سبک معماری گوتیک در قدیمی ترین کتابخانه اروپا

معماری ساختمان اصلی کتابخانه بادلین در آکسفورد به قرن چهاردهم میلادی بازمی گرداند ساختمانی به سبک معماری گوتیک که حالا یکی از قدیمی ترین کتابخانه های اروپا به حساب می آید

اصلا مهم نیست که چقدر طرفدار کتاب خواندن در زندگی‌تان هستید. فقط کافی است از کتابخانه‌ای با شکل و شمایلی شبیه «بادلین» سر دربیاورید تا ناخودآگاه دل‌تان برای کتاب‌ خواندن ضعف برود. وقتی توماس بادلی در سال ۱۵۹۸ تصمیم گرفت مرمت ساختمان قدیمی کتابخانه دانشگاه آکسفورد را شروع کند، هیچ نمی‌دانست که تا قرن‌ها بعد اسمش روی کتابخانه آکسفورد خواهد ماند و علاوه بر دانشجویان گردشگرانی هم از سراسر دنیا به آکسفورد می‌آیند تا سری به این مجموعه قدیمی بزنند؛ مجموعه‌ای با دالان‌های بزرگ و قفسه‌های عریض و طویل که کتاب‌ها را تا جایی در نزدیکی سقف رسانده است.

مرمت‌های بادلی و جمع‌آوری کتاب برای کتابخانه تا سال ۱۶۰۲ ادامه داشت و در این سال در کتابخانه با مجموعه‌ای حدود دو هزار جلد کتاب به صورت رسمی روی دانشجویان باز شد. اما در سال ۱۹۱۰ کتابخانه با کمبود جا مواجه و قرار شد چندین ساختمان به ساختمان اصلی اضافه شود. در سال ۱۹۳۹ هم ساخت ساختمان جدید کتابخانه تمام شد و مجموعه اصلی و خدمات فنی کتابخانه به این ساختمان منتقل شد. حالا بادلین کتابخانه‌ای است با چندین ساختمان قدیمی و جدید که فکر قدم زدن لابه‌لای این قفسه‌ها و کتاب خواندن در اتاق مطالعه دل هر کسی را می‌برد.

کتابخانه بادلین کتابخانه اصلی دانشگاه آکسفورد انگلستان و یکی از قدیمی‌ترین کتابخانه‌های جهان است. سبک معماری این کتابخانه گوتیک انگلیسی است؛ سبکی مذهبی که از قرن دوازدهم تا پانزدهم در اروپا طرفداران زیادی داشته است. گوتیک سبکی هنری‌ است که همیشه در خدمت کلیسا بوده است. با تماشای دالان‌های کتا‌بخانه و اتاق‌های مطالعه ساختمان مرکزی متوجه شباهت معماری آن به کلیسا می‌شوید. یکی از ویژگی‌های معماری گوتیک، قوس تیز است. طاق‌هایی از این نوع، قبل از اینکه در معماری قرون وسطی استفاده شود، در شرق نزدیک، پیش از اسلام و در معماری اسلامی هم کاربرد داشته است.

شهرت کتابخانه بادلین فقط به دلیل کتاب‌هایی نیست که در قلبش نهفته است، بلکه به دلیل ساختمان و اتاق‌های چندوجهی آن است؛ اتاق‌هایی با تم مذهبی و در عین حال اشرافی که نمایی ادبی و فاخر دارند.

توماس بادلین منابع شرق‌شناسی فراوانی را برای کتابخانه جمع‌آوری کرد. در میان این کتاب‌ها، نسخه‌های خطی و نگارگری ایرانی و هندی زیادی وجود داشت.

کتابخانه حالا شامل پنج ساختمان است که در خیابان برود قدعلم کرده‌اند. هر ساختمان نام خود را دارد؛ از ساختمان قرون وسطی دوک هامفری گرفته تا ساختمان جدید کتابخانه بادلین که در سال ۱۹۳۰ ساخته شده است.

موسس این کتابخانه سِر توماس بادلین فیلسوف و سیاستمدار بود. از سال ۱۶۰۲ در این کتابخانه روی دانشجویان و محققان باز شد. در طول سال‌ها ساختمان کتابخانه گسترده شد و در طول صدوپنجاه سال تبدیل به گنجینه عظیمی از کتب و نسخه‌ها خطی بسیار گرانبها و نفیس شد. همین گنجینه باعث شد تا غیر از دانشجویان پای گردشگران هم به کتابخانه باز شود.

پنجره‌های آلومینیومی کتابخانه عمر خارق‌العاده‌ای داشته‌اند. این پنجره‌ها را ۷۰ سال پیش گایل اسکات طراحی کرده و بین سال‌های ۱۹۳۷ تا ۱۹۳۹ نصب شده اند.

شاید در نگاه اول فضای داخلی کتابخانه دلگیر و تاریک به نظر برسد اما بنای کتابخانه چه در زمان خودش و چه حالا بعد از قرن‌ها همچنان منحصربه‌فرد به حساب می‌آید. این کتابخانه قانون‌های سفت و سخت زیادی داشت. یکی از این قانون‌ها این بود که هیچ آتشی نباید در کتابخانه روشن شود. این قانون که چندان هم بی‌ربط به نظر نمی‌رسید، باعث شده بود تا فضای داخلی کتا‌بخانه همیشه مشکل نور داشته باشد.

البته در پاییز و زمستان مشکل سرما هم به کمبود نور اضافه می‌شد تا اینکه در دوره ویکتوریا مهندسی با جریان آب گرم زیرزمینی توانست مشکل سرمای کتابخانه را حل کند. اما کتابخانه تا سال ۱۹۲۹ همچنان مشکل کمبود نور داشت. به همین دلیل ساعت کار کتابخانه با مدت زمان نور طبیعی تغییر می‌کرد و این باعث شده بود که ساعت‌های استفاده مطلوب از کتابخانه در زمستان بیشتر از چهار تا پنج ساعت در روز نباشد.

معماری کتابخانه باعث شده فضای داخلی آن به لوکیشن مورد علاقه خیلی از فیلمسازان تبدیل شود. مهم‌ترین حضور کتابخانه هم در سری فیلم‌های «هری پاتر» بوده است. مدرسه الهیات به عنوان بیمارستان هاگواتز و کتابخانه دوک هامفری هم به عنوان کتابخانه هاگواتز در فیلم آمده است.

صندلی‌های کتابخانه را ادوارد باربری و جوی اوزگربای که برندگان مسابقه طراحی صندلی برای کتابخانه هستند، طراحی کرده‌اند. طراحی صندلی‌هایی که در حال حاضر در کتابخانه مورد استفاده قرار می‌گیرد، همچنان وامدار فضای کهن کتابخانه است.

کتابخانه فقط مجموعه‌ای از کتاب‌ها و نسخه‌های خطی نیست. علاوه بر اینها مجموعه‌ای از تابلوهای نقاشی، مجسمه‌، ظروف تاریخی، مدال، سکه و حتی چیزهای عجیب و غریب شبیه کورکودیل تاکسیدرمی شده‌ای از جامایکا هم در تالارهای این کتابخانه پیدا می‌شود.

مجله منزل - مینا نویدی