سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام با تأکید بر ضرورت توجه به رتبه رشته های موضوعی دانشگاههای برتر جهان، رتبه های سه دانشگاه برتر جهان یعنی هاروارد، کمبریج و ییل را در ۸ رشته اعلام کرد و به مقایسه علوم انسانی و فنی در این دانشگاهها پرداخت.

دکتر جعفر مهراد در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: یکی از مهمترین مسئله ای که در رتبه بندی دانشگاههای جهان وجود دارد این است که در کل رتبه نهایی هر دانشگاه در هر یک از نظامهای رتبه بندی براساس روش شناسی مربوط به آن نظام اعلام و با سایر دانشگاه های تراز اول جهان مقایسه می شود. مثلا شناخت ۱۰۰ دانشگاه برتر جهان از این نظر بسیار آسان است یا ۲۰۰ دانشگاه تراز اول جهان را می توان براساس رتبه ای که به دست آورده است مشاهده و با هم مقایسه کرد.

● ضرورت توجه به رتبه بندی دانشگاهها بر اساس رشته های دانشگاهی

وی اظهار داشت: اما نکته ای که اهمیت دارد آن است که معمولا به رتبه رشته های موضوعی کمتر توجه می کنیم در حالی که شناسایی این رشته ها و توجه به جایگاه جهانی هر کدام می تواند ما را در شناخت هرچه بیشتر رشته های موضوعی در عرصه های بین المللی و برای ورود به این رشته ها یا اعزام دانشجو در فرصتهای مطالعاتی و یا عقد قراردادهای آموزشی و تحقیقاتی کمک کند.

● رتبه های دانشگاه هاروارد در ۸ رشته دانشگاهی

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام افزود: در سالهای اخیر اخبار مربوط به رتبه بندی دانشگاهها بسیار منتشر شد. مثلا در سال ۲۰۰۹ می دانیم که دانشگاه هاروارد رتبه اول جهان را در نظام رتبه بندی QS به خود اختصاص داده اما این دانشگاه در همین سال در رشته های هنر و علوم انسانی، علوم حیاتی و زیست پزشکی، علوم طبیعی و علوم اجتماعی نیز مقام اول جهان را در اختیار داشت در حالی که در حوزه مهندسی و IT دارای رتبه ۲۲ جهان بود.

وی افزود: مقایسه سال ۲۰۰۸ با سال ۲۰۰۹ این دانشگاه از نظر رشته های موضوعی اطلاعات مفیدی در دسترس قرار می دهد مجددا این دانشگاه در سال ۲۰۰۸ رتبه اول جهان را کسب کرد و در رشته های هنرها و علوم انسانی، علوم حیاتی و زیست پزشکی و علوم اجتماعی دارای مقام اول بوده در حالی که در رشته علوم طبیعی و مهندسی و IT به ترتیب رتبه های ۴ و ۱۹ را دارا بود.

مهراد افزود: این وضعیت در سال ۲۰۰۷ میلادی در دانشگاه هاروارد به استثنای کسب رتبه ۱۵ حوزه مهندسی و IT در این سال برابر با سال ۲۰۰۸ میلادی است.

وی اضافه کرد: با نگاه اجتماعی به این ۳ سال در می یابیم که دانشگاه هاروارد تنها در قلمرو مهندسی و IT از جایگاه ۱۵ در سال ۲۰۰۷ به مرتبه ۲۲ در سال ۲۰۰۹ نزول پیدا کرده است.

● رتبه های دانشگاه کمبریج در ۸ رشته دانشگاهی

مهراد گفت: همین حالت برای دومین دانشگاه معتبر جهان نیز صادق است دانشگاه کمبریج در انگلستان که در سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ در نظام رتبه بندی QS به ترتیب حائز مقام دوم، سوم و دوم جهان بود از نظر رتبه بندی موضوعی مراتب مختلف را به خود اختصاص داده است.

این دانشگاه در سال ۲۰۰۹ میلادی در رشته های علوم طبیعی، علوم حیاتی و زیست پزشکی و هنرها و علوم انسانی به ترتیب رتبه های ۱ تا ۳ جهان را دارا بود در حالی که در علوم اجتماعی و مهندسی و IT رتبه چهارم جهان را کسب کرده است.

