تقریبا دو سال و شش ماه پیش بود که محمد سلیمانی، وزیر سابق وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اظهار کرد که سرعت اینترنت پرسرعت در ایران کافی است و هیچ مشکلی در این زمینه وجود ندارد.

سلیمانی آن زمان بر این نکته پافشاری داشت که پهنای باند ۱۲۸ کیلو بیت اکنون برای بسیاری از سازمان ها کافی است و حتی همین مقدار هم چندان مشتری ندارد. وی و معاونش عبدالمجید ریاضی معتقد بودند که پهنای باند ۵۶ کیلو بیت برای مصارف کاربران اینترنت خانگی و دانشگاه ها حتی برای دانلود کتاب های ۵۰۰ صفحه ای نیز مناسب است و ما با در نظر گرفتن ۱۷ میلیون خانوار و با لحاظ کردن ضریب نفود ۳۰ درصدی اگر بتوانیم ۱۲۸ کیلو بیت را به این ۳۰ درصد برسانیم، انقلاب عظیمی در عرصه اینترنت پرسرعت به وجود آورده ایم. انقلابی که تا زمان پایان وزارت او به وقوع نپیوست.

بعد از آن اظهارات عجیب و شکایت هایی که فعالان حوزه اینترنت و کاربران داشتند به نظر می رسید که حداقل وزیر جدید برای جلب رضایت کاربران و فعالان این بخش کمی پا را فراتر گذاشته و محدودیت های حوزه اینترنت را کمتر کند؛ اما درست چند هفته پیش بود که رضا تقی پور نیز آب پاکی را روی دستان دوستداران اینترنت ریخت و با پیروی از راه وزیر قبلی اظهار داشت که همین سرعت ۱۲۸ برای کاربران اینترنتی کافی است.

● وزیر دهم ادامه دهنده راه وزیر نهم

با برنامه هایی که رضاتقی پور، وزیر پیشنهادی دولت دهم، برای وزارت ارتباطات و اطلاعات داده بود و با توجه به واکنش کارشناسان به برنامه های او گمان می رفت که وی قصد دارد دست به تحولات بزرگی در حوزه ارتباطات و مخصوصا بخش آی تی کشور بزند.

در بخشی از برنامه های پیشنهادی او و در قسمت اینترنت آن آمده بود که مبحث اینترنت پرسرعت (Broadband) یکی از موارد مهمی است که باید مورد توجه بیشتر واقع شود و به همین دلیل و در راستای گسترش استفاده از آن در کشور اقداماتی نظیر ادامه سالم سازی و گسترش خدمات اینترنت، استفاده بهینه از این فناوری برای توسعه همه جانبه، متصل کردن مراکز و دستگاه های مختلف کشور به اینترنت، افزایش ظرفیت اینترنت کشور به حد مورد نیاز، افزایش ضریب نفوذ کاربران داده ها و افزایش تعداد پورت های پرسرعت واگذار شده صورت خواهد گرفت.

اما گویا تقی پور، بعد از تکیه زدن به صندلی وزارت ارتباطات و اطلاعات کمی نظرش در خصوص توسعه اینترنت پرسرعت در کشور تغییر پیدا کرده است. وی در افتتاح دهمین نمایشگاه بین المللی تله کام در جمع خبرنگاران اظهاراتی را بیان کرد که یادآور اظهارات عجیب محمد سلیمانی، وزیر پیشین این وزارتخانه بود.

تقی پور، سرعت فعلی پهنای باند اینترنت را برای کاربران خانگی کافی دانسته و اظهار داشته است که اگر پهنای باند اینترنت با سرعت ۱۲۸ کیلوبیت در ثانیه با کیفیت بالا در اختیار کاربران خانگی قرار گیرد، مشکلی در این رابطه وجود نخواهد داشت. همچنین وی یادآور شده بود که وزارت ارتباطات به دنبال ارائه پهنای باند با کیفیت مناسب به کاربران است.

بسیاری از کارشناسان با اظهار ناخرسندی از تکرار مجدد این اظهارات، بر این باورند که سرعت یکی از فاکتورهای کیفیت است و در واقع این سرعت است که کیفیت را تعیین می کند.

مسعود ریاضیات، رییس انجمن ISPهای کشور، در واکنش به اظهارات رضا تقی پور می گوید: «اینترنت امروزه برای دیدن ایمیل، چت کردن و یکسری کارهای پیش پاافتاده نیست. در حال حاضر اینترنت به یک شبکه ارتباطی بین المللی اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و... تبدیل شده است. با توجه به این شرایط محدود کردن اینترنت و پافشاری روی این نکته که همان سرعت ۱۲۸ کیلو بیتی برای کاربران کافی است، اصلا اظهار نظر جالبی نیست. درست مثل این می ماند که بگوییم کشور نیازی به بزرگراه ندارد و همین چند خیابان برای عبور و مرور ماشین ها کافی هستند. در صورتی که هر چقدر بزرگراه های کشور بیشتر باشد مردم با ترافیک کمتری مواجه خواهند شد و وقت کمتری را نیز از دست می دهند. در مورد اینترنت هم قضیه به همین صورت است هر چقدر شاهراه ارتباطی و سرعت اینترنتی کشور وسیع تر باشد علاوه بر صرف وقت کمتر اقتصاد کشور نیز شکوفاتر خواهد شد.»

وی در ادامه می افزاید: «هم اکنون کشور یک سند چشم انداز بیست ساله دارد و هم یکسری برنامه پنج ساله توسعه که در این برنامه ها مجموعه استانداردهایی که ما را به چشم انداز مورد نیاز می رساند ذکر شده است. آمارها نشان می دهد که ما از لحاظ شاخص از برنامه چهارم توسعه بسیار عقب هستیم چه برسد به اینکه بخواهیم برنامه های بعدی را به اجرا در بیاوریم؛ بنابراین وزیر وزارت ارتباطات بهتر است با برنامه ریزی دقیق عقب افتادگی های موجود را جبران و از این گونه اظهارنظرها دوری کند.»

