هنوز سه شنبه هفته گذشته از راه نرسیده بود كه برای تمامی كسانی كه به نوعی با وضعیت افغانستان آشنا هستند و روند برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ۲۰ اوت (۲۹ مرداد) این كشور را دنبال كرده اند، كاملا مشهود بود نتیجه نهایی این انتخابات طبق برنامه قبلی در این روز اعلام نخواهد شد.

كمیسیون رسیدگی به شكایات انتخاباتی افغانستان كه توسط نمایندگان سازمان ملل مدیریت می شود ۲۷۴۰ شكایت پیرامون تقلب در انتخابات، خرید آرا و سایر اشكال نابسامانی های انتخاباتی دریافت كرده است. این كمیسیون در واكنش به این شكایت ها اواخر هفته دستور بازشماری آرای صندوق های حوزه هایی كه تعداد رای دهندگان شان از تعداد واجدین شرایط محلی بیشتر بود یا تمامی آرای آنها به نفع یك نفر است را صادر كرد.

آدریان ادواردز، سخنگوی دفتر نمایندگی سازمان ملل در كابل، پایتخت افغانستان اواسط هفته گذشته در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت: باید نتیجه انتخابات طوری باشد كه انعكاس دهنده اراده و خواست مردم این كشور باشد. او در پاسخ به سوالی پیرامون زمان اعلام نتایج نهایی افزود: كارهای زیادی باید انجام شود و در چنین شرایطی نمی توان زمان دقیقی برای انتخابات اعلام كرد.

نتایج اولیه كه روز ۸ سپتامبر (۱۷ شهریور) و پس از شمارش ۹۲ درصد آرا منتشر شد از كسب ۵۴ درصد آرا از سوی حامد كرزای، رئیس جمهور حكایت داشت و سپس عبدالله عبدالله، نزدیك ترین رقیب كرزای با ۱/۲۸ درصد آرا در رتبه دوم قرار گرفته بود.

دفتر نهادهای دموكراتیك و حقوق بشر افغانستان ادعا دارد ۲۵/۱ میلیون رای معادل ۲۳ درصد كل آرای به صندوق ریخته شده مخدوش یا جعلی است. اگر این ادعا درست باشد میزان آرای كرزای به حدود ۴۷ درصد كاهش پیدا كرده و انتخابات را به دور دوم می كشاند.

چنانچه كمیسیون رسیدگی به شكایات انتخابات افغانستان حكم به ابطال این آرا دهد كل آرای ماخوذه به حدود ۴ میلیون از مجموع ۱۷ میلیون واجد شرایط رای دادن كاهش می یابد كه به معنای مشاركت ۲۴ درصدی افغان ها در انتخابات ریاست جمهوری خواهد بود.

براساس برآوردهای موجود در نوار پشتون نشین جنوبی افغانستان، جایی كه حضور طالبان پررنگ تر است نرخ مشاركت در خوشبینانه ترین حالت ۵ درصد بوده است. برخی می گویند از ۳۵۰ هزار رایی كه در ولایت قندهار به صندوق ها ریخته شده تنها ۲۵ هزارتای آن واقعی است.

غیرممكن بودن معرفی یكی از نامزدهای انتخابات افغانستان به عنوان برنده به معضلی سیاسی برای دولت آمریكا و متحدان اروپایی اش كه در افغانستان نیرو دارند، تبدیل شده است. فراهم آوردن امكان برگزاری دور دوم انتخابات هفته ها و شاید ماه ها طول بكشد. اگر انتخابات قبل از ماه نوامبر برگزار نشود بخش اعظم مناطق كشور به دلیل بارش برف و سرمای شدید غیرقابل دسترس خواهد شد و برگزاری دور دوم عملا به فوریه یا مارس سال آتی موكول خواهد شد.

ریچارد هالبروك، فرستادن ویژه آمریكا به افغانستان و پاكستان در سخنانی كه نشان دهنده بی رغبتی واشنگتن به كشیده شدن انتخابات به دور دوم بود هفته گذشته به بنگاه خبرپراكنی بریتانیا (BBC) گفت: برگزاری دور دوم انتخابات قرار نیست اتفاق بیفتد و این مساله جای سوال ندارد. او با اشاره ضمنی به پیشنهاد آمریكا برای تقسیم قدرت بین كرزای و عبدالله افزود: تاخیر در اعلام نتیجه انتخابات تنها به نفع طالبان است.

● سرسختی عبدالله

عبدالله با بی اعتبار خواندن انتخابات ریاست جمهوری افغانستان خواستار تعقیب قضایی عاملان تقلب و تشكیل دولت انتقالی بی طرف برای برگزاری دور دوم انتخابات یا تكرار انتخابات در فضایی عادلانه شده است.

او اصرار دارد هواداران كرزای در صورت كشیده شدن انتخابات به دور دوم یا تكرار آن باز هم درصد تقلب و تاثیرگذاری بر نتیجه انتخابات برخواهند آمد مگر آن كه پست های دولتی به افرادی مستقل و واقعا بی طرف سپرده شود.

گفته می شود عبدالله ایده مشاركت در دولت مشروط به كنار گذاشتن اصرار بر برگزاری انتخابات جدید را رد كرده است. او هفته گذشته در مصاحبه با روزنامه انگلیسی تایمز تصریح كرد از دید او «تقلب در انتخابات فراتر از یك جرم است و باید به آن به دیده نوعی جنایت نگریست.» او ادعا كرد «كرزای اهمیتی برای ملت افغانستان قائل نیست و فقط به خودش و منافعش فكر می كند.»

دوره زمامداری كرزای قانونا در ماه می امسال به پایان رسید. اگرچه در ابتدا قرار بود انتخابات ریاست جمهوری تقریبا در همان دوره زمانی برگزار شود لیكن با توافق به عمل آمده با پارلمان و با هدف فراهم آوردن فرصت كافی برای استقرار نیروهای خارجی در این كشور مقرر شد انتخابات در ماه اوت برگزار شود.

● معامله پشت پرده

به اعتقاد سازمان ملل با توجه به بدگمانی های موجود پیرامون تقلب در انتخابات، احتمال قبول پیروزی كرزای از سوی عبدالله تقریبا صفر است. به اعتقاد مقامات این سازمان اگرچه كرزای در واقع در انتخابات پیروز شده اما تقلب دستاویز لازم را به عبدالله داده تا مانع از معرفی او به عنوان برنده انتخابات شود.

در چنین شرایطی تنها راه باقی مانده بازگشت به سنت قدیمی معامله پشت پرده است اما مشكل این است كه خصومت شدید بین كرزای و عبدالله مانع از رودررو شدن آنها و مذاكره برای دستیابی به نوعی راهكار میانه است.

عبدالله در جریان رقابت های انتخابات از حمایت پشتون ها، هزاره ها و تاجیك ها برخوردار بود و در صورت اعلام شكست او در انتخابات ممكن است هوادارانش به خیابان ها ریخته و كشور را به ورطه ناآرامی بكشانند.

مهم ترین حامی عبدالله برهان الدین ربانی، از روسای جمهور پیشین و از رهبران ائتلاف شمال است كه در تلاش است با گسترش بستر حمایت از عبدالله در جامعه فرصت معرفی كرزای به عنوان برنده انتخابات را از دولت افغانستان و آمریكایی ها بگیرد.

رضا سادات