محمود معتقدی در نقد شعرهای یك شاعر افغان گفت كه خیالبافی های شاعران افغان مهاجر، هم نوا با شعر امروز ایران است.

در ادامه سلسله نشست های نقد نامزدهای كتاب سال شعر جوان (جایزه قیصر امین پور) دو مجموعه شعر به نام های «من گرگ خیالبافی هستم» و «هر لبت یك كبوتر سرخ است» بررسی شد.

در این مراسم، ابتدا محمود معتقدی به نقد مجموعه شعر الیاس علوی پرداخت.

علوی از مهاجران افغانی است كه حدود بیست سال پیش به ایران مهاجرت كرد. او هم اكنون در استرالیا در رشته نقاشی مشغول به تحصیل است و آثارش بارها در مجامع مختلف ادبی ایران برنده جایزه شده است.

خواهر این شاعر افغانی به نمایندگی از او تعدادی از اشعارش را خواند.

معتقدی در آغاز سخنانش مجموعه شعر «من گرگ خیالبافی هستم» را در چشم انداز شعر امروز واگویی درد مشترك مردمی دانست كه از پس رنج ها و حادثه هایی اعلام نشده جز آتش جنگی پردامنه و فرصتی دشوار از آوارگی و فقر، سهمی از جهان ندارند.

معتقدی كه خود از شاعران و منتقدان ادبی معاصر است، این شاعر افغانی را در تجربه های شعری اش سخنگوی گزاره های دردناك و تكان دهنده ای معرفی كرد كه از جریان عظیم واقع نمایی و رومانتیسم اجتماعی عبور می كند و در لحظه لحظه های شعرش نه تنها از مرزهای یك خیالبافی می گذرد، بلكه انسان هزاره سوم را میان رؤیا و واقعیت به تكه تكه شدن مردمی فرا می خواند كه جز ویرانی فرصتی برای زندگی به یاد ندارند.

معتقدی همچنین در خصوص فرصت های عاشقانه شعر علوی گفت: شاعر آنگاه كه زمینه های فقر و آوارگی را در سرزمینی دیگر به یاد می آورد دچار حسی از حسرت و صحبتی عاشقانه می شود و در گذر از دریاها به سرزمین پدری اش می اندیشد كه بی هیچ دریایی در حصار كوه ها و صخر ه ها به خاموشی خویش می نگرد.

این منتقد ادبی فضای استعاره ای اشعار علوی را مملو از آموزه هایی از دلتنگی و عشق خواند كه خود سكویی برای عبور از رنج ها و دلبستگی های بومی این شاعر جوان شده است و نگاه های عاشقانه را در اشعار او آنگاه كه از دغدغه فضاهای روزمره و تلخ زندگی مهاجرت فارغ می شود جستجو كرد: «از بهار تقویم می ماند/ از من/ استخوان هایی كه تو را/ دوست داشتند.»

معتقدی در این شعر علوی دسته بندی، خیال انگیزی و موقعیت زبان تصویری در قلمرو شعر گفتار را به گونه دل نشینی جاافتاده دانست و گفت: به نظر می رسد شاعر در شعرهای كوتاه از قدرت مانور و استعاره بیشتری برخوردار است و زبان حسی تر از هر وقت ذهن مخاطب را به سمت خود می كشاند.

معتقدی در توصیف فضای زیباشناسانه شاعر گفت: آنچه كه در این فضا حضور جدی دارد برش هایی از یادها و خاطره ها و تجربه های مستقیم از زندگی اش كه ذهن درگیر شاعر را به صید لحظه ها نزدیك و نزدیك تر می كند.

وی در خصوص تأثیر شاعران امروز بر شعر علوی گفت: این شاعر جوان سعی كرده از آموزه های شاعران امروز به ویژه در حوزه زبان دستمایه های به هنگامی بیاموزد كه در این میان سهم شعر شاملویی بسیار پررنگ تر به نظر می رسد.

معتقدی دراین مجموعه هم نشینی واژ ه ها و بهره گیری از برخی از تركیبات و حس موسیقایی شعر را چندان موزون و به هنگام ندانست و گفت: این مقوله شاید به این نكته برمی گردد كه شاعر برای نزدیك شدن به زبان امروزی فارسی به ویژه زبان شعر امروز گاه با دشواری هایی هم روبه روست.

این منتقد معاصر ماحصل نگرش خود را به مجموعه شعر « من گرگ خیالبافی هستم» این گونه توصیف كرد: می توان گفت كه الیاس علوی همچون بسیاری از داستان نویسان و شاعران افغانی هم نسل و مهاجرش در ایران توانسته است در قلمرو ادبیات امروز ایران و در بهره گیری از امكانات زبان فارسی دستمایه های فراوانی را كسب كرده و در كنار شاعران و نویسندگان جوان ایران به رقابت بپردازد و حتی بسیاری از جوایز ادبی را از آن خود كند كه این اتفاق حركت درخشانی است كه زبان دری توانسته تا حد زیادی خود را به امكانات فرهنگی این سرزمین نزدیك كند.

معتقدی فضاهای موضوعی و محتوایی این مجموعه شعر را بر موقعیت زبانی آن برتر دانست و گفت: خود عنوان این مجموعه هم با نوعی طنز و كنایه درونی همراه است.

علوی در فضای شعر امروز ما یك فرصت شاعرانه به حساب می آید كه خیال بافی های شاعرانه اش همنوا با شعر امروز است.

در ادامه جلسه خواهر علوی پیام تهنیت و تشكر این شاعر جوان را از انجمن شاعران ایران به جهت برگزاری این جلسه خواند.

در این پیام علوی آمده بود: خوشحالم كه جایی كه حرف از ادب و زبان فارسی به میان می آید جغرافیا رنگ می بازد.

بخش دیگری از این جلسه به نقد مجموعه شعر غلامرضا طریقی اختصاص داشت.

طریقی ابتدا غزل هایی مجموعه شعر خود را خواند و در ادامه «هر لبت یك كبوتر سرخ است» با حضور بهروز یاسمی نقد شد.

در این جلسه نقد، یاسمی حضور تصویر را در اشعار طریقی بسیار مهم دانست و نگاه نقادانه خود را از این زاویه و با این دیدگاه معرفی كرد. یاسمی متر و معیار خود را غزل های حافظ خواند و پیشاپیش از ایرادهای گوناگون و بسیار خود عذرخواهی كرد.

او ابتدا تعاریف گوناگونی از تصویر ارائه داد و اشعار شاعر را در حوزه هایی كه در ارائه تصویرهای درست موفق ظاهر نشده است به بوته نقد كشاند. او با مثال های بسیاری صفحه صفحه این مجموعه شعر را با این دیدگاه خود ارزیابی كرد.

یاسمی مراحل مختلف تصویر را به ترتیب تشبیه، استعاره، سمبل و اسطوره خواند و اشعار ناموفق طریقی را با عنوان مثال آورد.

یاسمی ناهمگونی تصویرهایی كه شاعر خلق كرده است را ایرادهای او عنوان كرد و این را از شاعری كه در خلق غزل های دشوار موفق بوده است بعید دانست.

این منتقد محمل ذهنیت شاعر را استوار بر منظر تصویرسازی خواند و گفت: اگر من بر اساس نگاه تغزلی و ویژگی های غالب غزل حرف می زدم بسیاری از اشعار این كتاب اشعار درستی بود.

مجموعه شعر «من گرگ خیالبافی هستم» را انتشارات آهنگ دیگر و «هر لبت یك كبوتر سرخ است» را انتشارات سوره مهر منتشر كرده است.