اگر به یاد داشته باشیم که بورس تهران، بازاری نوپاست به طور حتم رشد سریع و گسترش و توسعه سریع آن به خوبی رخ نمایی می کند.بازار سرمایه ما، بازاری پرپتانسیل است که با حمایت متخصصان و به کارگیری دانش و تجربه بازار سایر کشورها به طور حتم می تواند به یکی از بورس های برتر منطقه تبدیل شود.

اما سوالی که در اینجا مطرح است این است که آیا شرایط کنونی بورس ما به گونه ای است که وعده تحقق این امیدواری را به یک سال آینده یعنی در مدتی بسیار کوتاه موکول کنیم؛ رئیس سازمان خصوصی سازی در حالی عنوان کرده است که «تا یک سال آینده بورس ایران از بزرگ ترین و مهم ترین بورس های منطقه خواهد شد» که ما هنوز خبرهای پذیرش ملی مس در بورس مالزی را در خاطر داریم که مرتب از این ماه به ماه آینده موکول می شد و هم اکنون نیز تنها تبدیل به خاطره ای شده است.

چگونه می توان مدعی شد بورس های ما قرار است تبدیل به یکی از بزرگ ترین و مهم ترین بورس های منطقه شود، در حالی که حتی به وعده های عرضه های بلوکی نظیر مخابرات نیز گاه بدون دلیل قانع کننده عمل نمی شود. برای مبدل شدن به بازار سرمایه برتر در منطقه، شاید یکی از ساده ترین پیش زمینه ها تسهیل ورود سرمایه گذاران خارجی باشد که هنوز در پیچ و خم روندهای بوروکراسی اداری گیر کرده است. برای دستیابی به اهداف بزرگ، مهم ترین کار بستر سازی است. ما نمی توانیم ساختمانی محکم را روی پایه های سست بنا کنیم. بورس ما نیز هر چند پتانسیل های بالایی برای رشد و توسعه دارد، اما چگونه می توان با وجود صف های طویل خرید یا فروش، اعمال محدودیت هایی نظیر حجم مبنا و دامنه نوسان، عدم ارائه صورت های مالی منطبق براستانداردهای بین المللی، عدم توانایی در پذیرش سرمایه های خارجی، نبود بازارگردان ها و شرکت های تامین سرمایه ای که عملکرد مطابق با فعالیت های بین المللی دارند و مواردی از این دست، انتظار داشته باشیم که بورس ما با سرعت رشد کرده و در عرض یک سال به پای رقبای

هم منطقه ای اش برسد؟ به نظر می رسد وعده تبدیل بورس تهران به یکی از بزرگ ترین و مهم ترین بورس های منطقه در یک سال آینده محقق نخواهد شد. چه خوب است که به جای خوشبینی بیش از حد واقع گرا باشیم و سعی کنیم با به کارگیری دانش و تخصص، آهسته اما پیوسته به جلو حرکت کنیم. مثلاً به جای به تعویق انداختن وعده عرضه های بلوکی، با تعیین یک تاریخ دقیق، به آنچه می گوییم عمل کنیم چرا که در این صورت اعتماد مردم نیز اندک اندک به بازار سرمایه جلب شده و قادریم در بلند مدت فرهنگ سهامداری را بین مردم عادی گسترش دهیم سپس با جلب اعتماد عموم مردم، قادر به دعوت سرمایه گذاران خارجی بوده و به این ترتیب می توانیم پا به عرضه رقابت های بین المللی نیز گذاشته و شاهد توسعه بازارمان باشیم.

● اعتماد مردم عادی باید به بورس جلب شود

فریبرز پرنا یکی از کارشناسان بازار سرمایه با اشاره به نیاز سرمایه گذاران به اعتماد به بازار سرمایه عنوان کرد: «بورس ما برای تبدیل شدن به بازاری بزرگ نیازمند جلب اعتماد و سرمایه های عموم مردم است. اما متاسفانه در حال حاضر، تنها شرکت های بزرگ و سرمایه گذاران حرفه ای در بورس، فعالیت می کنند. این در حالی است که جذب سرمایه های عمومی است که می تواند منجر به بزرگ شدن بورس ما شود.»

