یک یادداشت و هفت کتاب

«از مزرعه» نوشته جان آپدایک است و همان طور که از نامش پیدا ست داستانِ آن در مزرعه مادریِ شخصیتِ اصلی داستان می گذرد جویی و پگی همراهِ فرزندشان به مزرعه بازمی گردند تا مزرعه نمادی باشد از جهانی شگفت انگیز آپدایک در این اثر به معنای واقعی از طریق روایت تصاویری روشن خلق کرده است

یک- «از مزرعه» نوشته جان آپدایک است و همان‌طور که از نامش پیدا ست داستانِ آن در مزرعه مادریِ شخصیتِ اصلی داستان می‌گذرد. جویی و پگی همراهِ فرزندشان به مزرعه بازمی‌گردند تا مزرعه نمادی باشد از جهانی شگفت‌انگیز. آپدایک در این اثر به معنای واقعی از طریق روایت تصاویری روشن خلق کرده است. مزرعه بهانه‌ای است برای بازگشت به درون و جست‌وجویِ وجودی شخصیت‌ها. با این حال در لایه سطحی، از مزرعه داستانی خواندنی دارد از روابط آدم‌هایش. با ساختاری که به نمایشنامه‌ گوشه می‌زند. دیالوگ‌های زیاد، ریتم کُند،ثباتِ مکان، فرمی‌محکم که آپدایک با تردستی عجیبیِ سیرِ نزولیِ شخصیت‌هایِ داستانش را از طریقِ آن نمایش می‌دهد. سقوط، تنها کلمه‌ای است که حالا به نظرم که می‌رسد. سقوطِ آرامِ شخصیت‌ها که در نهایت یک تراژدیِ انسانی را رقم می‌زند. در واقع همین وجهِ ظریف از اثر است که باعث شده از مزرعه آپدایک را شاهکار بنامند.این رمان با ترجمه سهیل سمّی، چند وقتی است که از سوی نشر ققنوس منتشر شده و در دسترس است.

دو- «خوف»، نوشته شیوا ارسطویی است که به تازگی از سویِ نشر روزنه منتشر شده. این رمانِ دویست صفحه‌ای، بیست‌ودو فصل دارد و از قولِ چهار راوی روایت می‌شود. استفاده از تعددِ راوی، ساختارِ خوب و تفکر شده و داستانی بودنِ این رمان به انضمامِ بی‌پرواییِ ارسطویی در قصه‌گویی، برآیندی تا حدِ مطلوب پدید آورده است. شهرزادِ قصه‌هایِ ارسطویی این‌بار شیدا نام دارد. زنی روشنفکر، نویسنده، فمینیست با شخصیتی مالیخولیایی و متوهم که ادامه شخصیت‌هایِ اصلیِ داستان‌های اوست. ارسطویی به اعتقادِ من یکی از رساترین نوشتارهایِ زنانه را دارد و در محدوده آثاری که خلق کرده صاحبِ سبک و جهان‌بینیِ ویژه خود است که اگرچه چندان عمیق نیست و بیشتر از آن‌که بکاود، نمایش می‌دهد، اما به تعبیرِ گرترود لنرت در کتاب مدرنیته و نگارش زنانه، کران‌گستر، خودبسنده و لذت‌پذیر است. خوف، داستانی درباره ترس است؛ ترس از آدم‌ها؛ ترسی مدرن و خوف تلاشی دارد برای کاوش، پیرامونِ این مهم‌ترین دلیلِ تنهاییِ انسانِ امروز.

