پژوهش محوری در كشور بیش از اینكه یك دغدغه باشد یك نیاز است.در سایه پژوهش محوری می توان در عرصه های داخلی و بین المللی گامهای علمی موثری برداشت. در این خصوص گفتگویی با دكترابراهیم احمدی،حائز رتبه دوم بنیادی جشنواره جوان خوارزمی انجام داده ایم كه از نظرتان می گذرد:

● لطفا خود را برای خوانندگان معرفی نمایید.

▪ من ابراهیم احمدی متولد سال ۱۳۵۶ در ورزقان هستم.كارشناسی خود را در رشته شیمی كاربردی و در دانشگاه تبریز،كارشناسی ارشد را در رشته شیمی گرایش آلی در دانشگاه زنجان و دوره دكترای خود را نیز در همین دانشگاه گذراندم.در سال ۱۳۸۳ به عنوان دانشجوی ممتاز دانشگاه زنجان و متعاقبا به عنوان دانشجوی نمونه كل كشور شناخته شدم.در سال ۱۳۸۴ بار دیگر به عنوان دانشجوی ممتاز دانشگاه زنجان معرفی شدم و در سال ۱۳۸۶ نیز در جشنواره جوان خوارزمی توانستم رتبه دوم پژوهشهای بنیادی را كسب نمایم.

● لطفا در خصوص طرح خود برای خوانندگان توضیح دهید.

▪ طرح من كه در جشنواره جوان خوارزمی ارائه شد،تهیه نانوكاتالیزور كروم بر پایه سیلیكا و استفاده از آن درسنتز نانو فیبرهای پلی‌اتیلن است.سال‌های زیادی است كه كاتالیزورهای اكسیدكرومیوم برپایه سیلیكا برای تولید پلی‌اتیلن استفاده می‌شوند و بیش از ۴۰ درصد از پلی‌اتیلن با چگالی بالا در جهان توسط این كاتالیزورها تولید می‌شود. شركت های بزرگی در دنیا همچون فیلیپس ، بازل، دوپان، اتوفینا و غیره بر روی این كاتالیزورها كار می نمایند. برای اولین بار در كشور موفق شدیم كاتالیزورهای كرومیم را در مقیاس آزمایشگاهی سنتز كنیم و برای پلیمریزاسیون اتیلن مورد استفاده قرار دادیم. به‌منظور رقابت در عرصه جهانی به سنتز شش نوع از این كاتالیزورها در ابعاد نانو و دو نوع در ابعاد معمولی پرداخته شد كه پلیمریزاسیون آنها منجر به تولید پلی‌اتیلن با مورفولوژی‌های نانوفیبر و شیش‌كباب شد. بدین طریق برای اولین بار در دنیا نسل جدیدی از كاتالیزور فیلیپس ساخته شد كه توانست پلی‌اتیلنی با مرفولوژی‌های نانوفیبر و شیش كباب تولید كند.

نانوالیاف پلی‌اتیلنی از طریق پلیمریزاسیون اكستروژنی اتیلن با استفاده از سیستم كاتالیزوری كرومیوم بر پایه -SBA۱۵ تهیه شده بودند. ذرات كاتالیزوری به تدریج در طول پلیمریزاسیون اتیلن شكسته و منجر به تشكیل پلی‌اتیلن آمورف و بلوری با چگالی توده‌‌ای پایین و دمای ذوب در محدوده ر۱۳۸ -C۱۴۲ می‌شود. این نقطه ذوب بالا نشان‌دهنده تشكیل پلی‌اتیلن با جرم مولكولی بسیار بالا می‌باشد.

پلی‌اتیلن شیش-كباب از طریق پلیمریزاسیون درجا با استفاده از سیستم كاتالیزوری كرومیوم بر پایه سیلیكای گریس ۶۴۳ تهیه شد. این پلیمرها نقاط ذوب و چگالی قابل توجهی را نشان دادند. تا كنون برای تولید پلی اتیلن با ساختار شیش كباب از روشهای پرهزینه و زمان‌بر استفاده شده است. پلی اتیلن با ساختار شیش كباب دارای درصد بلورینگی بالایی است كه همین عامل موجب افزایش نقطه ذوب تا حدود ۱۴۵ درجه‌سانتی‌گراد می‌شود. در این تحقیق بر خلاف روش‌های سابق، كریستالیزاسیون همزمان درجا در حین پلیمریزاسیون در اطراف مكان‌های فعال انجام می‌شود، طوری كه این دسته از پلی اتیلن‌ها دارای نقطه ذوب بالاتر از پلی اتیلن‌های تجاری متداول می‌باشند.

