کارون، از اصلی ترین منابع شرب آب استان خوزستان است و آلودگی شدید آن، سلامت مردم این استان را با خطر مواجه خواهد کرد.

سرازیر شدن ۲۰۰ میلیون متر مربع فاضلاب اعم از شهری صنعتی و کشاورزی به کارون، این رودخانه را به بزرگ ترین استخر فاضلاب تبدیل کرده است به گونه ای که به گفته کارشناسان، ماهیان هم در مقابل آلودگی آن، کم طاقت شده اند. رودخانه كارون و دز دارای وسعتی قریب ۶۴۴۷۴ كیلومترمربع است كه حدود ۶۵ درصد آن در منطقه كوهستانی با آب و هوای معتدل واقع شده و از كیفیت آب مناسبی نیز برخوردار است. لیكن مابقی حوزه كه در استان خوزستان واقع شده دارای آب و هوای گرم و خشك همراه با سازند های تبخیری و شوركننده در دامنه های جنوبی زاگرس است.

الحاق رودخانه های شور واقع در این محدوده به همراه فاضلاب صنایع و زه آب های كشاورزی و حوضچه های پرورش ماهی كه بدون هیچگونه تصفیه ای حتی تصفیه مقدماتی مستقیما وارد رودخانه می شوند، وضعیت نامطلوبی را از نظر آلودگی كیفی آب رودخانه به وجود آورده است به طوری كه افت كیفیت آب رودخانه كارون در ماه های اخیر ، نگرانی هایی را از نظر تخریب كیفی این منبع حیاتی ایجاد کرده است.

از مجموع شهرها و روستاهای استان، شهرهای اهواز، شوشتر، آبادان و خرمشهر در مجاورت رودخانه کارون، از مهم ترین منابع آلودگی محسوب می شوند که در این بین کلانشهر اهواز با توجه به داشتن بیشترین جمعیت شهری و افزایش رو به فزونی این جمعیت، بیشترین سهم آلودگی را وارد کارون می کند؛ از ۲۰۰ میلیون متر مربع آلودگی که وارد کارون می شود، ۱۰۰ میلیون متر مکعب آن متعلق به کلانشهر اهواز است که شامل فاضلاب های خانگی، شهری و بیمارستانی است و دارای ترکیبات نیترو ارگانیسم و دیگر ترکیبات بیماری زاست که به همراه حجم زیادی از آلاینده ها، بدون هیچ مانعی وارد کارون می شود. عدم وجود سیستم تصفیه و فقدان شبکه فاضلاب شهری موجب به خطر افتادن سلامت شهروندان شده است و عواقب جبران ناپذیری را به منطقه وارد کرده است به گونه ای که کارشناسان بهداشت، آب اهواز را حتی برای احشام هم زیان آور می دانند.

● آب اهواز را به احشام هم ندهید

یک کارشناس آلمانی که به دعوت سازمان آب خوزستان برای ارزیابی و سنجش کیفیت آب اهواز به این استان سفر کرده بود، مصرف آب شرب اهواز را نه فقط برای ساکنان این شهر بلکه برای احشام هم زیانبار و خطرناک اعلام کرد. این کارشناس آلمانی به مدیران کلانشهر اهواز توصیه کرد که انصاف داشته باشید و آب مصرفی این شهر را به احشام هم ندهید چون مصرف گوشت حیواناتی که از این آب نوشیده اند برای انسان زیان بار است و ممکن است خطراتی را در دپی داشته باشد. در حالی که موضوع آلودگی و کیفیت نامطلوب آب اهواز از سوی کارشناسان بهداشت داخلی و خارجی مطرح می شود و کارشناسان، آب این شهر را تهدید کننده سلامت مردم می دانند، این امر مرتبا از سوی مسئولان مربوطه از جمله مدیرعامل آب و فاضلاب اهواز در مصاحبه های متعدد با رسانه های جمعی تکذیب می شود. این مسئولان در مصاحبه های خود در حالی آب اهواز را

صد درصد بهداشتی می دانند که حتی جوان ترین وزیر کابینه دولت نهم نیز از خوردن آن امتناع می نماید.

