دو هزار پله بالاتر از تهران، پایتختی كه خیلی ها آن را شهری كوتوله می خوانند! حدود ۱۷ سال از زمانی كه كرباسچی ـ شهردار سابق تهران ـ اقدام به تهیه مطالعات برج میلاد كرد و خواست تهران را صاحب برجی بلند و زیبا كند، گذشته؛ اما بالاخره چهارمین برج دنیا نصیب تهرانی ها شد و به قولی این پروژه با همه دیر و زود و سوخت و سوزی كه داشت نتایج دیرهنگامی را هم دارد.

برج میلاد ۱۲ سال پس از كلنگش و به بیانی حدود دو برابر زمان معمول برای ساخت چنین برج هایی آماده شده است، بدون شك نه كرباسچی و نه شهرداران بعدی كلانشهر تهران به دنبال معطل نگهداشتن ساخت این برج مهم نبودند، اما مسائل زیادی از جمله كمبود اعتبارات، اختلاف نظرها و در این سالهای آخر تحریم ها موجب طولانی شدن زمان اجرای آن شد.

محمد حسن نظرپورـ مدیرعامل سابق شركت یادمان سازه ـ در اواخر دوره مسؤولیتش در مورد كمبود اعتبارات مربوط به ساخت برج میلاد گفته بود: اعتبار پیشنهادی سال ۸۴ برای برج میلاد ۱۰ میلیارد تومان بود كه تنها یك میلیارد تومان آن محقق شد.

به این ترتیب كاملا گویاست كه اگر شهردار فعلی تهران اعتبار بیش از ۵۰ تا ۸۰ میلیارد تومانی را ظرف یكسال به پای ساخت این برج می ریزد، حتما باید ۲۵ ماهه كامل شود.

قالیباف ـ در آذر سال ۸۴ و در روزهای اول ورودش به شهرداری تهران در اولین بازدیدش از برج میلاد اعلام می كند كه برج میلاد با اختصاص و ابلاغ ۵۰ میلیارد تومان تا پایان ۸۵ به بهره برداری می رسد، البته هنوز میرصادقی ـ مدیرعامل فعلی شركت یادمان سازه ــ رقم نهایی خرج شده در این سه سال را اعلام نكرده است؛ اما محمدرضا واعظ مهدوی، معاون هماهنگی و برنامه ریزی شهردار تهران اخیرا اعلام كرده است كه برای برج میلاد از سال ۷۴ تا ۸۴ بیش از ۵۲ میلیارد تومان هزینه صرف شده است و از سال ۸۴ تا كنون كه اوج پیشرفت فیزیكی پروژه بوده است بیش از ۱۴۲ میلیارد تومان هزینه اختصاص یافته است.

● روزهای افتتاح میلاد، شاید وقتی دیگر!

برج ۴۳۵ متری میلاد پس از برج (CN) كانادا با ۵۵۳ متر، برج مسكو روسیه با ۵۳۵ متر و برج شانگهای چین با ۴۸۰ متر ارتفاع، چهارمین برج بلند جهان است كه در فضای ۱۷ هكتاری از مجموع فضای ۷۰ هكتاری مجموعه یادمان سازه قرار گرفته است.

زمان معمول برای ساخت چنین برج هایی در دنیا بین ۴ تا ۵ سال است، چرا كه در صورت بیشتر شدن زمان پروژه، مدل های تاسیسات و فناوری های سازه ای و مخابراتی كاربرد اولیه را ندارند و به بیانی برج كارایی اصلی خود را نخواهد داشت و پروژه بازگشت سرمایه خود را از دست می دهد.

پس از چندین سال از شروع به ساخت این پروژه مدیرعامل سابق شركت یادمان سازه زمان بهره برداری اولیه و مخابراتی از برج میلاد كه تقریبا تا سال ۸۴ متوقف مانده بوده را پایان این سال اعلام می كند، اما یادآور می شود كه بازدید و استفاده عموم از بخش های مختلف برج میلاد بیش از ۲ سال دیگر زمان نیاز دارد و چنانچه تامین اعتبار لازم برای پروژه صورت نگیرد، احتمال طولانی شدن پروژه نیز هست.

اما پس از اهتمام شهردار فعلی تهران برای تكمیل پروژه های بلاتكلیف شهر او هم به جمع شهردارانی كه دستی بر كار برج میلاد داشته اند می پیوندد و زمان بهره برداری نهایی از این برج میلاد پایان ۸۵ اعلام می شود.

