در ویژه نامه نوروزی یکی از مجلات ورزشی، بخش عمده ای از مطالب اختصاص دارد به نوشته هایی طنز درباره افشین قطبی و وعده هایی که داده و عملی نشده است. البته مسلما متریال این مطالب طنز، اتفاقاتی هستند که واقعا رخ داده است. مثلا سه باخت پی در پی تیم ملی در بازی های دوستانه که گویا دوستان رکوردش را به نام قطبی ثبت کرده اند.

فکر کرده اید چرا طنزنویسان و روزنامه نگاران، چیزی درباره رکورد آقای قلعه نویی در بازی های آسیایی هشت بازی بدون برد چیزی نمی نویسند؟ آن هم ژنرال فروتنی که معتقد است اگر مربی تیم ملی بود، مثل آب خوردن می رفتیم جام جهانی.

یکی از سایت ها که ید طولایی در نقد و افشای قطبی دارد و از همین حالا، پروژه فرار دوم قطبی را کلید زده، ناراحت است که چرا طرفداران قطبی، به منتقدانش حمله می کنند.

قطبی مثل هر آدم دیگر، مثل هر مربی فوتبالی، باید نقد بشود. اما نمی شود از این سوال گذشت و به آن فکر نکرد که منتقدان چه کسانی هستند، خاستگاه شان کجاست و آلترناتیوهایی که مطرح می کنند، چه کسانی هستند. مثلا همان سایت، همیشه در کنار کوبیدن قطبی، دستیار شکست خورده اش را قرار داده است و پای مقایسه را وسط کشیده و موفقیت قطبی و قهرمانی اش را به پای حمید استیلی نوشته است. با چنین شکل نقدی، نباید درباره منتقدان و سرچشمه بعضا گل آلودشان نوشت؟

باز برگردیم به ویژه نامه نوروزی آن مجله ورزشی که در صفحات ویژه ای به تیم بشیکتاش و رکورد فوق العاده مصطفی دنیزلی در این تیم اشاره می کند.

مصطفی دنیزلی همان مربی ای است که چند سال پیش در ایران بود و بدون کوچکترین موفقیتی ایران را ترک کرد و القابی نظیر سیاه کار و مربی بی مشتری و تمام شده را،از سوی ما دریافت کرد.

و خب این قصه سر درازی دارد. شکست بلاژویچ، رکورد ایویچ با آن شکست هفت بر یک و تراژدی برانکو در جام جهانی ۲۰۰۶. مربیانی که در این جغرافیا شکست خوردند و وقتی به جاهای دیگر رفتند، موفق شدند و تازه با تاخیری چند ساله، ما در اینجا حسرت شان را خورده ایم. همان بازیکنانی که برای رفتن ایویچ لحظه شماری می کردند، بعدا شدند حسرت خوارهای بزرگترین مربی خارجی ای که به ایران آمد.

در تمام این سال ها، مربیان زیادی رفتند و جایگاه شان را از دست دادند اما منتقدان همیشه در موقعیت ثابت شان باقی ماندند. سوال پیش می آید که دلیل در جا زدن فوتبال ایران چیست؟ مربیانی که با کوچکترین شکست در میان هجمه و هلهله چمدان شان را بستند یا منتقدانی که حضور همیشگی در جو فوتبال ایران دارند؟ تا به حال هیچ کس نگاهی به این منتقدان همیشگی ننداخته که خودشان کجا هستند و سطح کارنامه شان کجا. شاید حلقه مفقوده برای رشد فوتبال ایران، منتقدان همیشگی اش باشد. شاید خانه تکانی فوتبال ایران باید از پناه گاه گویا امن منتقدان آغاز بشود.

اول بهتر است نگاهی بیندازیم به اعضای کمیته فنی که قرار است وضعیت فنی تیم ملی را رصد کنند و نقد کنند و باعث پیشرفت سرمربی و کادر فنی تیم ملی بشوند.

هومن افاضلی که زمانی روزمه کاری قطبی را زیر سوال می برد و همکاری با وربیک و هدینگ را بی ارزش می دانست، مهم ترین فعالیتش در فوتبال دستیاری علی دایی در تیمی ست که از ۶ بازی ۵ امتیاز گرفت.

