با آمدن بهار، ویروس کرونا هم می رود؟

آیا با آمدن بهار خطر ویروس کرونا هم می رود؟ یک ویروس شناس آلمانی از نقش دما در به عقب راندن ویروس می گوید و همچنین کروموزوم ایکس و هورمون استروژنی که زنان را در مقایسه با مردان در برابر این ویروس مقاوم تر کرده است.

چشم امید به بهار دوخته شده است که با آمدن آن و افزایش دما همه چیز بهتر شود و ویروس جدید کرونا با نام کووید ۱۹ رفتاری مانند آنفلوانزا از خود نشان دهد، همانگونه که موج ابتلا به آنفلوانزا هر ساله با گذشت زمستان فرو می نشیند. اما این امیدواری چه قدر به واقعیت نزدیک است؟ ویروس شناسانی مانند توماس پیچمان معتقدند که هنوز نمی توان گفت آیا این ویروس رفتار مشابهی، چون دیگر ویروس های شناخته شده از خود نشان می دهد یا خیر، زیرا "هنوز این ویروس را نمی شناسیم". پیچمان ویروس شناس مولکولی است و در مرکز پژوهش های عفونی تجربی و بالینی Twincore در هانوفر آلمان فعالیت می کند. او در مورد "آران ای ویروس ها" که برای نمونه ویروس "هپاتیت سی" هم از آن دسته است، تحقیق می کند. ویروس کووید ۱۹ هم جزو همین گروه است. ویروسی که برای بدن ما غریبه است پیچمان نخستین رویارویی انسان با این ویروس را نکته ویژه این ویروس می داند. او می گوید: «طبق داده هایی که از چین داریم، می توان نتیجه گرفت که این ویروس تنها یک بار از حیوان به انسان منتقل شده و از آنجا شیوع پیدا کرده است.» به زبانی ساده، برخلاف دیگر ویروس های آنفلوانزا که تقریبا همه یک زمانی در زندگی با آن ها تماس داشته اند، سیستم ایمنی ما برای شبیخون عامل بیماری کرونا آماده نبوده است. به گفته این پژوهشگر به این مسئله باید نکته مهم دیگری را افزود که باعث گسترش سریع این ویروس شده است و آن شرایط خارجی، از جمله درجه حرارت هواست. پیچمان می گوید، وضعیت مطلوب برای ویروس های تنفسی، یعنی آن دسته از ویروس هایی که در مجاری تنفسی پخش می شوند، به ویژه در دمای پایین مهیاست. او توضیح می دهد: «ویروس ها در دما های پایین ثبات بالایی دارند. همانند مواد خوراکی که در یخچال برای مدت طولانی تری قابل نگهداری هستند.» سرد و خشک بنابراین هرچه دمای هوا بیشتر باشد، شرایط برای بسیاری از ویروس ها سخت تر می شود. به گفته این پژوهشگر به دلیل ساختار ویژه ویروس کرونا که توسط یک لایه چربی احاطه شده است، این ویروس نسبت به گرما مقاوم نیست و با افزایش دما صدمه می بیند. او برای مقایسه به ویروس های دیگر مانند نوروویروس اشاره می کند که به دلیل وجود پروتئین ها و ژنوم، در مقایسه با ویروس کرونا، نسبت به گرما به مراتب مقاوم تر هستند. اگر به ویروس های دیگر مانند ویروس تب دنگی نگاهی بیندازیم می بینیم که شیوع این ویروس ها بیش از همه در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری است. دلیل این مسئله، اما علاقه این ویروس ها به گرما نیست. مناطق گرم، محیط مناسب زندگی پشه های ناقل ویروس تب دنگی است. به گفته پیچمان در این نمونه این نه دما بلکه حشره ناقل است که نقش اصلی را در گسترش بیماری بازی می کند. رطوبت عامل دیگری است که تأثیر زیادی بر انتقال ویروس های مجاری تنفسی می گذارد. اگر یک عطسه قوی پاتوژن ها را به بیرون از مجاری تنفسی هدایت کند، بیماری زا ها در هوا معلق می مانند. پیچمان می گوید: «در روز های سرد و خشک زمستانی این قطره ها به همراه ویروس هایی که حمل می کنند، برای مدت زمان بیشتری در مقایسه با زمانی که رطوبت هوا بالاست در محیط می مانند.» این مسئله به انتشار ویروس ها سرعت می بخشد. از نخستین تماس با ویروس تا پدیدار شدن نخستین نشانه های بیماری گاهی چند هفته طول می کشد. طول این دوره نهفتگی یا دوره کمون، بسته به ویژگی های ویروس متغیر است. مزیتی که زنان دارند: کروموزوم ایکس و استروژن تب، درد و لرز از نشانه های معمول ابتلا به بیماری ویروسی است و نشان دهنده آن است که بدن در حال مقابله با مهاجم (ویروس) است. سن، وضعیت سلامتی شخص و جنسیت او نقش تعیین کننده ای در موفقیت یا عدم موفقیت بیمار در مبارزه با ویروس بازی می کنند. در مورد ویروس کرونا هم آمار نشان می دهد که وضع زنان از مردان بهتر است: نرخ مرگ ومیر مردان بر اثر این ویروس ۸ / ۲ درصد و به مراتب بالاتر از مرگ و میر در زنان است که به ۷ / ۱ درصد می رسد. به گفته پیچمان، این مسئله از یک سو علت ژنتیکی دارد. این محقق می گوید برخی از ژن های مرتبط با سیستم ایمنی برای مثال ژن هایی که مسوول شناسایی پاتوژن ها در بدن هستند، بر روی کروموزوم ایکس رمزگذاری شده اند. زنان به دلیل دارا بودن این کروموزوم در این مسئله نسبت به مردان از مزیت برخوردارند. دلیل دیگر کمتر بودن میزان مرگ و میر در زنان در مقایسه با مردان در اثر ابتلا به این ویروس، هورمون جنسی استروژن است که به زنان کمک می کند در برابر بیماری های ویروسی از خود دفاع کنند. به گفته پیچمان، «برخی از ژن های مرتبط با سیستم ایمنی در جایی که ژن فعال می شود، ناحیه اتصالی برای هورمون استروژن دارند. یعنی این ژن ها با هورمون هم کنترل می شوند». شاید با آمدن بهار فصل کرونا هم در نیمکره شمالی زمین به سر بیاید. به گفته سازمان بهداشت جهانی، اما بیش از ۲۰ مورد ابتلا به کووید ۱۹ در استرالیا و یک مورد در برزیل گزارش شده است؛ یعنی در نیمکره جنوبی، جایی که تازه زمستان شروع می شود.