پس از این تاریخ اتفاقاتی در حوزه تامین تجهیزات سفارش داده شده و در حال سفارش برج به دلیل شروع دور جدید تحریم ها علیه ایران پیش می آید. چنانكه شركت سازنده شیشه های راس سازه برج در تحویل این مجموعه از تجهیزات خلل وارد می كند و قرارداد كنسل می شوند. قالیباف شهریور۸۶ و پس از گزارش مبسوط مدیرعامل شركت یادمان سازه در مورد تاخیر زمان بهره برداری از این برج، گزارشی را خطاب به مردم تهران ارائه می كند.

وی یكی از مهمترین استراتژی های خود را اتمام پروژه های معوقه عمرانی تهران كه بعضا بیش از یك دهه از شروع به كار آنها گذشته است عنوان می كند، چرا كه معتقد است یكی از اصلی ترین محل های هرز رفتن اموال عمومی و تحمیل هزینه های اضافی و گزاف بر مدیریت، به تاخیر افتادن پروژه هاست.

قالیباف ضمن این كه از مردم تهران به دلیل تاخیر به وجود آمده در زمان قول داده شده عذرخواهی می كند، می گوید: مجری طرح علت تاخیر در اتمام پروژه را اختلال های برخی از شركت های طرف قرارداد خارجی با دلایلی غیرموجه و غیراقتصادی بوجود آورده اند، اعلام كرده است و این پیشامدها در تعیین زمان انجام پروژه قابل پیش بینی و محاسبه نیست. وی سپس زمان بهره برداری برج را از مهر ۸۶ به بهمن ۸۶ تغییر می دهد.

از این تاریخ به بعد و پس از انعقاد قرارداد جدید ساخت شیشه های راس سازه برج، تقریبا قسمت های مختلف برج یكی پس از دیگری تكمیل می شود، به طوری كه پس از نصب كامل دكل مخابراتی در سال ۸۵ وظیفه مخابراتی برج از بهمن ۸۶ آغاز می شود، نصب آسانسورها در اسفند ۸۶ انجام می شود و نصب آخرین طبقه از برج یعنی «گنبد آسمان» مرداد ۸۷ صورت گرفت و در این فاصله بیمه برج و استفاده كنندگان آن تا سقف ۲۵۲ میلیارد تومان، نصب تجهیزات هواشناسی و گرفتن استاندارد بین المللی مقبولیت اجتماعی برای اولین بار در ایران (SA۸۰۰۰) انجام می شود.

به این ترتیب همه چیز برای افتتاح آماده است؛ اما باز هم مشكلی جدید به نام سرمای بی سابقه تهران كه گفته شده تا دمای منفی ۳۷ درجه نیز در بالای برج به ثبت رسیده كار را اندكی متوقف می كند و این گونه بود كه به دلیل سرمای زیاد برخی شیشه های نصب شده راس سازه ترك برداشت و عملیات نصب شیشه ها با تاخیر مواجه شد.

با این وجود میرصادقی ـ مدیرعامل یادمان سازه ـ زمان افتتاح برج بدون مجموعه های دیگرش را فروردین ۸۷ اعلام كرد اما این زمان افتتاح باز هم به تاخیر افتاد و در حالی كه روز شمار منفی ساخت برج همچنان زیاد می شد زمان افتتاح به ۱۰ مهر ماه، همزمان با عید سعید فطر موكول شد.

● برج چند منظوره از پول مردم تهران به كام همه!

هرچند كه استفاده از پول تهرانی ها برای غیر از خودشان عادتی باسابقه در بین مسؤولان است، اما در جریان ساخت برج میلاد كه هزینه آن تمام و كمال از جیب مردم تهران رفت، آنها جز اعتباری ملی و شاید بازدیدی نیم روزه با هزینه حدود ۲۰ هزار تومان نصیبشان نخواهد شد.

به گزارش ایسنا، قرار بود عمده كار برج میلاد كه گفته می شود از ابتدا به عنوان یادمانی از بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران نامگذاری شده است، مخابراتی، تجاری و گردشگری باشد. در مورد كاربرد مخابراتی برج بسیاری از كارشناسان بر این باورند كه به دلیل طولانی شدن زمان ساخت و وارد شدن سیستم های جدید ماهواره ای در سالهای اخیر به بازار از كاربرد مخابراتی برج كاسته شده است و اگر چه صدا و سیما و شركت مخابرات هنوز مشتری های اصلی این برج هستند، اما هنوز این دو مجموعه اظهارنظری مبنی بر كیفیت و زمینه های استفاده از این برج طبق برنامه اولیه نداشته اند.

