داستان بسیار ساده شروع شد. هنوز جوهر خبر كشف بقایای ارتش كمبوجیه در شمال مصر در رسانه ها خشك نشده است كه دبیركل ارشد هیات آثار باستانی مصر آن را بی اساس خواند تا این داستان شروع نشده به پایان برسد.

داستان با داستانسرایی برادران دوقلوی ایتالیایی شروع می شود كه با نشان دادن چند جمجمه و چند سلاح برنزی در قسمتی از صحرای مصر قصد دارند به جهانیان بقبولانند كه آثار كشف شده بقایای ارتش گمشده كمبوجیه پادشاه ایرانیان باستان است كه به یكباره در این محل كشف شده است.

رسانه های ایرانی همه به تكاپو می افتند و البته اما در این میان سازمان میراث فرهنگی برای آن كه درجه حساسیت خود را نسبت به این موضوع نشان دهد از آغاز مذاكره مصر برای بازگشت این آثار باستانی خبر داد.

هیجان بر رفتارهای همه رسانه ای ها و حتی غیر رسانه ای ها سایه می افكند تا رئیس سازمان میراث فرهنگی به عنوان بالاترین مقام مسوول در زمینه میراث فرهنگی ایران در نامه ای خطاب به رئیس جمهور پیشنهاد جلسه ای مشترك را با مسوولان وزارت امور خارجه، نماینده تام الاختیار كشور مصر و نماینده این سازمان برگزار كند تا نكات و مسائل مرتبط با این موضوع از نقطه نظر سیاسی و دیپلماتیك بررسی شوند. در این نامه همچنین پیشنهاد انجام كاوش باستان شناسی در قالب یك گروه متخصص ارائه می شود تا با بررسی علمی و تخصصی موضوع توسط پژوهشگران و باستان شناسان، نسبت به انعكاس توانمندی های فنی و علمی میهن اسلامی در سطح بین المللی اقدام شود.

رئیس جمهور نیز در پاسخ ضمن اعلام موافقت خود، نامه ای خطاب به رئیس سازمان میراث فرهنگی ارسال می كند. در بخشی از این نامه آمده بود: در موضوع كشف اخیر لازم است، تلاش كافی در جهت بازبینی زوایا و وقایع تاریخی آن صورت پذیرد و اطلاع رسانی مناسب به ملت ایران و عموم مردم علاقه مند جهان انجام شود. همچنین استفاده از ظرفیت های كارشناسی ملی در موضوع میراث فرهنگی و بهره گیری از كارشناسان جهانی و ظرفیت های دیپلماسی و بین المللی مورد انتظار است.

● «زاهی هواس» آب بر آتش ریخت

اما از دیگر سو تمام دنیای باستان شناسی می داند كه «زاهی هواس» باستان شناس برجسته ای است. او اگر تمامی زوایای مختلف دنیای تمدن باستان مصر را كند وكاو نكرده باشد، قسمت اعظمی از كشفیات دوران فراعنه مصر مدیون تلاش اوست. تا جایی كه در محافل غیررسمی از او به عنوان فرعون امروز مصر یاد می كنند.

زاهی هواس كه اكنون دبیركل ارشد هیات آثار باستانی مصر است روز گذشته بدون توجه به هیچ حاشیه ای در رابطه با این كشف به طور صریح در سایت رسمی خودش نوشت: «لازم است من مردم جهان را در زمینه اخباری كه بتازگی در روزنامه ها، خبرگزاری ها و شبكه های تلویزیونی درباره برادران دوقلوی آنجلو (Angelo) و آلفردو (Alfredo) كاستیگلیونی (Castiglioni) كه كشف بقایای ارتش كمبوجیه، پادشاه ایرانی را مطرح كرده اند، آگاه و در همین جا اعلام كنم كه این اخبار بی پایه و اساس و گمراه كننده است.»

این باستان شناس جهانی حتی پا را فراتر از این هم گذاشت و در ادامه این مطلب نوشت: این دو برادر هیچ پروژه كاوش باستان شناسی را در محوطه تاریخی برنیك پانچریسوس (Berenike Panchrysos) در آبادی باهرین (Bahrin) در نزدیكی آبادی سیوا (Siwa) نداشته اند و پروژه كاوش در این محوطه تاریخی از سال ۲۰۰۲ میلادی توسط دكتر پائولو گالو (Paulo Gallo) از دانشگاه تورین آغاز شده است.

هواس برای آن كه اعتماد به نفسش را درباره این موضوع در مطلب شدید اللحن خود به رخ خوانندگان بكشاند، این گونه مطلبش را به پایان برد: برادران كاستیگلیونی هیچ مجوز كاوش باستان شناسی از هیات آثار باستانی مصر نگرفته اند. به همین دلیل، هر آن چیزی را كه آنها ادعای كشف آن را دارند، غیرقابل باور است. دو باستان شناس ایتالیایی اكنون معلوم نیست در كجای دنیا مشغول كشف رازهای تاریخ هستند. زیرا در یكی از سایت های معتبر بین المللی در زمینه باستان شناسی، این برادران دوقلو دلالانی خطاب شده اند كه حتی چندی پیش می خواسته اند شمشیری قلابی را نیز به یك توریست آمریكایی بفروشند.

حال با تمام این اوصاف شاید نكته پنهان در كشف بقایای ارتش كمبوجیه دوم، هیجان زدگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در این زمینه باشد كه سایت خبری متعلق به این سازمان اولین سایتی بود كه این خبر را بدون تحقیق منتشر كرد و سپس برای آن كه به سربازان دروغین جان نیز بدهد پرونده مذاكره برای كاوش در منطقه ای باستانی كه شاید اصلا وجود ندارد را به روی میز مذاكره با مصری ها برد. حال این موضوع بماند كه اكنون بسیاری از محوطه های تاریخی در ایران كاوش نشده از سوی غارتگران میراث فرهنگی غیرمجاز كاوش می شوند و آن وقت جالبتر آن است كه سال گذشته هیچ بودجه ای هم از سوی این سازمان برای كاوش های باستانی در ایران اختصاص داده نشد. شاید بهتر باشد این سازمان به كاوش های داخلی بیشتر توجه نشان دهد تا واكنش به اخباری دروغین كه دلالان بین المللی آثار تاریخی آنها را منتشر می كنند.

مهدی نورعلیشاهی