نرخ سواد

از شاخص‌هاى جمعيتى مربوط به سواد و آموزش مى‌توان نرخ يا ميزان سواد جمعيت را نام برد. نرخ سواد عبارت است از نسبت باسوادى مردم در هر ۱۰۰ نفر از جمعيت ۶ ساله و بالاتر. نرخ سواد کسرى است که صورت آن تعداد باسوادان و مخرج آن جمعيت ۶ ساله و بيشتر يک جامعه است که برحسب درصد محاسبه مى‌شود:


LR = PL/P(6+) ?100


نرخ سواد جمعيت کشور در سال ۱۳۷۵ به تفکيک جنس و شهر و روستا در جدول منعکس شده است.


جدول نرخ سواد جمعيت کشور در سال ۱۳۷۵

منطقه - جنس مرد زن
مناطق شهرى ۸۹/۵۶ ۸۱/۷۰
نقاط روستائى ۷۶/۷۴ ۶۲/۴۱
جمعيت غيرساکن ۶۴/۷۲ ۲۹/۲۷
کل کشور ۸۴/۶۶ ۷۴/۲۱


منبع: سرشمارى عمومى ۱۳۷۵

اشتغال به تحصيل

ثبت‌نام و ادامهٔ تحصيل جمعيت از هر جنس و سن در مدارس و دانشگاه‌هاى کشور را اشتغال به تحصيل مى‌نامند. افرادى را که از دوره‌هاى پيش دبستانى تا پايان دورهٔ متوسطه در نظام آموزش و پرورش کشور تحت نظر وزارت آموزش و پرورش تحصيل مى‌کنند ”دانش‌آموز“ مى‌خواننند و افرادى که در مؤسسه‌هاى آموزش عالى و دانشگاه‌هاى کشور تحت نظر وزارت فرهنگ و آموزش عالي، وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکى و ساير مؤسسات آموزش عالى تحصيل مى‌کنند، ”دانشجو“ ناميده مى‌شوند. در مطالعات جمعيتى و اجتماعى و آموزشي، دانش‌آموز و دانشجو را ”محصل“ نيز مى‌نامند.


نرخ اشتغال به تحصيل در سال ۱۳۷۵ - برحسب جنس
نرخ اشتغال به تحصيل در سال ۱۳۷۵ - برحسب جنس

نرخ اشتغال به تحصيل در سال ۷۵ - شهر و روستا
نرخ اشتغال به تحصيل در سال ۷۵ - شهر و روستا

سن تحصيل

سن تحصيل در هر جامعه‌اى با توجه به شرايط و قوانين آن تعيين مى‌شود. در ايران، نخستين سن براى تحصيل در پايهٔ اول ابتدائى ۶ سال تمام در نظر گرفته شده و براى پايه‌هاى ديگر نيز بر مبناى اين سال، حداقل و با مراعات سال‌هاى اجتماعى افت تحصيلي، حداکثرى منظور شده است.

نرخ‌هاى تحصيل

- نرخ اشتغال به تحصيل:

نرخ اشتغال به تحصيل که به دو صورت عمومى و ويژه مورد بررسى قرار مى‌گيرد:


نرخ اشتغال به تحصيل عمومى = a / b ? ۱۰۰
(a = جمعيت ۶ سال و بالاتر ، b = جمعيت در حال تحصيل)
نرخ اشتغال به تحصيل ويژه = a / b ? ۱۰۰
(a = جمعيت ۶ سال و بالاتر اين گروه ، b = جمعيت در حال تحصيل گروه ويژه)


- نرخ پوشش تحصيلى:

نرخ پوشش تحصيلى که به دو صورت واقعى و ظاهرى تقسيم‌بندى مى‌شود:


نرخ پوشش تحصيلى ظاهرى = a / b ? ۱۰۰
(a = جمعيت واقع در گروه سنى اين دوره ، b = دانش‌‌آموزان يک دورهٔ تحصيلى)
نرخ پوشش تحصيلى واقعى = a / b ? ۱۰۰
( a = جمعيت واقع در گروه سنى اين دوره ، b = جمعيت واقع در سن خاص يک دورهٔ تحصيلى)


- نرخ گذر تحصيلى يا نرخ ارتقاء:

نرخ گذر تحصيلى يا نرخ ارتقاء که به دو صورت واقعى و ظاهرى تقسيم مى‌شود:

نرخ گذر تحصيلى (ارتقاء) ظاهرى = a / b ? ۱۰۰
(a = پذيرفته شدگان سال آخر دورهٔ قبل ، b = دانش‌آموزان پايهٔ اول دورهٔ بعد)
نرخ گذر تحصيلى (ارتقاء) واقعى = a / b ? ۱۰۰
( a = پذيرفته شدگان سال آخر دورهٔ قبل ، b = مردودين - دانش‌آموزان سال اول دورهٔ بعد)


- نرخ بازماندگى از تحصيل:

نرخ بازماندگى از تحصيل که به دو صورت واقعى و ظاهرى تقسيم مى‌شود:


نرخ بازماندگى از تحصيل ظاهرى = a - b
(۱۰۰ = b ، a = نرخ پوشش تحصيلى ظاهرى)
نرخ بازماندگى از تحصيل واقعى = a - b
(۱۰۰ = b ، a = نرخ پوشش تحصيلى واقعى)


- نرخ پيشرفت تحصيلى يا نرخ قبولى:

نرخ پيشرفت تحصيلى يا نرخ قبولى = a / b ? ۱۰۰
(a = پذيرفته شدگان يک پايهٔ تحصيلى = b ، شرکت کنندگان در امتحان اين پايه)


- نرخ افت تحصيلى (مردود، مشروط يا تجديدى):

نرخ افت تحصيلى = a / b ? ۱۰۰
(a = شرکت کنندگان در امتحان اين پايه ، b = مردودين (مشروط يا تجديدى) يک پايهٔ تحصيلى)