وی افزود: بررسی سال ۲۰۰۸ آمارهای متفاوتی را نشان می دهد جایگاه دانشگاه کمبریج در رشته های علوم حیاتی و زیست پزشکی، علوم طبیعی و هنرها و علوم انسانی به ترتیب ۲ تا ۴ و در رشته های علوم اجتماعی و مهندسی و IT رتبه ۵ جهان است.

به گفته سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام در سال ۲۰۰۷ رتبه موضوعی دانشگاه کمبریج تنها در حوزه علوم اجتماعی متفاوت است که در این رشته دارای جایگاه هفتم جهان بود رتبه بقیه رشته های موضوعی با سال ۲۰۰۸ تفاوتی ندارد.

● رتبه های دانشگاه ییل در ۸ رشته دانشگاهی

وی در ادامه به سومین دانشگاه تراز اول جهان اشاره کرد و به مهر گفت: نام این دانشگاه، دانشگاه ییل در آمریکا است. رتبه موضوعی این دانشگاه در سال ۲۰۰۹ معیاری کاملا متفاوت با دانشگاه های اول و دوم جهان است.

دانشگاه ییل در این سال در رشته های هنرها و علوم انسانی، علوم اجتماعی، علوم حیاتی و زیست پزشکی، علوم طبیعی و مهندسی و IT به ترتیب دارای جایگاه ۵، ۸، ۹، ۱۸ و ۷۰ جهان است مقایسه رتبه این سال با سال ۲۰۰۸ جالب توجه است.

دانشگاه ییل در رشته های هنرها و علوم انسانی، علوم حیاتی و زیست پزشکی، علوم اجتماعی، علوم طبیعی و مهندسی و IT در سال ۲۰۰۸ به ترتیب دارای رتبه های ۵ ، ۷، ۱۷ و ۵۸ بود که به هر دلیل نتوانسته این جایگاه را حفظ کند به طوریکه در سال ۲۰۰۹ مشاهده می کنیم در هر رشته چندین پله سقوط کرده است.

به گفته مهراد از همه جالب تر سال ۲۰۰۷ میلادی است. براساس رتبه بندی QS این دانشگاه در سال ۲۰۰۷ میلادی وضعیت بهتری نسبت به سالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ داشت.

دانشگاه ییل در این سال در رشته های موضوعی یعنی علوم اجتماعی، هنرها و علوم انسانی، علوم حیاتی و زیست پزشکی ، علوم طبیعی و مهندسی و IT به ترتیب رتبه های ۴، ۵، ۸، ۱۰ و ۴۶ جهان را در اختیار داشت که در سالهای بعد وضعیت به گونه ای منفی درباره این دانشگاه رقم خورده است.

دانشگاه هاروارد در سال ۱۶۳۶ تاسیس شده و قدیمی ترین موسسه آموزش عالی ایالات متحده است. این دانشگاه دارای ۱۴ هزار پرسنل است که از آن جمع دو هزار تن عضو هیئت علمی هستند به علاوه هفت هزار عضو هیئت علمی نیز در بیمارستان های آموزشی وابسته به این دانشگاه خدمت می کنند.

دانشگاه کمبریج نیز در حدود سال ۱۲۰۹ میلادی در انگلستان تاسیس شده است دارای ۸۶۱۴ نیروی انسانی است. در این دانشگاه در سال ۲۰۰۸ تعداد ۱۲۰۱۸ دانشجوی کارشناسی و ۶۳۷۸ دانشجوی تحصیلات تکمیلی ثبت نام کرده اند.

دانشگاه ییل در سال ۱۷۰۱ میلادی تاسیس شد. دانشگاهی است خصوصی که در New Haven در ایالت Connecticut در آمریکا قرار دارد. تعدادی اعضای هیئت علمی این دانشگاه ۳۶۱۹ نفر است. آمار دانشجویان این دانشگاه ۱۲۴۹۵ دانشجو است که از این تعداد ۵۳۱۶ دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی مشغول به تحصیل هستند.