وی یکی دیگر از مشکلات پیش روی بازار سرمایه برای مبدل شدن به بورسی برتر را کمبود نقدینگی دانسته و گفت: «متاسفانه شرایط کنونی بازار سرمایه ما به گونه ای است که اگر چند شرکت بزرگ همزمان وارد شوند، ما با کمبود نقدینگی مواجه خواهیم شد این در حالی است که اگر بتوانیم اعتماد عموم مردم را به بورس جلب کنیم، قادریم سرمایه گذاری که در بازارهای موازی و دارایی های فیزیکی انجام می شود را نیز به سوی بورس هدایت کنیم و درصدد توسعه آن برآییم.»

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: «یکی از دلایلی که سبب شده اعتماد مردم از بورس سلب شود این بوده که در شرایط بحرانی، مانند بحران جهانی و حتی بحران های داخلی، بورس ما همیشه تنها بوده است و دولت در چنین شرایطی از بورس حمایت نکرده و در نتیجه سرمایه گذاران خود دست به کار شده اند. همین امر سبب شده این شائبه به وجود آید که سرمایه گذاری در سهام به معنای خرید کاغذی است که در مواقع بحرانی نمی توان از آن بهره جست چراکه نقدشوندگی پایین در این بازار سبب شده است که گاه سرمایه گذاران مدت ها در صفوف طویل فروش منتظر بمانند.»

پرنا با عنوان این مطلب که برای بزرگ شدن نیاز به فرهنگسازی داریم، مطرح کرد: «در بسیاری از کشورهای دنیا بیش از ۷۰ درصد مردم سهامدارند. اما متاسفانه در ایران اگر سهامداران سهام عدالت را کنار بگذاریم درصد کمی از مردم با بورس آشنایی دارند. حال اگر بتوانیم فرهنگ سهامداری را در ایران گسترش دهیم، با توجه به رکودی که در سایر بازارها نیز وجود دارد، قادریم به راحتی بورس خود را گسترش دهیم.» این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اینکه متاسفانه در حال حاضر زیرساخت های لازم برای بین المللی شدن بورس ما مهیا نیست، تصریح کرد: «هر چند نرم افزار کنونی بورس امکان ارتباط با بورس های بین المللی را دارد اما متاسفانه ما نتوانسته ایم اعتماد آنها را به بورس خود جلب کنیم این در حالی است که قیمت P/E پایین سهام و بازدهی بالای آن جذابیت سرمایه گذاری این بازار را دوچندان کرده است اما دغدغه ای که در این میان مانع از سرمایه گذاری سرمایه گذاران خارجی می شود حفظ ارزش پولشان است.»وی در پایان ابراز کرد: «اگر به دنبال بزرگ شدن و توسعه بازار سرمایه هستیم باید توجه بیشتری به بالا بردن نقدشوندگی و اعتماد مردم به بورس کنیم، در این میان نباید توسعه بازار سرمایه را فدای در دست داشتن کنترل بورس کنیم.»

مهم ترین رکن رقابت ایجاد فضای یکسان

● کامران امینی با اشاره به اینکه اولین پیش نیاز ما برای توسعه از بین بردن محدودیت هاست، گفت: «مهم ترین رکن رقابت ایجاد فضای یکسان است ما نمی توانیم با اعمال محدودیت هایی که مختص به بورس ماست پا به عرصه رقابت بگذاریم مثلاً در حالی که صفوف خرید و فروش مان به بیش از ۱۰۰ میلیون سهم می رسد و نقدشوندگی بازارمان در پس ابهام است پا به عرصه رقابت گذاشته و بخواهیم با بازارهای بین المللی رقابت کنیم.»

این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: «توسعه بازار سرمایه تنها با پذیرش شرکت های بزرگ امکان پذیر نیست اینکه ما چند درصد از شرکت های بزرگ دولتی را وارد بازار سرمایه کنیم و با نادیده گرفتن فشاری که برای تامین نقدیندگی آن به سایر سهام می آید عنوان کنیم که قدم در راه توسعه بورس گذاشته ایم ناعادلانه به نظر می رسد.»

وی خاطرنشان کرد: «ما برای توسعه بورس مان نیاز به بسترسازی داریم و با توجه به شرایط کنونی بعید به نظر می رسد که قادر باشیم در کوتاه مدت تمام موانع پیش رو را برداشته و به سرعت در راه توسعه بازار سرمایه گام برداریم البته دستیابی این هدف غیرممکن نیست اما نیازمند همتی بالاست.»

آرزو علی مدد