حج به عنوان یکی از مهمترین آیینهای دینی اسلام است که سمبل و نشانه وحدت و همدلی مسلمانان به شمار می رود تا از همه به جز خداوند بلند مرتبه دوری جسته و گرد خانه اش شعائر یگانگی را سر دهند.

حج در لغت به معنای قصد و آهنگ کردن است، اما در اصطلاح شریعت اسلام عبارت است از قصد کردن مسلمان مستطیع به سوی خانه خدا در زمان معین و با انجام اعمال و مناسک مخصوص، تا عبودیت و بندگی خود را در برابر خداوند متعال نشان دهد.

مناسک حج یاد آور خاطرات حضرت ابراهیم خلیل الله است که همه مادیات و ظواهر را رها می کند و کعبه را برای عبادت خداوند یگانه می سازد تا مرکز وحدت جهانیان شود.

بنابراین حج تجدید میثاق با آرمانهای ابراهیمی است و زائر بیت الله الحرام از همه ظواهر و مادیات دل می کند و با لباس احرام و ظاهری بی آلایش لبیک گویان عازم سرزمین ابراهیمی می شود. حج شناخت مذهب ابراهیمی، دلبستگی به معبود حقیقی، گسستن از همه و به غیر از خدا بیزاری جستن است.

با توجه به اینکه هدف مهم و اساسی حج بندگی و سپاسگزار از نعمتهای خداوند است، اما فلسفه حج نسبت به هر عبادتی بیشتر است و منافع آشکاری دارد که در قرآن بر آنها تأکید شده است. حج یک منبع نیروی معنوی و عاطفی است که ضمن آنکه به مسلمانان توانایی می دهد، وجود او را سرشار از فروتنی و تقوای خداوند و محبت رسولش می کند.

سفر به خانه خدا تحمل ناملایمات زندگی را ممکن می سازد و باعث می شود مسلمانی که دور از خانواده و وطن به سر می برد بتواند سختیها را تحمل کرده و فرد مسلمان را با تحمل دشواریها و ناگواریهای زندگی تربیت کند و آموزش دهد.

سفر به سرزمین مقدس منافع بازرگانی مسلمانان را در پی دارد که می توانند در سطحی وسیع در بازارهای مکه و مدینه به تجارت پرداخته و سود بسیاری نصیب کشورهای اسلامی شود.

وحدت و یگانگی مسلمانان در مقابل معبود در مناسک حج دیده می شود که همه بدون اختلاف جغرافیایی، بدون توجه به نژاد، رنگ، جنس و طبقه در برابر خدای واحد و احد گرد خانه اش می گردند و شعار یگانگی در اعمال و کردار را سر می دهند. در مناسک حج است که مسلمانان شاهد گردهمایی بزرگ اسلامی هستند که از سوی خداوند بلند مرتبه برای آن فراخوانده شده است.

گردهمایی که مسلمانان از پنج قاره آمده اند تا پیوند ایمان بندند و با نژادهای مختلف لبیک گویند. این گردهمایی نوید بخش آزادی خواهی و عظمت عظیم برای از هم گسستن ظلم و ستم و تعدی است.

با توجه به اینکه حج پنجمین رکن اساسی اسلام به شمار می رود که در سال نهم هجری بر مسلمانان واجب شد. آیات و احادیث متعددی در باره اهمیت و تأکید رفتن به حج خانه خدا نیز وجود دارد. به طوری که حضرت محمد (ص) در مناسبتهای مختلف مسلمانان را به ادای فریضه حج دعوت می کرد. حضرت علی (ع) نیز در بسیاری از خطبه های خود این مسئله را مورد توجه و تأکید قرار داد.