ناصر علی سعادت، مدیرعامل شرکت اینترنتی ندا رایانه، اظهارات اینچنینی از سوی وزیر را به نگرش شخصی او یا پیروی کردن از وزیر پیشین مرتبط نمی داند؛ بلکه بر این باور است که این ساختار و عدم پیاده شدن ضوابط است که باعث بازگو شدن چنین نظریاتی می شود. به باور وی به دلیل اینکه وزارت ارتباطات از ساختار استانداردی برخوردار نیست، بنابراین ضوابطی بر وزیر حاکم می شود که این ضوابط در نهایت باعث می شود که وزیر بگوید سرعت اینترنت ۱۲۸ کیلوبیت برای کاربران کافی است یا اینکه خبر از میزان کاربران تلفن همراه در کشور بدهد. در واقع در حال حاضر وزیر، اطلاعات و اظهاراتی را بازگو می کند که باید شرکت ها خبر از آن بدهند نه شخص او.

به اعتقاد سعادت، این اظهارنظرها هیچ وقت پایان نمی یابد مگر اینکه ساختار سازمانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دستخوش تغییر شود. وی در ادامه می گوید: «در حال حاضر و بعد از جلسه های متعددی که بخش خصوصی با سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی داشت هیچ گاه این اجازه به بخش خصوصی کشور داده نشد تا بتوانند نماینده ای در کمیسیون این سازمان داشته باشند؛ بنابراین و با این شرایط کاملا واضح خواهد بود که وقتی وزیر در این سازمان یا در هیات مدیره شرکت ارتباطات سیار جایگاه اصلی را داشته باشد، تنها جوابگوی ضریب نفوذ اینترنت، تعداد سیم کارت های واگذار شده و... باشد و از وظایف اصلی خود که سیاست گذاری کلان است، فاصله بگیرد.»

● از ADSL به وایمکس فرج است

ادامه محدود کردن اینترنت پرسرعت در کشور ما در حالی رخ می دهد که کشورهای توسعه یافته ای همچون فرانسه اینترنت را با سرعت ۲۰ مگابیت بر ثانیه و سوئد ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه در اختیار کاربران خانگی قرار می دهند. همچنین طبق برنامه ای که در سنگاپور تدوین شده قرار است که تا سال ۲۰۱۰ به هر کاربر خانگی یک گیگابیت بر ثانیه پهنای باند اختصاص داده شود و این در حالی است که کشور ما هنوز به آن برنامه های پیش بینی شده خود مبنی بر افزایش پورت های فعال در این زمینه فاصله زیاد دارد. با توجه به عقب افتادگی کشور در ارائه پورت پرسرعت گویا قرار است مسوولان وزارت ارتباطات برای جبران این عقب افتادگی دست به ارائه اینترنت از نوع وایمکس آن بزنند. براساس آخرین اخبار سرویس های وایمكس ظرف حداكثر دو ماه آینده راه اندازی خواهند شد و طبق برنامه اپراتورها باید در این مدت خدمات وایمكس را ارائه دهند و در غیر این صورت مشمول جریمه خواهند شد.

در این شرایط، شاید این سوال پیش آید که با توجه به اینکه هنوز کاربران طعم اینترنت پرسرعت را نچشیده اند، چه طور مسوولان اقدام به ارائه تکنولوژی دیگری می کنند؟

سعادت ارائه این دو تکنولوژی را در کنار هم بی ارتباط با یکدیگر معرفی می کند و اظهار می دارد که هر کدام از این تکنولوژی ها ویژگی خاص خود را دارند. وی بر این باور است که مهم این است که این تکنولوژی قرار است چگونه ارائه شود؛ چراکه اگر قرار است با همین محدودیت های ADSL همراه باشد بهتر است که سرمایه گذاری روی آن انجام نگیرد. در واقع وقتی صحبت از اینترنت ۱۲۸ کیلو بیتی می شود به معنی دسترسی نیست، بلکه به معنی محدودیت است؛ بنابراین اگر وایمکس هم با این شرایط ارائه شود کاربران دچار مشکل خواهند شد. وی در ادامه می افزاید: «در حال حاضر مشکل ارائه وایمکس یا ADSL نیست مشکل این است که ما دچار مناقصه، مزایده و در نهایت مناقشه می شویم. در واقع در برگزاری یک مزایده آنقدر درگیری و شکایت پیدا می شود که در نهایت هدف که همان دسترسی به امکانات اینترنتی است به فراموشی سپرده می شود.» به اعتقاد کارشناسان در ارائه یک تکنولوژی آنقدر مناقصه ها و مزایده ها مهم می شوند که کل برنامه تغییر و آن مناقصه است که به هدف تبدیل می شود.

● با اوضاعی که اینترنت پرسرعت

پیش رو دارد گویا هیچ وقت کاربران ایرانی نمی توانند طعم این تکنولوژی پرمخاطب و به قولی پیش پا افتاده را بچشند؛ چراکه در حال حاضر اکثر کاربران کشورهای توسعه یافته جهان از فناوری های نوین تری مانند اینترنت بی سیم استفاده می کنند. به گفته کارشناسان این حوزه، تاکنون ایران به هیچ کدام از برنامه های از قبل تعیین شده در حوزه آی تی نرسیده است و تمام این اتفاقات در حالی رخ می دهد که قرار است ایران در افق ۱۴۰۴ ساله به مقام اول علمی و فناوری منطقه آسیای جنوب غربی دست پیدا کند.

سونیتا سراب پور