اتحاديه کشورهاى جنوب‌شرقى آسيا (A.C.E.A.N)

با توسعه عمليات کمونيست‌ها در هندوچين در دههٔ ۷۱ و بويژه پس از شکست آمريکا در ويتنام و خروج آن کشور از خاوردور و کمونيست‌شدن کشورهاى هندوچين، وحشت از گسترش کمونيزم موجب گرديد که دولت‌هاى غيرکمونيست‌ آسياي


جنوب‌شرقى که سال‌ها درگير اختلافات بين خود بودند به اين اختلافات خاتمه دهند و يک نوع هماهنگى در سياست خارجى دولت‌هاى خود ايجاد نمايند که از آن جمله تأسيس اتحاديه کشورهاى آسياى جنوب‌شرقى مى‌باشد.


سنگاپور و يارانش در اتحاديه آ.سه.آن با همسايه‌اى که برترى نظامى دارد از نقطه‌نظر ايدئولوژى با آنها در تضاد مى‌باشد خواستار توافق شده‌اند. اين رويدادهاى جديد همکارى با ياران اتحاديه آ.سه.آن را در رأس سياست خارجى سنگاپور قرار داده است. طبق گفته وزير امورخارجه سنگاپور اين کشور با تمامى ممالکى که منافع مشترکى با سنگاپور داشته باشد، بدون توجه به ايدئولوژى سياسى همکارى مى‌نمايد. زيرا معتقد است اتخاذ چنين سياستى سبب حمايت بين‌المللى از سنگاپور و نيز حفظ منافع اين کشور مى‌شود. او به انتقادات وارده بر سياست خارجى سنگاپور در مورد اتحاديه کشورهاى جنوب‌شرقى آسيا و نقش فعّال‌ترى که توسط سنگاپور در اين مورد ايفاء مى‌گردد اشاره مى‌کند و مخصوصاً به اين مطلب که با وجود مساحت کم، سنگاپور مى‌تواند در پيشرفت‌هاى بين‌المللى تأثير داشته باشد تأکيد مى‌نمايد.


بعد از سلطه کمونيست‌ها به ويتنام در سال ۱۹۷۵، سنگاپور سياست آن کشور نسبت به آ.سه.آن و روابط سنگاپور با کشورهاى هندوچين را مجدداً ارزيابى نموده و بدنبال آن سنگاپور و ساير کشورهاى عضو اتحاديه مزبور در چهارچوب اين اتحاديه بطور جدى‌ترى وارد عمل شدند. زيرا به اين نتيجه رسيدند که اين تشکيلات مى‌تواند در برابر کشورهاى کمونيست منطقه به منزله سدّ دفاعى محکمى ظاهرشود.


لى‌کوان‌يو در نطق خود در کنفرانس سران کامنولث در لندن در ژوئن ۱۹۷۷ گفت که بر سرکار آمدن کمونيست‌ها در سال ۱۹۷۵ اتحاديه آ.سه.آن را اهميت بيشترى بخشيد. وى همچنين در يک سخنرانى در مراسم افتتاح دهمين نشست وزراى آ.سه.آن ژوئيه ۱۹۷۷ تصريح نمود که يک آ.سه.آن قوى و نيرومند و مترقى به يک شريک تجارى و اقتصادى مطلب تبديل خواهد گرديد. نامبرده تأکيد نمود که همگامى با آ.سه.آن مستلزم گذشت‌هايى از سوى سنگاپور مى‌باشند، به اين معنى که اين کشور تاحدودى که به بقاء اقتصادى آن لطمه‌اى نخورد از سرعت پيشرفت خود بمنظور تطبيق با هستى آ.سه.آن خواهد کاست.


عضويت در اين پيمان براى سنگاپور تنها جنبه سياسى ندارد بلکه با توسعه روابط دوستانه با کشورهاى عضو و تماس دائم با آنان از بازارهاى وسيع اين کشورها براى فروش توليدات و تأمين نيازمندى‌هاى اتحاديه آ.سه.آن و جامعه اقتصادى اروپا تشکيل گرديد تا در زمينه کاهش حمايت آن جامعه از توليدات داخلى مقابل صادرات اتحاديه آ.سه.آن بحث و گفتگو نمايد و متعاقباً در مارس ۱۹۸۰ جهت انعقاد قرارداد از همکارى‌هاى اقتصادى بين دو جامعه جلسه‌اى با حضور مقامات عاليرتبه طرفين تشکيل گرديد.


