عشایر استان ایلام زندگی به سبک تاریخ

زندگی عشایر کوچ‌نشین همواره یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های استان ایلام را تشکیل می‌دهد. عشایر استان ایلام دارای مسکن خاص، صنایع دستی و لباس‌های رنگارنگ و دیدنی خود هستند و به همین لحاظ برای بازدیدکنندگان جذابند. به طور کلی عشایر ایران معیشت و آداب و رسوم خاص خود را دارند و در ایران یکی از جذاب‌ترین شیوه‌های زندگی اجتماعی به شمار می‌آید. استان ایلام به سبب شرایط آب و هوایی و کوهستانی بودن، محل ییلاق و قشلاق ایل‌ها و عشایر استان‌های اطراف است. قسمت‌های شمالی و مرکزی استان ایلام در حوالی کبیرکوه محل کوچ عشایری است که در فصل گرما به ییلاق می‌روند و نواحی جنوبی استان مانند مهران و دهلران محل کوچ عشایری است که در فصل سرد به قشلاق می‌روند. مسکن عشایر ایلام از مصالح طبیعی همان ناحیه تهیه می‌شود و مهم‌ترین آنها سیاه‌چادر، کولا، کپر و زمگه نام دارند. کولا یک مسکن روستایی است که مخصوص فصل تابستان بوده و از شاخ و برگ درختان تهیه می‌شود و مسکن خنکی است که برپا کردن آن زیاد طول نمی‌کشد. کپر محل زندگی دام‌های عشایر است و به ندرت افراد در آن ساکن می‌شوند و زمگه زیستگاه عشایری در فصل زمستان است. محل زندگی عشایر و دام‌هایشان همیشه به گونه‌ای طراحی می‌شود که در زمستان و تابستان دمای هوا کنترل شود. مهم‌ترین ایل‌های استان عبارتند از: ایل ارکوازی، ایل ایوان، ایل کلهر، ایل ملکشاهی، ایل خزل، ایل شوهان، ایل کرد، ایل میشخاص، ایل علی شروان، ایل دوستان، ایل هند مینی، ایل‌ای هلیلان و زردلان و عشایر عرب. ایل ارکوازی یکی از ایل‌های بزرگ استان ایلام است که در بخش چوار زندگی می‌کنند. زبان آنان کردی است و شیعه مذهب (اثنی عشری) هستند. ایل ایوان از مهم‌ترین ایل‌های استان ایلام است و در ایوان غرب (شمال ایلام) زندگی می‌کنند. شغل آنان اغلب کشاورزی و دامداری است. اهالی این ایل کردزبان بوده و شیعه‌مذهب هستند و ییلاق آنان کوه‌های اطراف ایوان و قشلاق جلگه ایوان است. ایل کلهر نیز که در کرمانشاه و گیلانغرب زندگی می‌کنند کردزبان هستند و مذهب شیعه دارند. ایل ملکشاهی از بزرگ‌ترین ایل‌های استان است که اهالی آن در شهرستان مهران ساکن هستند. به زبان کردی صحبت می‌کنند و مذهب شیعه دارند. محل اصلی این ایل دهستان شوهان در جنوب ارکواز ملکشاهی است. ییلاق این ایل آبادی‌های شوهان و قشلاق نواحی مرزی مهران و دهلران است. ایل کردزبان خزل از ایل‌های معروف استان ایلام به شمار می‌آیند که محل زندگی آنان شهرستان شیروان‌چرداول است و خصوصیات عشیره‌ای در بین آنان به روشنی دیده می‌شود. ایل شوهان که قلمرو اصلی آن ‌دهستان شوهان واقع در جنوب بخش ارکواز ملکشاهی است، در ارتفاعات کبیرکوه ییلاق دارند و قشلاق آنان در نواحی مرزی مهران و دهلران است. ایل کرد در بخش‌هایی از زرین‌آباد، آبدانان، حومه شهرستان دهلران و قسمت‌هایی از موسیان و مهران ساکن هستند. ایل میشخاص از ایل‌های توابع شهرستان ایلام است که در فصل قشلاق از مسیر شاه نخجیر به محلی به نام دهل‌بان بین صالح‌‌آباد و گلان می‌روند و ییلاق آنها همان منطقه میشخاص است. ایل علی‌‌شروان در دهستان علی‌شروان از توابع بخش بدره دره‌شهر ساکن هستند. برای قشلاق به دامنه کوه‌های مله‌روته و چمن‌گل می‌روند و ییلاق را در ارتفاعات کوه سیوان، باریک آب و خرگ آب می‌گذرانند. مردم ایل دوستان در دهستان دوستان از بخش بدره شهرستان دره‌شهر ساکنند. قشلاق در اوایل آبان‌ماه به کوه سیاه پیر و کناره رود سیمره می‌روند و در ییلاق به ارتفاعات کبیرکوه کوچ می‌کنند. ایل هند مینی در دهستان هند مینی از بخش بدره دره‌شهر به سر می‌برند. قشلاق به کناره رود سیمره و دامنه کوه له‌لار و در ییلاق به ارتفاعات کبیرکوه کوچ می‌کنند. عشایر عرب نیز در قسمت‌های گرمسیری جنوبی استان ایلام ساکن هستند، در موسیان و دهلران و مهران زندگی می‌کنند و از مهم‌ترین طایفه‌های عشایر عرب می‌توان به طایفه ملخطاوی (ملک خطایی) و صیفی اشاره کرد.