کدام اینترنت!؟ کدام پرسرعت!؟

اول ای.دی.اس.ال (ADSL) تنها یکی از روش های ارائه و دسترسی به اینترنت در جهان است. روشی نه چندان جدید که در ایران تنها در یکی دو سال اخیر کمی فراگیر شده و شهروندان به تدریج با مزایای آن آشنا می شوند، هرچند که اکثرا هنوز امکان دسترسی به آن را ندارند.

دوم اگر از برخی نواحی بسیار محدود در تهران صرف نظر کنیم، در ایران شهروندان تنها می توانند به دو روش به اینترنت دسترسی داشته باشند. نوع اول سیستم دایل آپ (Dial up) و روش دیگر ای.دی.اس.ال است. در مقایسه با سیستم دایل آپ که تقریبا در دنیا منسوخ شده، اینترنت ای.دی.اس.ال دارای سرعت بالاتری است. البته روش های دسترسی به اینترنت دیگری هم وجود دارد که سرعت بسیار بالایی را عرضه می کنند ولی فعلا در ایران خبری از آنها نیست.

سوم ارائه اینترنت ای.دی.اس.ال در ایران به شهروندان برای مصرف خانگی با سرعت بالاتر از ۱۲۸ کیلوبیت مجاز نیست. به این ترتیب عملا اینترنت ای.دی.اس.ال در ایران با دایل آپ تفاوت چندانی ندارد. وقتی از وزارت ارتباطاتی ها به خاطر این محدودیت انتقاد می شود، آنها پاسخ می دهند که این مصوبه را شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب کرده و ما فقط مجری آن هستیم. البته ظاهرا وزیر و معاونش انتقاد جدی نسبت به این محدودیت ندارند. صحبت های چند ماه پیش آنها مبنی بر اینکه همین سرعت ۱۲۸ کیلوبیت برای کاربران ایرانی کافی است، جنجالی رسانه ای را به دنبال داشت و دیدگاه های وزارت ارتباطات را در زمینه این محدودیت ها منعکس کرد.

چهارم اینکه وزارت ارتباطاتی ها می گویند ما در این زمینه فقط مجری مصوبه هستیم و اختیاری برای لغو آن نداریم تا حدی می تواند سخنی قابل پذیرش باشد. رفع این محدودیت هم طبیعتا نیاز به مصوبه همان شورا یا نهاد دیگری مثل مجلس شورای اسلامی دارد. اما نکته اصلی اینجاست که شورای عالی انقلاب فرهنگی یا مجلس شورای اسلامی یا هر نهاد دیگری که قدرت و اختیار لغو این محدودیت را دارد تنها در صورتی ممکن است اقدام به تصویب مصوبه ای برای آزادسازی اینترنت کند که از طرف نهاد فنی درگیر ماجرا یعنی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، لزوم لغو چنین مصوبه ای با زبانی فنی توجیه و تشریح شود. با توجه به دیدگاه های وزیر که ظاهرا لزوم چندانی برای لغو این مصوبه نمی بیند یا حداقل تلاش قابل توجهی در این خصوص انجام نمی دهد، این انتظار که پیگیر برطرف کردن چنین محدودیتی باشد بعید به نظر می رسد.

پنجم چند سالی بود که کاربران ایرانی ای.دی.اس.ال اعتراضات پراکنده ای داشتند مبنی بر اینکه سطح خدمات دریافتی شان از شرکت ها پایین تر از خدمات خریداری شده است. به عبارت دیگر کاربران می گفتند اینترنتی را که به اسم سرعت ۱۲۸ کیلوبیت خریداری می کنند سرعت بسیار پایین تری دارد و در این میان برخی شرکت های اینترنتی به کم فروشی و به نوعی کلاهبرداری از شهروندان متهم می شدند. صدای اعتراض کاربران به جایی نمی رسید تا اینکه ماه پیش وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به نوعی این مسئله را تایید کرد و از امکان شکایت شهروندان از شرکت های ارائه خدمات اینترنتی خبر داد. به این ترتیب و با تایید دولتی ها حداکثر سرعت اینترنتی که برای شهروندان عادی ایرانی متصور است ظاهرا از همان ۱۲۸ کیلوبیت هم پایین تر می شود.

با این تفاسیر سئوالی پیش می آید که چرا به اینترنت ای.دی.اس.الی که رسما با حداکثر سرعت ۱۲۸ ارائه می شود و در واقع در بهترین حالت به زحمت سرعت آن به ۱۰۰ می رسد، اینترنت پرسرعت گفته می شود؟ اگر این اینترنت پرسرعت است، پس اینترنت چند مگابایتی که حالا نه فقط در کشورهای توسعه یافته، بلکه در کشورهای در حال توسعه همسایه ایران با کمترین هزینه در دسترس است چه اسمی دارد؟ وقتی قرار است همین روزها خط اینترنتی با سرعت ۳۲ مگابیت در ترکیه راه اندازی شود و در اختیار مشتریان قرار گیرد، چرا ما به خط ۱۲۸ کیلوبیتی خودمان اینترنت پرسرعت می گوییم؟

اصولا اینکه اینترنت با سرعت بالا و گسترش کیفی و کمی خدمات ای.دی.اس.ال می تواند چه نقشی در توسعه علمی، اقتصادی و فرهنگی کشور داشته باشند موضوع این یادداشت نیست. در این مورد رسانه ها و کارشناسان بسیار سخن گفته اند و مسئولان هم بسیار نشنیده اند!

جان کلام یادداشت این است که اینترنت در دسترس شهروندان ایرانی نسبت به اینترنتی که حتی در کشورهای هم سطح ایران وجود دارد از سرعت بسیار کم تری برخوردار است. در حالی که این روزها در دنیا بحث اینترنت چند ۱۰۰مگابیتی مطرح است، شهروند ایرانی اگر خوش شانس باشد که ای.دی.اس.ال به محله شان آمده باشد و توان مالی متوسط به بالایی داشته باشد، در بهترین حالت می تواند از اینترنت ۱۰۰ کیلوبایتی استفاده کند.

با این اوصاف بهتر است اسم چنین اینترنتی را «اینترنت پرسرعت» نگذاریم و مدام این عنوان را در رسانه ها به کار نبریم. می توانیم اینترنت «پرسرعت» را هم مسئله ای فرض کنیم که دیگران دارند و ما هنوز نداریم و ظاهرا قرار نیست داشته باشیم.

مجتبی ذنوبی ـ کارشناس رایانه