میرصادقی ـ مدیر عامل یادمان سازه ـ هفته گذشته با بیان این كه این برج ماهیت مخابراتی و یا تلویزیونی دارد و در حال حاضر و پس از اتمام بخش های مختلف هر یك از این مجموعه ها برج را برای خود می دانند، افزود: نزدیك به ۱۳۰ كاربر بخش خصوصی برای همكاری دراین برج شناسایی شده اند كه ۱۱۶ كاربر از آنها اعلام همكاری داشته اند و باید با توجه به محدودیت های موجود از بین آنها شركت هایی را انتخاب كنیم.

وی اضافه كرد: صدا وسیما در حال حاضر تقاضای اشغال كل فضای مخابراتی را علاوه بر بخش مربوط به خود داده و شركت یادمان سازه در حال انتخاب است و قراردادهایی را نیز در حال تنظیم داریم. درعین حال باید توجه داشت كه این پروژه برای شركت مخابرات و صدا و سیما نیز تجربه جدیدی است و آنها هم باید با دقت بیشتری وارد این پروژه شوند.

میر صادقی ادامه داد: پس از افتتاحیه و استقرار این سازمان ها و در اختیار گذاشتن فضاهای مدنظرشان در مورد ادامه حضور آنها تصمیم گیری می كنیم. در حال حاضر نیز برای نهایی كردن قرارداد با مخابرات و صدا وسیما دعوت شده ایم تا در دوره های زمان بندی شده، سرویس هایی را به آنها ارایه كنیم تا بتوانند پیاده سازی تجهیزات را داشته باشند و پس از آن فضای برج به شكل اجاره در اختیارشان قرار می گیرد.

میرصادقی با اعلام این كه حدود ۸ تا ۹ ماه پس از افتتاح برج تجهیزات مخابرات و صداوسیما نصب می شود ادامه داد: البته صداوسیما و مخابرات حدود ۷ ماه است كه استفاده و بهره برداری از برج به شكل خصوصی را شروع كرده اند و۱۶ كاربر فعال است و اجاره آن را نیز پرداخت می كنند.

به گزارش ایسنا، اما در مورد كاربرد تجاری برج میلاد نیز هنوز نمی توان اظهارنظری داشت، چرا كه قسمت تجاری هنوز آماده نشده و زمان های بهره برداری برای این بخشها نیز كماكان با قید احتمالات اعلام می شود.

میرصادقی با اعلام این خبر كه ۹۶ درصد عملیات نصب شیشه های سازه برج میلاد تمام شده است و برج تقریبا كامل است به ایسنا گفت: در مهر ماه افتتاح بخش هایی از برج را در برنامه داریم و در واقع شاهد شروع راه اندازی برج خواهیم بود و چهل روز بعد بخش های عمومی آن راه اندازی می شود.

وی گفت: طبقه لابی و بخشی از مراكز تجاری برج برای۲۰ آبان ماه آماده می شود اما استقرار كامل همه بخش های تجاری در دهه فجر خواهد بود.

بر اساس این گزارش، به نظر می رسد قیمت واحدهای تجاری در این برج و كالاهای عرضه شده و رستوران های آن به دلیل اصرار بر بازگشت سرمایه اولیه آنقدر گران خواهد بود كه قطعا عامه مردم شهر تهران امكان خرید و استفاده از این فضاهای تجاری و تفریحی را نخواهند داشت و گروه های اندكی و شاید گردشگران خارجی مشتری آن می شوند!

اما در مورد كاربرد گردشگری این برج باید گفت كه شاید تنها وجه برج میلاد كه بدون پول و حتی از كیلومترها دورتر هم امكان تحقق دارد، خاصیت گردشگری آن است.

این كه برج میلاد چهارمین برج بلند جهان و یكی از زیباترین آنها در نمای داخلی و خارجی خواهد بود، قابل دید بودن آن از همه نقاط شهر و نیز قابل دید بودن همه شهر در زمان حضور روی سازه برج، امكانات استفاده شده در سازه راس برج نظیر گنبد آسمان، رستوران گردان، سالن دید سربسته و سكوی دید باز از جمله مواردی است كه برج را برای گردشگران داخلی و خارجی دیدنی و جذاب می كند.

در هر صورت مدیر عامل شركت یادمان سازه در گفت و گویی كه با ایسنا داشت اعلام كرد كه گنبد آسمان و رستوران VIP روز عید فطر آماده می شود ولی رستوران گردان آن هم در دهم مهرماه آماده می شود اما طبخ غذا در آن از ۲۰ آبان ماه صورت می گیرد.

