در ایام باقی مانده تا عید، خیابانهای شهر پر از آکواریوم هایی است که قرار است لاک پشت ها، ماهی های قرمز و سمندرهای زیبا را قربانی آذین بندی سفره های عید کنند و به راستی این گونه های نادر چه بیگناه می میرند.

در سالهای اخیر آئین ها و سنت های بی بدیل ایرانی در ایام نوروز با برخی عادات غلط اجتماعی پیوند خورده است تا به جای اینکه نوروز مجالی برای آشتی انسان با طبیعت و محیط زیست باشد به صحنه مرگ میلیون ها جاندار بی گناه تبدیل شود.

ماهی های قرمزی که در تنگ بلور روی سفره هفت سین جان می سپارند، لاک پشت های کوچکی که در خشکی سفره های عید از دست می روند و سمندرهای رنگارنگی که به دور از زیستگاه خود غریبانه می میرند همه گواهی است بر اینکه نوروز توسط برخی افراد به صحنه ای برای جدال با برخی گونه های منحصر به فرد تبدیل شده است.

صحنه این جدال که شاید تنها هدف آن از سوی برخی افراد آذین بندی سفره های هفت سین عنوان می شود قربانیانی به نام گونه های نادر زیست محیطی دارد که هر ساله با شروع سال نو هراس همه وجودشان را فرا می گیرد.

وقتی صدای سوت قطار برای سمندر لرستانی حامل پیام مرگ است، وقتی لاک پشت ها از برکه های طبیعت جدا می شوند و هنگامی که ماهی کوچک قرمز در تنگ آب بی گناه می میرد شاید هیچگاه به عمق این فاجعه زیست محیطی پی نبریم.

● استفاده از ماهی قرمز هیچ جایگاهی در سنت های ایرانی ندارد

مدیرکل محیط زیست استان لرستان در این رابطه به خبرنگار مهر در خرم آباد گفت: برخی از سنت های رایج به ویژه استفاده از ماهی قرمز بر روی سفره هفت سین به هیچ عنوان جایی در سنت های باستانی ما ندارد.

علی رحیم کاکاوند ادامه داد: این سنت چند دهه قبل از کشور چین وارد کشور ما شده است و استفاده از ماهی قرمز در این کشور و در جشن ها و عیدهای چینی ها رایج است.

وی با تاکید بر اینکه این فرهنگ یک فرهنگ وارداتی است، بیان داشت: متاسفانه به دلیل برخی باورهای غلط هر ساله میلیون ها ماهی قرمز در کشور ما همزمان با سال نو تلف می شوند.

مدیر کل محیط زیست استان لرستان با اشاره به تبعات زیست محیطی رها کردن ماهی های قرمز در رودخانه ها، عنوان کرد: روند افزایشی استفاده از ماهی های قرمز بر روی سفره های هفت سین برای ما به عنوان یک معضل زیست محیطی مطرح است.

کاکاوند با تاکید بر اینکه ماهی های قرمز مضراتی برای محیط زیست دارند، افزود: با توجه به اینکه این گونه به لحاظ زیستی یک گونه مزاحم محسوب می شود پس از بازگشت به طبیعت نیز موجب آلودگی رودخانه ها خواهد شد.

وی با تاکید بر ضرورت بازگشت به سنت های غنی ایرانی در این زمینه، خاطرنشان کرد: هر ساله با توجه به خریداری میلیون ها قطعه ماهی قرمز توسط مردم یا این ماهی ها تلف می شوند یا این حجم ماهی در رودخانه ها رها می شوند که این امر نیز دارای تبعات زیست محیطی است.

کاکاوند استفاده از ماهی های قرمز را یکی از بدترین اقداماتی دانست که توسط برخی شهروندان انجام می شود و ادامه داد: ما نباید به قیمت تلف شدن میلیون ها ماهی قرمز سفره عید خود را زینت بخشیم.

● قاچاق سمندر لرستانی و استفاده در سفره هفت سین

مدیر کل محیط زیست استان لرستان همچنین در زمینه استفاده از سایر گونه های جانوری در سفره های عید، خاطر نشان کرد: یکی دیگر از معضلاتی که ما با آن مواجه هستیم قاچاق سمندرهای لرستانی و استفاده از این گونه اندمیک در سفره های هفت سین است.

