گزارشی از کتاب «محمد» اثر کارن آرمسترانگ

کتاب «محمد» نوشتۀ خانم کارن آرمسترانگ Karen Armstrong پر فروش ترین کتاب سال آمریکا پس از حادثه یازده سپتامبر است انگیزه او از نوشتن این کتاب, دفاع از اسلام و روشن کردن ذهن مسیحیان غربی نسبت به چهره نورانی پیامبر خدا ص است که پس از انتتشار آیات شیطانی سلمان رشدی در غرب دچار ابهام شده بود

تأسیس اكو ●فصل دوم: محمد (ص) انسان الهی:

این فصل به زندگی و بعثت پیامبر ، خصوصیات شخصیتی ، دعوت پیامبر و نزول قرآن پرداخته است .

●فصل سوم :جاهلیت

برای رسیدن به شناخت درستی از پیامبر و دین اسلام شناخت وضعیت سیاسی ، اجتماعی وفرهنگی عربستان قبل از ظهور اسلام ضروری است . بررسی زندگی قبیلگی، ادیان مشهور در عربستان، وضعیت اقتصادی اعراب، ویژگی ها و قوانین زندگی قبیله ای.

بیان وضعیت جغرافیایی عربستان و وجود بیابان های پر مخاطره، مراکز قدرت، مراکز مقدس عربستان و اهمیت کعبه و وضعیت صحرانشینی و صحرا گردی از ویژگی های این فصل است.

●فصل چهارم: وحی

چگونگی نزول قرآن بر پیامبر، حالات ایشان در هنگام نزول وحی، دوران کودکی پیامبر، ازدواج و فرزندان، اخلاق پیامبر تا قبل از بعثت و پذیرش ماموریت الهی از طرف ایشان عناوین این فصل را شامل می شود.

●فصل پنجم: بشارت دهنده

آغاز تبلیغ و دعوت الهی و مراحل دعوت بحثی درباره لزوم وحی و برخوردهایی که پیامبر با کفار مکه برای پذیرش این دین الهی داشت، اولین کسانی که به اسلام گرویدند و گروه بندی های قریش و علت عدم پذیرش دین جدید از سوی آنان و نقش موقعیت و جایگاه قبیله ای و اجتماعی آنان در این امر، موفقیت پیامبر در سال های اولیه دعوت و آغاز جدایی اساسی با آنان از مباحث این فصل است.

●فصل ششم:با نام آیات شیطانی،

در این فصل به اولین برخوردهای مسلمانان با کفار پرداخته است. داستان آیات شیطانی را بیان داشته و به تحلیل آن نیز پرداخته است. همچنین به کتاب سلمان رشدی نیز اشاره شده است. تاکید پیامبر در این دوران نفی بت پرستی به طور کامل و پا فشاری بر وحدت الهی بود.

اهمیت زیبایی قرآن به لحاظ ظاهری و مفهومی در گسترش دعوت پیامبر و جریان شعب ابی طالب و همچنین داستان های غم انگیز مرگ ابوطالب و خدیجه و تاثیر آن بر دعوت آمده است.

●فصل هفتم: هجرت راه جدید

در این فصل مقدمات هجرت پیامبر به مدینه و حوادثی که در طی این هجرت اتفاق افتاده، بیان شده است. سفر معراج پیامبر و ویژگی های مدینه برای پذیرش پیامبر و کار هجرت مسلمانان به مدینه، توطئه قتل پیامبر و در پی آن هجرت آن حضرت به مدینه، حضور پیامبر در مدینه و بنای مسجد و برخوردهای یهود مدینه با پیامبرو آزارهای یهودیان که منجر به تغییر قبله شد ، در این فصل آمده است .