محمود یاوری که انرژی زیادی گذاشت تا یک معذرت خواهی از قطبی بگیرد، تیمش شاهین بوشهر در آستانه سقوط به دسته اول است و البته مسلما به رسم مالوف مربیان ایرانی، تقصیر را متوجه کادر فنی قبلی می داند. جالب اینکه از دید یاوری، مقصر نرفتن تیم ملی به جام جهانی افشین قطبی است؛ یعنی کسی که فقط سه بازی سرمربی تیم ملی بوده است.

بیژن ذولفقارنسب هم بعد از قهرمان کردن سایپا در سال ۷۴ تا امروز با اینکه همیشه روی نیمکت سرمربیگری تیم های مختلف بوده، هیچوقت موفقیتی به دست نیاورده است.

لازم است کارنامه باقی منتقدان فعال هم بازگشایی بشود؟ یا بردن نام ها و اتکا و اعتماد به حافظه مخاطبان کافی ست؟ خداداد عزیزی، امیر قلعه نویی، فرشاد پیوس، محمد مایلی کهن و ... تمام منتقدان امروزی قطبی و منتقدان دیروزی استانکو، ایویچ، بلاژویچ،دنیزلی، برانکو و ... هستند که همچنان موقعیت ثابت خودشان را به عنوان منتقد و مدعی، حفظ کرده اند.

اما از یک حقیقت هم نمی شود گذشت. بخش عمده ای از موفقیت تیم ملی در سی سال اخیر، با حضور مربیان سنتی ایرانی روی نیمکت تیم ملی اتفاق افتاده است. دو قهرمانی در بازی های آسیایی با پروین و پورحیدری، سومی در جام ملت ها با مایلی کهن و زدن شش گل به کره جنوبی، بخشی از موفقیت مربیان سنتی ایرانی ست البته در کنار شکست ها و ناکامی های بی شمارشان. موفقیتی که به جز برانکو، هرگز نصیب سرمربی مدرن دیگری نشد و باقی مربیان بزرگ همگی با تجربه و چشیدن طعم تلخی ناکامی ایران را ترک کردند. اتفاقی که احتمالا در انتظار قطبی یا جانشینان احتمالی اش تریم یا تروسیه خواهد بود.

● پس واقعا برای نتیجه گرفتن فوتبال ایرانی چه باید کرد؟

سال ها پیش آرتور رمبو شاعر جوان فرانسوی نوشت: باید یکسره مدرن شد. اما این بی شک نمی تواند نسخه شفابخشی برای فوتبال ایرانی باشد. شاید باید جمله رمبو را برعکس کرد. باید یکسره سنتی شد. باید جمله رمبو غربی را حذف کرد و از یاد برد و رفت سراغ جمله درخشان هم وطن حماسه آفرین مان خداداد عزیزی که با استفاده از سروده مولانا معتقد است هرکسی کو دور ماند از اصل خویش بازجوید روزگار وصل خویش؛ و این روزگار وصل آنطور که خداداد تعریف می کند کنار گذاشتن اتومبیل به عنوان یک سیستم غربی و سوار قاطر شدن به عنوان یک نیروی طبیعی خدادادی است.

محتوای افشین قطبی مثل دنیزلی و برانکو و دیگران با فرم عمیقا سنتی فوتبال ایران جور در نمی آید و نتیجه اش چیزی به جز شکست نیست. شاید باید کسی بیاید و در محیطی کاملا امن، بدون احتیاج به لفاظی های فوتبال مدرن و پازل تاکتیکی، به فوتبال علی اصغری عمر و حیات دوباره ای بدهد تا بازیکنان تو زمین غیرتی بدوند و توپ را بکنند توی گل.

واقعا اگر کاریزمای کارسازی را سراغ دارید که بتواند آقای بولتون و آقایان اوساسانو را زیر سلطه جملاتی نظیر برو توپو بکن تو گل، بگیرد را معرفی کنید و این فوتبال نگران را از درد و رنج نجات دهید.