میرصادقی تصریح كرد كه در واقع نصب برخی از تجهیزات تكمیلی بهره برداری در بخش های مختلف در حال انجام است كه این اقدامات نیز تا۲۰ آبان ماه تكمیل می شود و برج در همه بخش ها بهره برداری نهایی می شود.

● بازدید از «میلاد» گران برای همه، ارزان برای برخی

شورای شهر تهران در یكصد و بیست و ششمین جلسه خود پس از اختلاف نظر های متعدد و متنوع در مورد بهای بازدید از برج میلاد در مورد منوی بازدید از این برج و سایر تصمیم گرفت.

بر این اساس، بالاترین قیمت بلیت بازدید از برج ۱۰ هزار تومان است كه مربوط به بازدید از گنبد آسمان خواهد بود. همچنین مبلغ دریافتی از بازدیدكنندگان از فضاهای عمومی اعم از گردشگران داخلی و خارجی از ساعت ۸ صبح تا ۲۳ در روزهای پنجشنبه ها، جمعه ها و سایر ایام تعطیل و از ساعت ۱۴ تا ۲۳ در سایر ایام هفته برای ورود به مجموعه برج برای هر نفر هزار تومان است. همچنین بازدیدكنندگان در صورت استفاده از سالن دید، ۶ هزار تومان باید پرداخت كنند.

ورودی پاركینگ نیز به ازای ساعت اول، ۳ هزار تومان و به ازای هر ساعت اضافه در پاركینگ یكهزار و۵۰۰ تومان و هزینه پاركینگ بیش از سه ساعت، ۳ هزار تومان در نظر گرفته شد.

برخی از اعضای شورای شهر تهران تاكید داشتند كه بودجه ساخت این برج سال های سال از جیب مردم تهران بیرون رفته، چرا باید حالا كه كامل شده برای بازدید از آن چنین رقم های زیادی را بپردازند. برخی دیگر از جمله رسول خادم نیز بر این نكته تاكید داشتند كه هزینه های نگهداری و بهره برداری از چنین برج هایی بسیار بالاست و اگر قرار باشد این هزینه ها از محل بلیت های بازدید تامین شود باید رقم های ۵۰ یا یكصد دلاری برای آن در نظر گرفت اما واقعیت این است كه مردم توان پرداخت چنین بلیت هایی را ندارند.

حسن بیادی ـ نایب رییس شورای شهر تهران ـ هم در توضیح اعتراض دیگری گفت: اگر این برج ملی است و از پول تهرانی ها ساخته شده، یعنی شیرازی ها برای بازدید از این برج باید دو برابر پول بدهند؟ و اگر این برج ملی است، دولت هم باید كمك مالی می كرد.

اما اعضای شورای شهر تهران به دلیل آنكه دربسیاری از موارد اختلافی از جمله قیمت قیمت واقعی بلیت برای بازدید برای عموم مردم تهران و قیمت بلیت گردشگران خارجی با هم به توافق نرسیدند توافق كردند كه این قیمت ها به دلیل شروع به كار برج تا ۶ ماه اعمال شود و پس از این زمان برای آن مجددا تصمیم گیری می شود.

● ارتفاع و تجربه جدید برج محدودیت ها و ترس خاصی داشت

مدیر عامل شركت یادمان سازه مهمترین نگرانی و مهمترین بخش از پروژه برج میلاد را مربوط به تهیه و نصب شیشه ها و آسانسور ها عنوان و یادآورشد: شرایط خاص ساخت و تامین كردن مصالحی كه در خارج از كشور تولید می شد، بسیار سخت شد و نهایتا همان شركت مشترك ایرانی و خارجی درمورد شیشه های برج همكاری كردند اما در این جریان انرژی زیادی را از ما گرفت.

وی گفت: آسانسورهای برج با سرعت هفت متر در ثانیه باید حركت می كردند و به همین دلیل باید شرایط سازه با آسانسور متعادل می بود. همچنین تاسیسات در حوزه بهره برداری جزو نگرانی های اصلی ما هستند، چرا كه به دلیل جدید بودن این تاسیسات و بی تجربه گی در استفاده از آنها و نیز به دلیل ارتفاع بلند این مجموعه محدودیت ها و ترس و واهمه ای را به لحاظ ایمنی ایجاد می كرد كه باید دقت نظر و بازرسی فنی و كنترل مضاعفی را در این رابطه اعمال می كردیم و همه این موارد جمع بندی منسجمی را می طلبید كه در زمان بیشتری باید مدیریت می شد.