●فصل هشتم : جنگ مقدس

حضور پیامبر در مدینه و در گیریهای ایشان با مشرکین ، نبردها و غزوات پیامبر در این فصل بیان شده است . مساله شهادت طلبی ، جهاد و مبارزه محور بحث در این فصل است که به جنگ مقدس تعبیر شده است.این فصل صفحات بیشتری از کتاب را به خود اختصاص داده است .جنگهای پیامبر با یهودیان ، جریان افک و بحث مفصلی در باره عایشه در این فصل مطرح شده است . نویسنده در پایان این فصل دید گاه خود را نسبت به جنگ در اسلام بیان میدارد . وی در این باره چنین آورده است : قرآن به ما می آموزد که جنگ همیشه نفرت انگیز است ، مسلمانان نباید هیچگاه به دنبال خشونت باشند ! جنگ فقط به معنای دفاع از خود معنی دارد اما اگر مجبور به جنگ نیز شوند باید با رشادت و از خود گذشتگی هر چه سریعتر آن را به اتمام برسانند ... هدف از جنگ باید بر قرار نمودن هر چه سریعتر صلح و یکنواختی و عدالت در بین افراد جامعه باشد!

●فصل نهم: صلح مقدس

پس از در گیریهای زیادی که بین مسلمانان و مشرکین روی داد پیامبر به قصد زیارت به سوی مکه حرکت کرد .جریان بازگشت پیامبر و پیمان صلح با مشرکین مشهور به صلح حدیبیه در این فصل آمده است. نویسنده روی جریان صلح با تاکید بسیار مانور داده است و جریان زیارت کعبه در سال بعد از صلح را بیان داشته است.

پیمان شکنی مکیان و نقص صلح نامه پیامبر به فتح بدون خونریزی مکه انجامید. تسخیر مکه که پیروزی های بدر و حدیبیه پایه آن را ریخته بود فتح نام گرفت.

●فصل دهم: وفات پیامبر

رشد سریع اسلام پس از فتح مکه و گرایش بیشتر قبایل عربستان به اسلام در این سال ها به ظهور امپراطوری اسلامی انجامید با این تفکر که توسعه جهانی اسلام نشانی از آزاد سازی کل انسان ها در جهت برابری و عدالت خواهد بود. رحلت پیامبر (ص) و جانشینی خلفای راشدین و جمع بندی از مباحث مطرح شده در این فصل است.

●●نقد و بررسی

این کتاب از چند جنبه قابل بررسی است.

ظهور اندیشمندانی در غرب با هدف شناخت صحیح اسلام و معرفی آن به جهانیان جای بسی خوشبختی است. غرب و اندیشمندان غربی در این سال هابه کینه توزی و توهین به اسلام و مبانی اسلامی سعی در تحقیر مسلمانان داشته اند. توجه اندیشمندان غرب نسبت به شناخت واقعی اسلام به خصوص از سوی یک راهبه مسیحی می تواند نقطه آغازی برای بیان واقعیت ها و دیدگاه های دو طرف باشد. این مطلب از نکات بسیار مهم و مثبت این کتاب است.

از طرفی جای بسی تاسف است که با وجود گذشت قرن ها از ظهور اسلام و سال ها از وجود انقلاب اسلامی این قدر خلاء فرهنگی و معنوی نسبت به دین اسلام وجود دارد که حتی کتابی با نام محمد توانسته به پرفروشی ترین کتاب سال آمریکا تبدیل شود. کتابی که پر از اشکالات تاریخی و عقیدتی در باره اسلام است.

آیا اگر غرب شناخت بهتری نسبت به اسلام واقعی و اصیل داشته باشد. نمی توانند به گونه متفاوت تری قضاوت کند. این ضعف علمای اسلام است که نتوانسته چهره ای واقعی و روشن به زبان های مختلف دنیا به خصوص لاتین برای غربیان ارائه دهد. و این مسؤلیت اندیشمندان اسلامی را بس سنگین می نماید. امید است در این سال که به نام مقدس رسول الله (ص) نام گرفته گروهی بر این مهم همت گمارند.