از پلیمرهای تهیه شده با استفاده از این نوع كاتالیزور در صنایع خودروسازی ، لوازم خانگی كشاورزی و بهداشت و در ساخت ظروف غذا بطری نگهداری مواد شیمیایی، تانكرهای گاز فیلم و لوله استفاده می شود.

سالیانه میلیون‌ها دلار صرف واردات كاتالیزورهای مورد استفاده در صنعت پتروشیمی می‌شود و تولید صنعتی كاتالیزورهای فیلیپس باعث صرفه‌جویی در بخشی از هزینه‌های واردات می‌گردد. علاوه بر این با تولید صنعتی نانو كاتالیزوهای فیلیپس می‌توان بازار جدیدی را ایجاد كرد و حتی به صادرات این نوع كاتالیزورهای جدید مبادرت ورزید.

● موانع پژوهش در كشور را چگونه ارزیابی می كنید؟

▪ در كشور ما متاسفانه توزیع امكانات به صورت عادلانه دردانشگاهها وجود ندارد و امكانات بیشتر در دانشگاههای بزرگ تمركز یافته است.همچنین اساتید دانشگاههای بزرگ كشور هر سال مساعدتی را برای پژوهش دریافت می كنند كه این مساعدت نسبت به اساتید دانشگاههای كوچك كشور صورت نمی‌گیرد.فارغ از این،در كشور ما در مقایسه با دیگر كشورها بودجه بسیار اندكی به امر پژوهش اختصاص می یابد.بودجه ای كه به گفته مسئولین ذیربط حدود ۰.۶ درصد كل بودجه كشور است.مسلما كمبودهای علمی و پژوهشی موجود با این بودجه برطرف نمی شود.از سوی دیگر،پژوهش در كشور ما در ارائه مقاله به ISIمحدود شده است.این بعنی محدود نمودن و كوچك نمودن هدف در پژوهش .ما در امر پژوهش باید اهداف به مراتب بزرگتری را تعریف نماییم.بر این اساس برطرف نمودن مشكلات پزوهشی كشور باید اصلی ترین دغدغه پژوهشگر باشد.اینكه محصولی راتولید و ابداع كند كه در امر صنعت كاربرد داشته باشد و بتواند در امر اقتصاد و بازار نیز تاثیرگذار باشد.اگر چنین چیزی صورت نگرفت،در آن صورت می توان نسبت به چاپ مقاله در ISIسرمایه گذاری نمود.ازاین رو انتشار مقاله نسبت به دیگر اهداف مهم و اولیه كوچكتر است و نباید به عنوان هدف اصلی تعریف شود.متاسفانه در وزارت علوم نیز ارزیابی اساتید و ارتقای درجه آنها بر اساس ارائه مقالات ISI صورت می گیرد.این معیار مناسبی نیست .

ما باید با علمی نمودن چهره كشور خود راه را برای انتقال زیاد و فرهنگ خود به سرتاسر دنیا باز نماییم.بر این اساس اگر كشورها چهره‌ای علمی و پژوهشی به خود بگیرد كسی كه از آن سوی دنیا به كشور ما می آید تا از منابع علمی ما استفاده كند به صورت ناخودآگاه با فرهنگ ما آشنا می شود.در هر صورت من مشكل ا‌صلی را بیش از اینكه در امكانات مالی ببینیم در برنامه ریزی و مدیریت جستجو می كنم.

● نقش دانشگاه را در امر پژوهش چگونه ارزیابی می كنید؟

▪ دانشگاه اصلا متولی پژوهش است.در این خصوص مثالی می زنم.قبلا در كشور آلمان دانشگاه تولید كننده علم بود و در عرصه صنعت و در جایی كه مشكل به وجود می آمد از توان علمی دانشجویان استفاده می شد.بعدها صنعت رابط ای مستقیم تر با علم پیدا كرد و نخبگان علمی در صنعت به كار گرفته شدند.اما اكنون در جامعه ما نخبگان علمی كمتر در عرصه صنعت حاضر هستند.

من اعتقادم بر این است كه از همان دوره متوسطه باید پژوهش محوری را در ساختار آموزشی تقویت نمود.هم اكنون در دانشگاههای ما ،عملا در دوره كارشناسی دانشجو هیچ گونه پژوهشی انجام نمی دهد.فرد پژوهشگر باید از همان دوره متوسطه استعداد خود را كشف كند و با نگرشی آگاهانه وارد عرصه پژوهش و دانشگاه شود.

● با تشكر از شما كه در این گفتگو شركت كردید.

▪ من هم از شما متشكرم.