سه- نقشه مرگم را با دقت طراحی کردم؛ برعکس زندگی‌ام، که به رغمِ تمام تلاش‌هایم برای مهار کردنش، مثل ولگردها از این شاخ به آن شاخ می‌پرید... «بانوی پیشگو» نوشته مارگریت اتوود نویسنده کانادایی اینگونه آغاز می‌شود. جون فاستر شخصیت اصلی این رمان که یک نویسنده رمان‌های عامه‌پسند است، برای ایجاد تغییر در زندگی‌اش، تصمیم بسیار عجیبی می‌گیرد. اتوود از جمله نویسندگانی است که علاقه زیادی به جزئیات در داستان‌هایش دارد. این البته ویژگی‌ای زنانه در قصه‌پردازی است که آثار اتوود از آن بی‌بهره نیست و در مورد بانوی پیشگو، به دلیل طرح و داستان خاصی که دارد، باعث جذاب‌تر شدنِ روایت شده است. بانوی پیشگو را هم مترجم خوب و پرکار، سهیل سمی‌به فارسی برگردانده‌ است و از سوی نشر ققنوس منتشر شده‌است. لذتِ خواندنِ این رمانِ زیبا را از خود دریغ نکنید لطفا!

چهار- «من... مهتاب صبوری»، نام اثر تازه‌ای از قبادآذرآیین است. این رمان را هم نشر روزنه به تازگی منتشر کرده است. من... مهتاب صبوری، داستانِ زندگی زنی را روایت می‌کند که به دلیلِ از دست دادن همسر، ناچار است مسافرکشی کند. ایده این رمان را خیلی دوست داشتم، هرچند که به نظرم قربانیِ شتاب نویسنده و شاید هم فقدانِ شناختِ کافی از ماهیتِ واقعیِ چنین شخصیتی شده است. با این‌حال من... مهتاب صبوری رمانی سرگرم کننده است و خوب و روان پیش می‌رود. به نظرم آذرآیین نویسنده‌ای است که حینِ روایت شیفته داستانِ خود می‌شود و از این رو تمرکز زیادی بر قصه‌گویی دارد تا جایی‌که از الزاماتِ دیگر تا حدودی بازمی‌ماند. من...مهتاب صبوری برای رمانی کامل شدن، چیزهایی کم دارد.

پنج- «درختِ کج»، اولین مجموعه داستان ضیاء‌الدین وظیفه‌شجاع است. هفت داستان دارد این مجموعه کوچک که به نظرم ویژگیِ آن‌ها زبانِ روایتِ قصه‌هاست. وظیفه شجاع با این چند داستان نشان داده که شناخت خوبی از زبان و ساختار داستان‌ دارد ولی مثلِ همه نویسنده‌هایِ تازه به میدان آمده، گرفتارِ نوستالژی در روایت است که البته برای شروع خیلی هم خوب است. مطمئنم نامِ وظیفه‌شجاع را بیشتر می‌شنویم در آینده. چرا که داستان‌های مجموعه درخت کج، خبر از تولد نویسنده‌ای جدی و مصمم می‌دهد. این مجموعه را نشر روزنه به تازگی در ۱۱۰ صفحه منتشر کرده است.

شش- «نقطه امگا»، جایی در ناکجاآباد است. جایی که دان دلیلو، نویسنده ایتالیایی‌تبارِ آن امیدوار است نقطه‌ای پایانی بر جنگ و سیاست‌های جنگ‌طلبانه قدرت‌هایِ جهان باشد. نقطه امگا سرشار از معانیِ تلویحی و اثری رمزآلود است که با فرمی‌خاص روایت می‌شود. این کتاب با ترجمه روان و خوبِ کیهان بهمنی از سوی نشر روزنه منتشر شده است.

هفت- مدرنیته همواره به معنای تخریب خلاق است که می‌تواند آرام و دموکراتیک یا انقلابی، خشن و آمرانه باشد... «پاریس پایتخت مدرنیته» نوشته دیوید هاروی، کتابی تقریبا جامع درباره این تخریبِ خلاقانه است که به ظهور و تجلی مدرنیته در هنر می‌پردازد. بخشی از کتاب که به اسطوره‌های مدرنیته تحتِ عنوان پاریس بالزاک می‌پردازد، به بررسی آثارِ بالزاک اختصاص دارد. این کتاب با ترجمه عارف اقوامی‌مقدم را نشر پژواک در ۴۹۶ صفحه منتشر کرده است.

فرشته نوبخت