ژاپن نيز همواره به اتحاديه کشورهاى جنوب‌شرقى آسيا توجه خاصى داشته است. حضور نخست‌وزير وقت ژاپن در جلسه سرانه آ.سه.آن در اوت ۱۹۷۷ از نظر اعضاى اين اتحاديه بعنوان نشان بارزى از قدرت سياسى اتحاديه تلقى گرديد.


لى‌کوان‌يو و ساير رهبران کشورهاى عضو آ.سه.آن و تشويق تجارت دوجانبه بهترين همکارى را در اجراى پروژه‌هاى عمرانى و صنعتى سنگاپور نشان داده است. مثلاً در ژانويه ۱۹۸۱ جهت تأسيس يک انستيتوى مشترک ژاپنى - سنگاپور در امور تکنولوژى و کامپيوتر تأسيس‌ بخش مطالعات ژاپن در دانشگاه ملى سنگاپور و همچنين در امور مربوط به آموزش و مديريت کمک‌هاى مالى قابل‌توجهى در اختيار سنگاپور قرار داده است. عليرغم پيشرفت‌هاى اخيرى که اين کشور داشته، ژاپن امتيازاتى را که براى کشورهاى در حال پيشرفت در نظر گرفته است بمدت ده سال ديگر براى سنگاپور تمديد نموده و بطور کلى رويه سياسى ژاپن حاکى از آن است که به ‌تک‌تک کشورهاى عضو آ.سه.آن بعنوان متحدين سياسى و تجارى مى‌نگرد.


در حال‌حاضر منافع سياسى حاصله از عضويت سنگاپور در آ.سه.آن از منافع اقتصادى آن بيشتر است. سنگاپور در چهارچوب آ.سه.آن در مورد مسئله کامبوج نيز بسيار فعال بوده است. در سپتامبر ۱۹۸۱ اين کشور ميزبان گردهمايى سه‌جانبه هيئت‌هاى خمرسرخ، سون‌سان و پرنس نور دوم سيهانوک بودلاين کوشش آ.سه.آن به برقرارى يک جبهه متحد ضدويتنامى متشکل از گروه‌هاى سياسى کامبوج کمک نموده است.


در ژوئن ۱۹۸۷ سنگاپور ميزبان بيستمين اجلاس وزراى خارجه آ.سه.آن بود که طى اين اجلاس موضوعات سياسى و اقتصادى من‌جمله از بحران کامبوج مورد بحث قرار خواهدگرفت.


آ.سه.آن در برخود با بحران مذکور چهاراصل اساسى زير را دنبال مى‌نمايد:


۱. حفظ امنيت تايلند در مقابل حملات ويتنام.

۲. لزوم کسب استقلال کامبوج بعنوان يک کشور بى‌طرف.

۳. کاهش نفوذ شوروى و حتى چين در منطقه.

۴. عادى‌کردن روابط خود با ويتنام.


همچنين جهت نيل به اهداف خود يک استراتژى مشترک مى‌نمايد که عبارت است از:


۱. پيشنهاد مذاکره با ويتنام براساس نظرات آ.سه.آن.

۲. کمک به نيروهاى خمر و دولت ائتلافى کامبوج.

۳. منزوى ‌نمودن ويتنام در مجامع بين‌المللي.


عليرغم اين استراتژى مشترک نظرات مشخص دولت‌هاى آ.سه.آن با يکديگر تفاوت داشته ويتنام نيز با استفاده از همين اختلاف نظرات مى‌کوشد تا شکاف بين آ.سه.آن را عميق‌تر نمايد. با وجود آ.سه.آن تاکنون توانسته در برخود با مشکلات منطقه‌اى و جهانى يکپارچگى خود را حفظ نمايد.