براساس آمار از سال ۸۴ تاکنون ۷ بار تونلهای مترو تهران ریزش کرده،فروکشی که علاوه برتهدید سلامت افراد، فعالیت بخشی از شهر را مختل کرده است،این درحالی است که برخی از کارشناسان زمین شناسی می گویند با انجام مطالعات کامل زمین شناسی حفر تونل های مترو، با مشکل نشست مواجه نمی شود.

طبق آمار موجود درشرکت متروی تهران، طی چهارسال اخیرتاکنون درنقاط شمالی وجنوبی شهرتهران هفت بار زمین براثرحفاری تونل های مترو نشست کرده است .

آمار نشان می دهد در تیرماه سال ۸۴ ریزش تونل مترو درتقاطع خیابان شمس تبریزی خیابان میرداماد ، مهر ۸۴ در تقاطع قیطریه خیابان شریعتی، تیرماه ۸۵ ریزش درمحل دسترسی به ایستگاه مترو امام خمینی درخیابان امام خمینی، آذر ۸۵ درخیابان شریعتی بالاتر از سینما فرهنگ، تیرماه ۸۶ در شمال تقاطع قیطریه شریعتی، چهارم شهریور ماه جاری تقاطع خیابان شریعتی و یخچال، نیمه ماه جاری جنوب به شمال تقاطع مینا و زرین در خیابان شریعتی انجام شده است.

براین اساس ازمجموع موارد یادشده فقط ۵ مورد نشست زمین درخیابان شریعتی تهران اتفاق افتاده که حاکی از این مطلب است که بیشترین مشکل در حفر تونل های مترو مربوط به این خیابان بوده است.

دراین راستا برخی از کارشناسان شهری دراین زمینه می گویند: به نظر می رسد مطالعات جامع زمین شناسی درحفاری تونل های مترو با دقت لازم صورت نمی گیرد و به نامعلومی مسوولین مترو سعی در به پایان رساندن پروژه ها قبل از زمان مشخصی را دارند.

به گفته آنان، با انجام مطالعات کامل زمین شناسی درحفاری تونل های مترو می توان ازنشست وفروکش کردن زمین پیشگیری کرد.

عضوهیات علمی دانشگاه مرکزآموزش عالی جهاد کشاورزی در این زمینه به خبرنگار ایرنا گفت: با انجام مطالعات کامل زمین شناسی، حفرتونل های مترو با مشکل نشست زمین مواجه نمی شود. دکترکاوه خاکسار افزود: انجام مطالعات زمین شناسی کار پرهزینه ودشواری است که به نظر می رسد درحفاری تونل های مترو در کلانشهر تهران صورت نمی گیرد.

وی با تاکید براینکه به مطالعات زمین شناسی درکشور توجهی نمی شود، گفت : متاسفانه در احداث تونل های شهری اعم از زمینی و یا زیرزمینی وحتی احداث ساختمان ها، نتایج مطالعات زمین شناسی لحاظ نشده و یا بصورت صوری انجام می شود.

این زمین شناس تاکید کرد: با توجه به نوع جنس خاک و وضعیت جغرافیایی خاص کشور یعنی آبرفتی بودن احداث تونل های زیرزمینی کاری بسیاردشوار است که باید با شرایط ویژه انجام شود.

خاکسارگفت: همچنین وجود آب های زیرزمینی دربخش هایی ازسطح شهرسبب نشست های مکرر زمین می شود.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: به لحاظ متفاوت بودن جنس و دانه خاک و نیز یکپارچه نبودن سنگهای زیرزمینی دربخش های مختلف سطح شهر، انجام مطالعات جامع زمین شناسی پیش ازانجام عملیات حفر تونل به منظور پیشگیری ازنشست زمین ضروری است.

رئیس بخش اکتشافات الکتریک موسسه ژئوفیزیک تهران نیز در گفت وگو با ایرنا از لحاظ استانداردهای بین المللی و نیزانجام مطالعات جامع ژئوفیزیکی زمین درحفر تونل های مترو پایتخت اظهار بی اطلاعی کرد.

دکترمحمد کاظم حفیفی درگفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهارداشت: مطالعات ژئوفیزیکی، حفرتونل های مترو درپایتخت توسط موسسه ژئوفیزیک انجام نمی شود و تاکنون هیچ درخواستی در این خصوص به این موسسه داده نشده است.

وی اضافه کرد: شرکت متروبا برگزاری مناقصه مطالعات درخواستی ژئوفیزیک زمین را از پیمانکاران بخش خصوصی دریافت می کند. حفیفی تاکید کرد: با انجام مطالعات ژئوفیزیکی وجود هرگونه معارضی درزیرخاک اعم از قنات، چاه و گودال قابل تشخیص است و می توان مسیرحفرتونل های شهری را بدون وجود معارض تعیین کرد.