● وزیر بهداشت هم آب اهواز را نخورد

دکتر کامران باقری لنکرانی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که در روز دانشجو به دانشگاه جندی شاپور اهواز آمده بود ، بعد از اصرار تعدادی از دانشجویان این دانشگاه مبنی برخوردن مقداری از آب اهواز و اظهارنظر خود درباره کیفیت آن، از خوردن آب امتناع کرد .

وی با پذیرفتن کیفیت نامطلوب آب اهواز، تنها به این نکته اکتفا می کند که گزارش نامطلوب بودن آب اهواز را داده ایم. در سال ۸۳ و همزمان با سفر گروه اعزامی بانک جهانی به ایران، وزارت نیرو خواستار مشارکت و سرمایه گذاری بانک جهانی در اجرای طرح های آب و فاضلاب کشور شد. در این تفاهمنامه، هدف وزارت نیرو برای سرمایه گذاری معادل ۱۰۰۰ میلیارد دلار در بخش آب و فاضلاب کشور در شش سال آینده اعلام و ضرورت مشارکت در سرمایه گذاری و تقبل سهم قابل توجهی از این سرمایه توسط بانک جهانی درخواست شد. خبر دیگر نیز حکایت از اختصاص ۲۸۰ میلیارد دلار وام بانک جهانی به اجرای طرح های آب و فاضلاب شهرهای اهواز و شیراز داشت.معاون وزیر نیرو در همان سال (۱۳۸۳) هزینه لازم برای اجرای این طرح را ۴۰۰ میلیون دلار برآورد کرد که حدود ۷۰ درصد آن از طریق وام بانک جهانی تامین خواهد شد. به گفته وی این اعتبارات از اواسط سال آینده ( سال ۸۴) و در مدت ۵ سال پرداخت می شود. در حال حاضر ۵ سال از آن تاریخ می گذرد و کارون همچنان آلوده است. فاضلاب های شهری، کشاورزی و صنعتی هنوز وارد کارون می شوند.

● سرازیر شدن ۲۰ میلیون تن فاضلاب به آب های ایران

براساس آخرین آمار ارائه شده در گزارش بانک جهانی از اوضاع محیط زیست و منابع آب ایران، هرساله بیش از ۲۰ میلیون تن گنداب و فاضلاب های شهری، صنعتی و شیمیایی تصفیه نشده به آب های سطحی و زیرزمینی وارد می شوند و این مشکلات زیست محیطی آب و وارد شدن آلودگی ها به زنجیره غذایی انسان، واقعیتی تلخ را برای ایرانیان رقم زده است؛ ابتلای هرساله هزاران ایرانی به بیماری های مختلف از طریق آب.

● آب آلوده، عامل ۱۰ درصد بیماری ها

سازمان بهداشت جهانی، آب ناسالم را عامل یک بیماری از هر ده بیماری و ۶ درصد مرگ و میرها در سراسر جهان می داند. تب روده ای یا حصبه و تب مالت از مهم ترین بیماری های ناشی از استفاده از آب آلوده به میکروب ها است که در جریان آن مغز، سیستم عصبی و چشم از مهم ترین بافت هایی هستند که در جریان این بیماری ها آسیب می بینند. این گزارش می افزاید: در کشورهای توسعه یافته آب در کمتر از یک درصد موارد عامل مرگ و میر افراد است که این میزان در کشورهای در حال توسعه به ۱۲ تا ۲۳ درصد می رسد.همچنین در گزارشی که بانك جهانی از وضعیت آلودگی آب های جهان كه با عنوان «شاخص های توسعه جهان» گزارشی منتشر کرده است، نقش صنایع غذایی و نوشیدنی و فاضلاب های شهری در آلوده كردن آب های ایران را ۴۳/۸درصد برآورد شده است. براساس این گزارش صنایع تولید فلزات اولیه با ۱۷/۲و صنایع نساجی با ۱۲/۵درصد پس از فاضلاب های شهری، صنایع غذایی و نوشیدنی بیشترین نقش را در آلودگی آب های ایران از جمله کارون به عنوان بزرگ ترین رودخانه ایران دارند.

هادی خوش سیما