یك منتقد در نقد كتاب «اصول و فنون راهنمایی و مشاوره در آموزش و پرورش»، گفت: این كتاب با وجود این‌ كه در سال۱۳۸۱ تجدید چاپ شده ولی به نظر می‌رسد كتابی قدیمی است.

محمود میر سلیمی در نشست نقد و بررسی كتاب «اصول و فنون راهنمایی در آموزش و پرورش» در سرای اهل قلم گفت:كلیات بحث كتاب با توجه به تجدید نظر مجدد نویسنده هنوز هم زوایای خوبی در مورد مباحث راهنمایی در آموزش و پرورش را پوشش می‌دهد.

سلیمی افزود: كتاب شامل ۱۰ فصل است كه فصل نخست در واقع مقدمه و تاریخچه‌ای است كه در مورد مشاوره بیان شده و فصل دوم مقیاس‌ها و آزمون‌ها و هنجارهایی كه برای مشاوره و راهنمایی در آموزش و پرورش استفاده می‌شود، آمده و در فصل سوم عمدتا مسایل خاص مرتبط با راهنمایی اعم از مراجعین و مشاورین باید چه كسانی باشند بیان شده است.

سلیمی در مورد تاریخچه مشاوره تاكید كرد: مشاوره از ابتدای زندگی بشر وجود داشته و تاریخ خاصی را نمی‌توان مطرح كرد خصوصا هنگامی كه با راهنمایی همراه باشد.

وی افزود: اگرچه گاهی بین مشاوره و راهنمایی برخی تفاوت قائل می‌شوند ولی در خیلی از موارد هم این دو معادل هم تلقی می‌شوند.

سلیمی تصریح كرد: در بحث‌های تخصصی فرق مشاوره و راهنمایی آن است كه مشاوره حتما باید چهره به چهره انجام شود و كاملا مشاور و مراجع باید در تعامل مستقیم با هم باشند تا مشاور بتواند تمام خصوصیات مراجع خود را چه به لحاظ كلامی چه به لحاظ حركتی و نوع احساساتی كه بروز می‌دهد و واكنش‌هایی كه ممكن است خود فرد مراجعه كننده متوجه آن نباشد و همه را مد نظر قرار دهد و در ارزشیابی خود آن را دخیل كند.

وی به صدای مشاور در بهزیستی اشاره كرد و گفت: اعتراض انجمن مشاوره به صدای مشاور در بهزیستی این بود كه به لحاظ این‌ كه این نوع مشاوره غیر علنی است و افراد یكدیگر را نمی‌بینند و این خلاف تعریف مشاوره است و پس این مشاوره نیست و تنها یك راهنمایی همانند دیگر راهنمایی‌ها است.

سلیمی افزود: حال راهنمایی به هر شكلی كه باشد خواه به شكل كتبی یا شفاهی در هر قالبی كه باشد فقط و فقط راهنمایی است چرا كه مشاوره باید آن‌ خصوصیات اصلی خود را داشته باشد.

سلیمی در مورد مشاوره و راهنمایی خاص آموزش و پرورش بیان كرد: اشعاری كه از ادبیات گذشته موجود است نشان می‌دهد در گذشته نیز جهت گیری خاصی در مورد كودكان و نوجوانان وجود داشته است.

وی به «تربیت نا اهل را چون گردكان بر گنبد است» اشاره كرد و گفت: این بدان معناست كه هرگاه فردی را با اصطلاح نااهل یاد می‌كردند هیچ تلاشی در قالب راهنمایی و مشاوره برای فرد نا اهل نمی‌توانسته موثر واقع شود.

سلیمی ضمن اشاره به جمله «پرتو نیكان نگیرد هركه بنیادش بد است» گفت: این جمله به ذات و بنیاد اشاره دارد كه راهنمایی و مشاوره در فرد كارآیی ندارد چرا كه فرد با همین برچسب شناسایی شده است و مشاوره در وی تاثیری نخواهد گذاشت.

وی به نظریه لوح سفید جان راك اشاره كرد و گفت: همه افراد نوع بشر هنگامی كه به دنیا می‌آیند ذهنشان یك لوح سفید است كه به اینكه ذات می‌تواند مسایل خاص داشته باشد و به اینكه تلاش بی فایده است اعتقاد نداشته است.

وی ادامه داد: جان راك معتقد است در این لوح سفید هرچه بنگارید همان خواهد شد. حالا اگر مطالب خوب نگاشته شود به همان صورت بار خواهد آمد و اگر مطالب سیاه و بد حك شوند به همان صورت بازتاب خواهد داشت.

سلیمی گفت: شاید به نوعی نظریه جان راك با این شعر در ادبیات فارسی تداعی خوبی پیدا می‌كند كه: باران كه در لطافت طبعش خلاف نیست، در باغ لاله روید و در شوره زار خس.

سلیمی ادامه داد: بستگی به محیط دارد و این تعبیر تلنگری است به بحث وراثت و محیط، و اینكه افراد در چه محیطی پرورش پیدا می‌كنند و این مهمترین عامل برای مسایل تربیتی می‌شود.

وی تاكید كرد: مشاور هرگز نباید درگیر كار آموزشی باشد نباید درگیر نمره و سرنوشت درسی دانش آموزان باشد، مشاورین باید یك اتاق كاملا مستقل داشته باشد.

وی در خصوص ویژگی‌های مشاور گفت: دانش آموزان در مراحلی هستند كه به لحاظ توصیفاتی كه در روانشناسی رشد می‌شود خصوصیات خود را دارند پس مشاوران باید با روانشناسی رشد به اندازه كافی آشنایی داشته باشند.

وی گفت: بحث دیگر تفاوت‌های فردی است كه هر فردی در عین حالی كه می‌تواند در یك مقطع سنی و تحصیلی مشابه دیگران باشد ولی خودش یك انسان منحصر به فرد است كه مطلق خودش است و خود این فرد با خود وجود دیگران متفاوت است.

وی ادامه داد: نكته مهم دیگر آن است كه دانش آموزانی كه وارد مدرسه می‌شوند در كیف خود دو محموله دارند: یك محموله مادی كه شامل كتاب، دفتر، خودكار است. و محموله دیگر آن است كه دانش آموزان در كوله بار خود یك بار و بنه فرهنگی دارند كه همان خرده فرهنگ است. یعنی هر دانش آموز متعلق به خرده فرهنگ خاصی است كه با آن پشتوانه به مدرسه می‌آید و وقتی كه می‌خواهیم قضاوت كنیم باید در مورد دانش آموز تمامی جنبه‌های خرده فرهنگی كه در خانواده‌ها وجود دارد مدنظر قرار دهیم تا تشخیص درست و مشاوره اصولی داشته باشیم.