از روزگاران کهن تا به امروز، صاحب‌نظران بزرگ اجتماعى، فلاسفه، جامعه‌شناشان و شهرسازان، شهر و نظام شهرنشينى را از ديدگاه‌هاى خاص خود مورد توجه قرار داده، نظريه‌هاى مختلفى در مورد آن ارائه داده‌اند. برخى از اين نظريه‌ها مربوط به منشأ شهرنشينى و تبيين علل و عوامل مؤثر در آن بوده و پاره‌اى از نظريه‌ها به چگونگى تنظيم نظام و تشکيلات شهرنشينى و تأثير آن بر روابط اجتماعى و شيوهٔ ادارهٔ شهرها و يا رابطهٔ شهرنشينى با نظامات وسيع‌تر اجتماعى و نوع تمدن و فرهنگ جوامع نظر داشته است.