کاکاوند با اشاره به وقوع موارد مختلف در این زمینه، عنوان کرد: منطقه تله زنگ در مرز استان لرستان و خوزستان زیستگاه این گونه در معرض انقراض محسوب می شود.

وی با بیان اینکه تنها ۳۰ درصد زیستگاه این گونه نادر در خاک لرستان است، افزود: بیش از ۷۰ درصد پراکنش زیستگاه سمندر لرستانی در خاک استان خوزستان قرار دارد و حفاظت از این گونه نیازمند همکاری و مساعدت محیط زیست خوزستان است.

● خروج سمندر از زیستگاه خود با آفتابه و لگن!

مدیرکل محیط زیست استان لرستان عمده پراکنش این گونه زیست محیطی را در بالادست آبشار تله زنگ دانست و گفت: طی چند روز گزارش هایی از خروج این گونه ها حتی با "آفتابه و لگن" در خاک خوزستان داشته ایم که این امر نگرانیهای ما را افزایش داده است.

کاکاوند با تاکید بر اینکه روند قاچاق این گونه منحصر به فرد به نوعی است که ما از دیگر استانهای کشور هم گزارش ورود این گونه را داریم، یادآور شد: در این راستا محیط زیست استان لرستان در دو سال اخیر با تشکیل اکیپ هایی احتمال قاچاق این گونه از خاک این استان را صفر رسانده است.

● پیگیریهای مهر و اقدامات محیط زیست موجب کاهش قاچاق سمندر از خاک لرستان شد

وی با تاکید بر ضرورت همکاری و تعامل محیط زیست خوزستان در این زمینه، یادآور شد: سال گذشته با توجه به پیگیریهای خبرگزاری مهر و اقدامات محیط زیست لرستان میزان قاچاق سمندر لرستانی از خاک این استان کاهش چشمگیری داشت.

مدیر کل محیط زیست استان لرستان ادامه داد: حتی در این راستا مذاکراتی با ایل حاجیوند ساکن در محل زیستگاه این گونه نادر انجام شده به طوریکه بزرگان این ایل همکاری خوبی در راستای حفظ سمندر لرستانی با محیط زیست داشته اند.

● غارت سمندر لرستانی از خاک خوزستان!

کاکاوند با تقدیر از خبرگزاری مهر به خاطر تلاشهای صورت گرفته در راستای حساس سازی نسبت به حفظ این گونه نادر، عنوان کرد: متاسفانه روند قاچاق سمندر لرستانی از خاک خوزستان رو به افزایش است.

وی با اشاره به اینکه این گونه در حال غارت شدن توسط افراد ناآگاه است، بر ضرورت فرهنگ سازی در این زمینه تاکید کرد و خواستار مساعدت محیط زیست خوزستان در این زمینه شد.

● لاک پشت ها، قربانیان دیگر سفره های نوروزی!

مدیرکل محیط زیست استان لرستان با اشاره به دیگر گونه های جانوری مورد استفاده در سفره های هفت سین، عنوان کرد: یکی دیگر از این موجودات لاک پشت ها هستند که زیستگاه آنها در استان لرستان نیست بلکه از دیگر استانهای کشور وارد این استان می شوند.

کاکاوند ادامه داد: هر ساله خیابانهای شهرهای و استانهای مختلف از جمله لرستان محلی برای فروش لاک پشت های برکه ای و پوزه بلند است که این امر جای تامل دارد.

وی با اشاره به فروش این گونه های زیست محیطی در آکواریم ها و سطل های آب در کنار خیابانهای شهر، یادآور شد: سال گذشته با همکاری نیروی انتظامی استان لرستان با متخلفان در این زمینه برخورد هایی صورت گرفته است.

مدیر کل محیط زیست استان لرستان از تشکیل اکیپ هایی در سطح این استان برای مبارزه با قاچاق گونه های جانوری خبر داد و خواستار تعامل و همکاری سایر دستگاههای از جمله نیروی انتظامی و دستگاه قضایی در این زمینه شد.

به هر حال به نظر می رسد عید فرصتی برای انس با طبیعت است و اولین حرکت در این راستا تلاش برای ایجاد همزیستی مسالمت آمیز میان انسان و دیگر گونه های زیست محیطی است چرا که تداوم و توسعه پایدار زندگی بشری در گرو توجه ویژه به محیط زیست است.

صدیقه حسینی