تصور می کنند روده عضو کثیفی است؛ اما درحقیقت کار مهمی را در بدن انجام می دهند. کلیه ها هم در هر دقیقه میزانی از خون برابر با نصف فنجان را تصفیه و آن را از مواد مضری مانند اوره پاک می کنند.

پس از بیان برخی از مکانیزم های بدن دوباره این سؤال را مطرح می کنیم که آیا رژیم غذایی مختص سم زدایی بدن واقعا مؤثر است یا خیر؟ جواب این سؤال بستگی به رژیم غذایی و سبک زندگی شما دارد؛ در صورتی که مصرف نوشیدنی های مضر را متوقف کنید، نوشیدنی های حاوی کافئین یا شکر افزوده شده را نیز فقط هر چند روز یک بار و آن هم به اندازه ی مجاز مصرف کنید و مصرف غذاهای ناسالم را نیز به تدریج کاهش دهید؛ این رژیم های غذایی تا حدودی زیادی مؤثر خواهند بود.

ادزارد ارنست Edzard Ernst، استاد بازنشسته ی طب مکمل دانشگاه اکستر Exeter، در سال ۲۰۱۲ نتیجه ی پژوهش های پیشین درمورد سم زدایی بدن را مورد بررسی قرار داد و دریافت که هیچ نوع پژوهش اختصاصی درمورد این شیوه از سم زدایی بدن برای بهبود سلامت فرد وجود ندارد؛ اما پژوهش های زیادی در مورد سم زدایی افراد معتاد به مواد مخدر انجام شده است.

در سال ۲۰۱۴ نیز دو پژوهشگر اهل سیدنی مقاله ای با موضوع بررسی پژوهش های انجام شده در مورد رژیم غذایی برای سم زدایی بدن منتشر کردند؛ اما در مقاله ی آن ها هم هیچ آزمایشی در مورد رژیم های غذایی تجاری سم زدایی بدن با گروه کنترل مطرح نشده بود؛ البته این دو نفر بررسی های نه چندان مهمی در این زمینه یافته بودند که بدون ایجاد گروه کنترل انجام شده بودند.

مثلا در یکی از این بررسی ها که در سال ۲۰۰۰ انجام شده بود، تنها ۲۵ نفر طی یک دوره ۷ روزه مورد آزمایش قرار گرفتند؛ در این آزمایش پژوهشگران از افراد مورد آزمایش خواستند که رژیم غذایی سم زدایی را امتحان کنند و پس از اتمام ۷ روز نشانه هایی از تقویت سلامت بدن افراد و بهبود عملکرد کبد در افراد مشاهده شد؛ اما به دلیل اینکه تعداد افراد جامعه ی آماری این آزمایش کم بود، نمی توان آن را چندان مهمی تلقی کرد.

همچنین آزمایش های بی اهمیت دیگری درمورد خارج کردن برخی از مواد سمی خاص از بدن انجام شده است که فاقد گروه کنترل بوده اند و چند اشتباه دیگر هم داشته اند؛ بنابراین می توان نتیجه گرفت که هیچ یافته ی علمی قابل استنادی درمورد مؤثر بودن رژیم غذایی سم زدایی بدن وجود ندارد.

پس می توان گفت درمورد مؤثر بودن رژیم غذایی سم زدایی بدن فقط می توان به گفته های غیرعلمی مردم استناد کرد. اغلب مردم از رژیم های غذایی سنگینی که وزن آن ها را به شدت کاهش می دهد یا نوشیدنی هایی که وزن را کم می کند، راضی هستند و در مدت کوتاهی از آن نتیجه می گیرند؛ اما آیا این کاهش وزن در بلندمدت نیز به همین سرعت ادامه پیدا می کند؟

توصیه می شود از مصرف نوشیدنی های مضر تا حد ممکن خودداری کنید و به جای آن میوه و سبزیجات را که برای سلامتی شما نیز بسیار مفید است، در رژیم غذایی خود قرار دهید. استفاده ار روش های کوتاه مدت برای کاهش وزن و دفع سموم بدن، به اندازه ی مصرف مستمر رژیم غذایی مدیترانه ای (روغن زیتون باکیفیت، انواع غلات، میوه ، سبزیجات، ماهی، فرآورده های لبنی به خصوص پنیر و ماست و مقدار بسیار کمی گوشت) و ورزش روزانه مؤثر نیست.

اما درکل به نظر می رسد که استفاده از رژیم غذایی مخصوص سم زدایی بدن ایده ی خوبی است و می توان آن را مجازاتی برای ناپرهیزی فرد و استفاده ی زیاد از مواد غذایی ناسالم درنظر گرفت. ممکن است مقصر اصلی به خطر افتادن سلامی تان، بیشتر خود شما باشید تا مواد سمی و ناسالم بدنتان؛ اما ازسویی دیگر استفاده از مواد غذایی خاص برای ازبین بردن سموم بدن، می تواند شما را از لحاظ روانی برای ترک عادت های ناسالم و روی آوردن به سبک زندگی جدید و سالم، آماده کند؛ البته باید برنامه ی غذایی مناسبی برای آینده داشته باشید و برای بازنگشتن به عادت های قدیمی نیز چاره ای بیندیشید.

ممکن است رژیم غذایی سم زدایی بدن به عنوان رویکردی برای ترک عادت های قدیمی درنظر گرفته شود و کمتر به چشم روشی برای دفع سموم و دیگر ناخالصی های روده و سایر اعضای بدن به آن نگاه شود؛ البته همان طور که در ابتدای مطلب گفتیم، بدن همیشه سموم خود را بدون نیاز به استفاده از چای های گیاهی خاص، آب و عصاره ی مواد غذایی مختلف یا رژیم هایی غذایی خاص دفع می کند؛ اما شما هم می توانید با انجام کارهایی مثل خوردن غذاهای سالم و آب کافی، انجام ورزش روزانه و خواب کافی، در انجام آن کار به بدنتان کمک کنید.

احمدرضا فرهبد

khabarijat.ir