در مكتب اصفهان شاگردی استاد ابوالحسن صبا را می كرد، اما به سبب علاقه بسیار زیاد و پشتكاری كه در هنر موسیقی داشت، وقتی استادش در رادیو می نواخت همچون كلاس درس از رادیو با استاد خود همراه می شد و از طریق رادیو از استاد درس می گرفت.
در سال ۱۳۰۷ در اصفهان متولد شد و حدود ۱۰ سالگی با موسیقی همراه شد و چیزی نگذشت كه حسن كسایی، نوجوانی كه در میان هنرمندان موسیقی خوش درخشید، وارد رادیو شد و امروز در ۸۰ سالگی از نام آوران موسیقی ایران در عرصه های بین المللی و افتخار رادیویی هاست. پریشب در جشنواره صدا از این استاد و استاد جلیل شهناز تجلیل شد. به همین بهانه گفتگویی با استاد حسن كسایی، نوازنده برجسته «نی» داشتیم.
● از چند سالگی وارد رادیو شدید؟
▪ سال ۱۳۲۲ كه آن موقع ۱۵ سال داشتم. آن زمان از اصفهان به تهران می آمدم و به عنوان نوازنده در برنامه «سلیست ها» در اركستر استاد محجوبی با ادیب خوانساری و بعد هم تاج اصفهانی كه از بزرگان موسیقی آوازی هستند همراه بودم.
● بهترین خاطره شما از رادیو چیست؟
▪ زمانی كه من در رادیو ساز می زدم و استادم صبا تحت تاثیر آن موسیقی، گریه می كرد و این تا امروز بزرگ ترین افتخاری است كه نصیب من شده.
● چرا و از چه زمانی از رادیو فاصله گرفتید؟
▪ پس از مرگ استاد صبا و بسیاری دیگر از بزرگان موسیقی كه من در كنار آنها با رادیو همكاری می كردم، اندك اندك رادیو از موسیقی حرفه ای فاصله گرفت و من هم از رادیو، البته كارهای بسیار شایسته ای هم در آن دوران انجام شد، اما مخاطبان كم كم اعتنایی به موسیقی غنی نمی كردند و حدود سال ۴۷ بود كه همكاری ام با رادیو بسیار مقطعی و در نهایت ارتباطم با رادیو قطع شد.
● در حال حاضر موسیقی را در رادیو چطور ارزیابی می كنید؟
▪ بسیار ضعیف.
● علت را در چه چیزی می دانید؟
▪ دلایل زیادی دارد. اما عمده دلیل آن این است كه موسیقی ما دیداری شده و تصویر باعث می شود كه مردم به موسیقی گوش دهند. در حالی كه موسیقی ما بر پایه آواز و كلام است. چون ادبیاتی غنی داریم كه در جان و روح مردم عامی و عارف رسوخ كرده و پس از آن موسیقی سازی است و موسیقی مختص رادیوست.
● اكنون چه باید كرد؟
▪ موسیقی در رادیو نباید در انحصار برخی افراد خاص باشد. باید اشخاصی سكاندار موسیقی در چنین رسانه ای باشند كه صلاحیت دارند، موسیقی را می شناسند و می توانند جوانان با استعداد را در این رسانه معرفی كنند كه حق آنهاست. رادیو نباید در هنر موسیقی صنعتی شود.
● منظور شما از این كه نباید صنعتی شود چیست؟
▪ هنرمند نباید تكرار كند، وقتی هنر تكرار شود دیگر هنر نیست، صنعت است و اثرگذاری خود را از دست می دهد.
هنرمندان جوان موسیقی امروز اغلب تقلید و تكرار می كنند، می خواهند همه مثل یك خواننده یا نوازنده باشند و رادیو و تلویزیون این فرصت را به آنها می دهد. در حالی كه باید خودشان باشند، بزرگان موسیقی امروز شاگرد صبا بودند، اما صبا نشدند، بلكه هركدام الگوی خاص خود شدند و به اوج رسیدند. بعد از این هم همین خواهد بود.
● تجلیل و حمایت های اینچنینی را تا چه اندازه در پیوند دوباره استادان با رادیو موثر می دانید؟
▪ این گونه برنامه ها در جای خود بسیار موثر و قابل تحسین است، اما كارساز نیست.
● به عنوان شخصی كه خود از پیشكسوتان رادیوست چه راهكاری را موثر می دانید؟
▪ استادان بزرگ را دریابند و جوانان مستعد را به دست آنان بسپارند تا بهترین ها نسلی بهتر را آموزش دهند و رسانه ای چون رادیو، جوانان شایسته را در كنار بزرگان و استادان هنری بویژه موسیقی به جامعه معرفی كند. در غیر این صورت حتی اگر هر روز هم از استادان موسیقی تجلیل شود در موسیقی بخصوص موسیقی رادیو تاثیری ندارد.
● به عنوان حسن ختام ناگفته ای مانده كه باید گفته شود؟
▪ جوانان قبل از این كه بخواهند نوآوری كنند، اول بكوشند كامل شوند بعد چیزی را خلق كنند. |