این مسوول یادآورشد: سال گذشته طی فراخوانی مطالعات ژئو فیزیکی بخش هایی از خط ۳ مترو، اعلام شده بود که متاسفانه بدلیل عدم انتخاب درمناقصه، موفق به ارائه مطالعات انجام شده به مترو نشدیم.

خبرنگار ایرنا برای تکمیل این گزارش همچنین برای گفت وگو با رئیس مرکزمطالعات ژئوتکنیک زمین شناسی شهرداری تهران، آزمایشگاه مکانیک خاک شهرداری تهران و نیزمدیر عامل سازمان مشاور فنی و مهندسی تهران اقداماتی را به انجام رساند که بدلیل عدم همکاری مسوولان ذیربط نتوانست پاسخی را دراین زمینه دریافت کند.

نشست های مکرر زمین هنگام حفاری تونل های مترو درخیابان های تهران بویژه خیابان شریعتی در شرایطی تکرار می شود که مسوولان مترو بارها اعلام کرده اند که اجرای عملیات حفاری تونل ها با مطالعات زمین شناسی انجام می شود.

این نشست ها اگرچه تاکنون خسارت جانی در پی نداشته اما هر بار سبب ایجاد خسارات مالی مانند سقوط خودرو در گودال، ایجاد رعب و وحشت و همچنین در مورد آخر به گفته شاهدان عینی سبب نشست و ایجاد ترک بر برج ۱۸ طبقه اداری وتجاری مینا در خیابان شریعتی شده است.

پیشترمحسن هاشمی مدیرعامل شرکت متروی تهران علت نشست های زمین در مسیر توسعه خط یک مترو یعنی خیابان شریعتی را وجود قنات و مسیل های متعدد و فشرده نبودن خاک اعلام کرد.

هاشمی با اشاره به نشست های اخیر زمین در خیابان شریعتی گفت: بررسی های دقیق لرزه نگاری درنقاط حفرتونل واقع در خیابان شریعتی تهران صورت گرفته و نقاطی که دارای خاک ناپایدار است شناسایی و به منظور کاهش حوادث ریزش زمین درحال تخریب است.

وی با اشاره به مشکلات خاک بخش های شمالی تهران، اظهار داشت: قراربود در ۷ نقطه از خیابان شریعتی عملیات احداث مترو از روی زمین صورت گیرد که درآن صورت باید ۴ ماه خیابان را مسدود می کردیم اما برای کاهش مشکلات ترددی شهروندان این منطقه، تصمیم گرفتیم عملیات ساخت تونل ها را از زیرزمین انجام دهیم.

در عین حال معاون فنی و عمران مهندسی و قائم مقام مدیرعامل شرکت متروی تهران نیز دراین خصوص به خبرنگارایرنا گفت: مطالعات ژئوتکنیکی زمین درخصوص حفرتونل های مترو درخیابان شریعتی تهران به صورت دوره ای انجام می شود.

مسعود احمدی افزود: این مطالعات به صورت گمانه زنی و با فواصل مختلف در زیرزمین انجام می شود و ممکن است وجود بعضی معارضات پیش بینی نشده موجود درخاک سبب ایجاد ریزش خاک و فروکش کردن زمین درمسیرحفر تونل شود.

وی گفت: احداث تونل ها ی مترو در خیابان شریعتی همزمان با تزریق خاک، جمع آوری آبهای زیرزمینی و نیز اصلاح زیرسازی های آسفالت صورت می گیرد تا احتمال نشست های زمین کاهش یابد.

وی افزود: خیابان شریعتی دارای سه چاه قنات اصلی و با شاخه های فرعی متعدد است که هرکدام از این شاخه های قنوات در صورت شناسایی نشدن به تنهایی می تواند منجر به حوادثی برای شهروندان و تخریب و نشست زمین شود.

با فرض پذیرش اظهارات مسوولان مترو در خصوص انجام مطالعات زمین شناسی پیش از انجام عمیلات حفر تونل، این سوال مطرح است که چرا مکررا شاهد نشست های پی درپی زمین درنقاط مختلف شهرهستیم ؟

کارشناسان زمین شناسی فوق درخاتمه با بیان اینکه "در رابطه با مترو کسب نتایج مطالعاتی مطمئن پیش از شروع عملیات ضروری است و مطالعات کارشناسی مرتبط با زمین شناسی نیز با توجه به هزینه برو دشوار بودن آن کاملا زمان بر است"، تاکیدکردند: دراجرای عملیات احداث مترو نباید سرعت را فدای دقت کرد.