مطلب دیگرویژگی های مؤلف در تحلیل زندگانی پیامبر است که در این رابطه می توان به چند نکته اشاره کرد:

یکی از نکات مثبت کتاب مقایسه زندگی پیامبر (ص) با زندگی مسیح و دیدگاه مسیحیان است که با توجه به راهبه بودن نویسنده این مطلب در خور اهمیت است و می تواند یکی از دلایل جذابیت کتاب در غرب باشد چون علقه و نزدیکی بین نویسنده و مطالب کتاب با خواننده برقرار می کند.

در برخی موارد نویسنده به نقد خود غرب نیز پرداخته واشکالات نگاه غربیان را نسبت به مسلمانان بیان داشته است.

وی همچنین درباره جهاد وتعدد زوجات در اسلام و حقوق زنان تحلیل های خوبی ارائه داده است.

در برخی موارد نیز اشتباهات فاحش درباره اسلام بیان داشته که نشان دهنده عدم شناخت درست ایشان از اسلام است این اشتباهات برخی تاریخی و برخی اعتقادی است.

درباره اشتباهات تاریخی به برخی روایات غلط و بی سند که از سوی خود مسلمانان هم قابل پذیرش نیست استناد کرده و برخی روایات را اصلا نیاورده است. در باره اسلام ابوطالب در چند جای کتاب تاکید دارد که ابوطالب تا آخر مسلمان نشد و بر عقیده پدران خود نیز پا فشاری می کرد. وی حدیث غدیر و جریان خیبر را نیز نیاورده است.

وی داستان های قرآن را نمادین می داند نه واقعی (ص ۱۷۵) در چندین جای کتاب بر نا آگاهی پیامبر نسبت به مسیحیت و یهودیت و نسبت به عملی که می خواسته انجام دهد تاکید دارد. (ص ۱۵۴)

در مسائل اعتقادی هم گهگاه نسبت های نادرستی را به مسلمانان می دهد و از جمله می گوید: مسلمانان شب زنده داری را از راهب های مسیحی در بیابان های سوریه یاد گرفته بودند. (ص ۱۳۲) یا برخورد با بت پرستان، اشتباهات درباره اذان گفتن بلال و کلمات اذان، مطلب دیگری که تاکید دارد سعی می کند. در بیشتر کتابش به آن تکیه کند، بی هدف بودن پیامبر پس از بعثت و همچنین تشکیل نشدن حکومت دینی در مدینه است و می گوید: آنچه مسلم است هدف محمد ازروز اول در پی تشکیل یک حکومت دینی نبود. (ص ۲۰۷) وی همچنین وجوب نماز را بعد از نبوت پیامبر می داند. (ص ۱۸۶) شب معراج را نیز ۲۷ رجب می داند. (ص ۱۸۶)

و اشتباهات بسیاری از این قبیل که نشان دهنده عدم آگاهی صحیح از اسلام در نویسنده است و این که نویسنده با همه ادعای بی طرفی خود با تفکر خاصی و پرورش یافته در غرب و شناختی که از این طریق نسبت به اسلام داشته به اسلام نگریسته است.

این باعث شده که تحلیل های او در بسیاری از موارد موافق با واقعیت نباشد. ولی به هر حال دید مثبت تری نسبت به اسلام دارد.

به هر صورت هر کار تحقیقی متکی به میزان اطلاعات و و دیدگاه ویژه نویسنده است و نمی توان آن را به طور کامل پذیرفت، بلکه هر نوشته ای نیاز به نقد و تحلیل دارد. نویسنده چون درباره دینی غیر از دین خود صحبت می کند منابع اطلاعاتی او محدود بوده و موجب خطاهای او در شناخت اسلام شده است.

بر کسانی که خواهان شناخت دیدگاه غرب نسبت به اسلام هستند لازم است این کتاب را حتما مطالعه کنند زیرا به خوبی فضای حاکم بر اندیشه آنان را نسبت به اسلام بیان می دارد.

پژوهشگر: فرشته کوشکی

منبع: سایت کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران


شما در حال مطالعه صفحه 2 از یک مقاله 2 صفحه ای هستید. لطفا صفحات دیگر این مقاله را نیز مطالعه فرمایید.