وی تصریح كرد: ۵۷ درصد این پروژه ظرف ۲۵ تا ۲۶ ماه انجام شده و با توجه به محدودیت های امكانات و تامین مصالح تجربه سختی را پشت سر گذاشته ایم.

میرصادقی در مورد فاز دوم این پروژه شامل هتل میلاد، گفت: سازمان سرمایه گذاری و مشاركت های مردمی شهرداری این موضوع را دنبال می كند، اما با توجه به این كه تاییدیه و كنترل فنی این پروژه را شركت یادمان سازه به آنها می دهد در جریان امور مربوط به این بخش هم هستیم و طبق اطلاع من در حال حاضر با سه سرمایه گذار در حال مذاكره نهایی هستند و طی چند روز گذشته شهردار تهران برای جمع بندی نهایی اقدام كرده اند، چرا كه باید دقت بیشتری در انتخاب داشته باشند.

● آنچه در مورد میلاد باقی مانده!

اگر چه كه برج میلاد با تاخیر آماده شد و امروز این برج از حالت ستونی خالی و بی مصرف در گوشه ای از شهر به برجی زیبا و كاربردی درآمده اما هنوز نكات قابل توجهی در موردش باقی مانده كه در بلندمدت باید به آن توجه شود. یكی از مهمترین این مسائل رعایت معماری ایرانی و اسلامی در آن است. طراحان برج مالزی برای آنكه زیبایی و اصالت برج را بالا ببرند هنرمندان اصفهانی را برای كاشی كاری نمای زیرین برج دعوت كردند و از هنر آنها بهره بردند! گفته شده كه نمادهایی از هنر و معماری ایرانی و اسلامی در برج میلاد بكار گرفته شده اما به نظر نمی رسد در این فرصت كوتاه كه همه امكانات و توانایی ها صرف ساخت نمای كلی برج شده است توجه لازم به این ضرورت صورت گرفته باشد.

از سوی دیگر موضوع مهم بازدیدكنندگان از برج و نحوه حضور و بازدید و قیمت بلیت آنها هنوز در برخی موارد نكات ابهام برانگیز دارد. این نگرانی به طور جدی احساس می شود كه به دلیل بالا بودن قیمت بلیت برای مردم عادی و نوع فضای حاكم بر مجموعه تجاری و تفریحی برج این مجموعه كه با پول مردم ساخته شده تبدیل به فضایی لوكس برای شهر تهران شود كه مردم كماكان فقط آن را از روی زمین ببینند و عده ای قلیل و خاص و البته نمایندگان سازمان های دولتی توان بازدید یكبار و یا بیشتر از برج میلاد تهران را داشته باشند!

نكته دیگر اینكه فضای پاركینگ میلاد محدودیت دارد و هنوز فضاهای جدید ساخته نشده، در عین حال شبكه مترو برای بازدید از این برج هنوز كامل نشده است در نتیجه وجود سیستم حمل و نقل منسجم و هماهنگ برای آن بسیار ضروری است.

میلاد هنوز افتتاح نشده، مورد كنایه برخی ها هم بوده به شكلی كه تعدادی از شكست خوردگان عرصه های ورزش بارها اعلام كردند كه «دفعه دیگر ببازیم خودمان را از میلاد پرت می كنیم»!

ذكر این نكته ضروری است كه برج میلاد تا كنون از سوی مرجع رسمی به عنوان نماد تهران معرفی و تائید نشده است و تنها مهدی چمران و برخی از اعضا آن را به نام «نماد تهران» خوانده اند. برج میلاد در ابتدا برج مخابراتی تهران، بعد برج یادمان و سپس به یاد و خاطره سالروز تولد بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به نام برج میلاد خوانده شد و تا چندی پیش قرار بود نام آن به میلاد آسمان تغییر پیدا كند كه همان ابتدا رییس شورای شهر تهران یك «نــــــه» بزرگ كنار پیشنهاد آن گذاشت!

● میلاد عیدی فطر ۸۷ شد

به هر روی كار ساخت برج میلاد كه پس از این در كنار برج آزادی خواه نا خواه به عنوان یكی از نمادهای تهران خواهد بود، حالا دیگر تمام شده و برجی كه حدود ۱۲ سال پیش و پس از دستگیری و اتهامات وارده به شهردار وقتش تا ۱۰ سال بلا تكلیف باقی ماند، با همه بی مهری ها، بی توجهی ها و محدودیت ها به عنوان تجربه ای جدید و منحصر به فرد تا چند روز دیگر رسما «مهر تهرانی» می خورد و متولد می شود و برای شروع میزبان شهرداران كلانشهر ها و پایتخت های كشور های آسیایی خواهد بود.